Contact | Adverteren | Login | Lezersservice

Vader Aung San Suu Kyi symbool van vrijheid

maandag 23 april 2012

Begin deze maand behaalde de Birmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi, na jarenlange opsluiting in huis, een verpletterende verkiezingsoverwinning. Haar doorzettingsvermogen heeft ze niet van een vreemde: 65 jaar geleden verkreeg haar vader Aung San al een heldenstatus dankzij zijn strijd voor Birmese onafhankelijkheid.

De opkomst en ondergang van het communisme

Geen enkele andere ideologie had in de twintigste eeuw zulke ingrijpende gevolgen en geen ...enkele andere maakte zo veel slachtoffers als het Communisme. Een ideologie die een ongekende, vaak negatieve, invloed had op het dagelijks leven van alle burgers...

€ 19,99 | Koop nu


Door Anne Burgers

Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontstond in Birma, zoals ook in andere koloniën, een nationalistische beweging. Deze stond onder leiding van generaal Aung San. Hij onderhandelde met de Britten over zelfstandigheid, en met succes. Aung San zelf maakte de onafhankelijkheid echter niet meer mee: tijdens een vergadering in juli 1947 werden hij en enkele medewerkers overmand en geliquideerd door een groep paramilitairen. Zij bleken te handelen in opdracht van U Saw, een voormalig premier die wilde voorkomen dat hij zijn macht ten gunste van de populaire leider zou verliezen.

Antropoloog en Birma-kenner Gustaaf Houtman, werkzaam aan de School of Oriental and African Studies in Londen, legt uit waarin Aung San verschilde van zijn tijdgenoten. ‘Hij was een politicus van een nieuwe generatie: hij had seculier onderwijs gevolgd en was al vroeg bekend met antikoloniale gevoelens. Hij was de eerste Birmese leider die op zo’n manier onderwezen was, want tot de jaren twintig bestonden er geen universiteiten in het land.’

De Anti-Fascist People’s Freedom League (AFPFL), die was voortgekomen uit de groepering van Aung San en enkele communistische groepen, bleef tot 1962 de grootste partij. Deze democratische periode werd echter gemarkeerd door ongeregeldheden en onrust. Premier U Nu bracht zijn land in een geïsoleerde positie door buitenlandse hulp te weren en lidmaatschap van de Britse Gemenebest en andere, Aziatische organisaties te weigeren.

Weg naar Socialisme
Begin jaren zestig viel de AFPFL uiteen. De socialist Ne Win greep zijn kans en pleegde een coup: hij liet U Nu arresteren, en studentenprotesten werden hardhandig neergeslagen in deze door buitenlandse media als ‘geweldloos’ bestempelde revolutie. Ne Win kwam oorspronkelijk uit Aung Sans kamp, en hij vormde een mythe rondom de vermoorde vrijheidsstrijder. ‘De algemene opinie over Aung San was en is dat hij onzelfzuchtig was, dat hij streed tegen iedere vorm van onderdrukking en dat hij er alles aan deed om zijn land te bevrijden en daarin is geslaagd,’ licht Houtman toe. ‘Ne Win was een alleenheerser die de collectieve herinnering aan zijn voormalige medestander en diens status als held gebruikte om zijn positie te legitimeren.’

Ne Win volgde een politiek die hij de Birmese Weg naar Socialisme noemde. Doel was een socialistische economie op te bouwen, het leger te versterken en een Birmese, nationale identiteit te creëren. Na de eerste tien jaar van zijn regering bevond Birma zich in ernstige financiële problemen: de nationalisering van vijftienduizend bedrijven en de verdrijving van buitenlandse handelslieden hadden de economie permanente schade toegebracht.

Myanmar
In de zomer van 1988 gingen honderdduizenden mensen de straat op om tegen Ne Wins wanbeleid te demonstreren. De leider beloofde hierop vrije verkiezingen en zijn aftreden, maar voordat enige veranderingen konden plaatsvinden, pleegde een aantal generaals een gewelddadige staatsgreep waarbij duizenden de dood vonden.

Verrassend genoeg liet het nieuwe militaire bewind – dat het land omdoopte tot Myanmar – de verkiezingen doorgaan. De uitslag (Aung San Suu Kyi haalde toen al tachtig procent van de stemmen) werd echter genegeerd en de oppositieleidster kreeg huisarrest. Houtman: ‘Toen de junta aan de macht kwam prijkte Aung Sans foto op ieder bankbiljet en was elke seculiere feestdag naar hem vernoemd. Het militaire bewind heeft er vervolgens alles aan gedaan om de herinnering aan de volksheld te vernietigen.’

Orwelliaans
Tot 2010 hield het leger de bevolking onder de duim met een uitgebreid netwerk van informanten. Burgers betalen voor gevoelige informatie, bleek een effectief machtsmiddel in het arme Birma. Minstens een half miljoen inwoners van de toenmalige hoofdstad Rangoon verhuisden onder dwang naar gebrekkige satellietsteden met orwelliaanse namen als Tranquility in the Country. Opstanden van islamitische en christelijke minderheden werden keihard neergeslagen. Birma was wereldnieuws toen in de zomer van 2007 de eerste protesten sinds 1988 tot een bloedig einde werden gebracht.

Sinds twee jaar zijn er echter kleine veranderingen in het regime te bespeuren: vakbonden en verenigingen worden toegestaan, de persvrijheid breidt zich uit en Aung San Suu Kyi werd vrijgelaten, al mocht haar partij niet meedoen aan de verkiezingen van 2010. Nu de dochter van de onafhankelijkheidsstrijder twee jaar later dan toch een parlementszetel heeft behaald, rest slechts de vraag of  de democratisering zal doorzetten. Zeker is dat zij meer is dan alleen de ‘dochter van’, vertelt Houtman. ‘Als politica staat zij in haar recht. Haar populariteit is misschien wel wegens haar afkomst begonnen, en zij profileert zich ook op die manier, maar na jarenlange opsluiting heeft Aung San Suu Kyi aan het Birmese volk laten zien dat ze vastberaden is en het ideaal van de democratie niet zomaar opgeeft.’

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief

Mao's massamoord

Vanaf 1958 wil Chinese dictator Mao Zedong verandering aanbrengen in communistisch China. ...Het is tijd voor de ‘Grote Sprong Voorwaarts.’ Mao wil China op gelijke voet brengen met de internationale supermachten en zo de kracht van het communisme...

€ 17,50 | Koop nu

Gouden Eeuw

Eerste Wereldoorlog

Tweede Wereldoorlog

VOC

Overvloed en onbehagen

'Een rijk geïllustreerd boek om eindeloos in te dwalen.'

€ 75,00 | Koop nu

Middeleeuwen

Goelag archipel 1918-1956

Even omvangrijke als aangrijpende schildering van de stalinistische concentratiekampen, en ...het boek dat ‘de Goelag’ tot een begrip maakte. Geschreven door iemand die deze ‘witte hel’ had overlee

€ 12,50 | Koop nu