Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten
dinsdag 23 juni 2009

Minder doden bij Watersnoodramp



door Bas Kromhout

Dat zegt Arie Kuijvenhoven, socioloog en auteur van Vrouwen en kinderen eerst? Zelfredzaamheid tijdens rampen (2005), die intensief onderzoek heeft gedaan naar de kwestie. Het cijfer 1836 is waarschijnlijk gebaseerd op de telling die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in februari 1954 publiceerde. Historici nemen dit cijfer sindsdien steevast over. ‘Er is geen kruid tegen gewassen,’ zegt Kuijvenhoven. ‘Maar het is zeer onwaarschijnlijk dat dit getal klopt.’
De onderzoeker verwijst naar een andere lijst, die het Rode Kruis op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken opstelde en eind 1953 afsloot. De hulporganisatie kwam tot een totaal van 1795 dodelijke slachtoffers. Kuijvenhoven heeft de lijst van het Rode Kruis gecheckt met lokale slachtofferlijsten uit de Zuid-Hollandse gemeenten Oude en Nieuwe Tonge en de Zeeuwse gemeenten Ouderkerk en Nieuwerkerk. ‘Volgens het Rode Kruis vielen in deze gemeenten samen ongeveer 760 slachtoffers; 40 procent van het totaal. Dat komt overeen met mijn eigen tellingen. Hieruit concludeer ik dat de Rode Kruis-lijst een hoge mate van betrouwbaarheid heeft.’
De vraag is dus: waarom telde het CBS veertig slachtoffers méér dan het Rode Kruis? Kuijvenhoven moet het antwoord schuldig blijven. ‘Helaas beschikt het CBS niet meer over de basisgegevens die ten grondslag hebben gelegen aan zijn telling. Misschien heeft het bureau ook de 33 Nederlandse zeelieden meegeteld die in de rampnacht op zee zijn omgekomen.’
Een verschil van 40 op 1836 slachtoffers lijkt niet overdreven groot. ‘Maar als die slachtoffers gevallen zijn in één of twee dorpen, dan kan dit het lokale beeld wel op zijn kop zetten. Bovendien wordt met het getal van 1836 de indruk gewekt alsof men op de man af nauwkeurig weet hoeveel slachtoffers er bij de Watersnoodramp zijn gevallen. Dat is misleidend. Je kunt beter een onzekerheidsmarge aanhouden en zeggen dat er rond de 1800 mensen zijn omgekomen.’
Nog steeds duikt er met enige regelmaat nieuwe informatie op waardoor personen op de dodenlijsten moeten worden bijgeschreven of er juist af gehaald. ‘Zo ontbreken op de Rode Kruis-lijst twee pasgeborenen uit Nieuwerkerk, die in de rampnacht geboren waren en samen met hun moeder omkwamen. Verder staat er ten minste één persoon op die een natuurlijke dood is gestorven. En in de gemeente Stellendam leidde het voorlezen van de namen van de slachtoffers tijdens een herdenkingsplechtigheid recentelijk tot commotie, omdat er iemand werd genoemd die nog leefde.’

Welkom bij Historisch Nieuwsblad!

Maak nu gratis kennis met de journalistiek van Historisch Nieuwsblad. In dit dossier hebben wij de mooiste verhalen uit ons archief voor u gebundeld. Lees bijvoorbeeld welke kant van Martin Luther King Amerika liever vergeet, waarom de Slag om Arnhem faliekant mislukte en hoe Willem van Oranje slim gebruikmaakte van propaganda.