Contact | Adverteren | Login | Lezersservice

‘We moeten onze geschiedenis onder ogen zien’

Lezers Historisch Nieuwsblad spreken zich uit tegen nieuwe Beeldenstorm

Een overweldigende meerderheid van de lezers van Historisch Nieuwsblad vindt niet dat standbeelden van omstreden historische helden verwijderd moeten worden. Ook zijn ze niet van mening dat straatnamen en andere verwijzingen naar historische figuren, die in verband worden gebracht met bijvoorbeeld genocide of slavernij, vervangen moeten worden. Wel vinden bijna evenveel lezers dat er meer aandacht moet komen voor ons koloniale verleden. Dat blijkt uit een enquête van Historisch Nieuwsblad waaraan bijna duizend lezers deelnamen. ‘Ook de donkere kanten van geschiedenis moeten zichtbaar blijven.’

Aanleiding voor de enquête was een bijeenkomst op 6 november 2017 in het Amsterdamse debatcentrum De Rode Hoed, waar ook Historisch Nieuwsblad als partner bij betrokken was. Tijdens deze avond gingen deskundigen en betrokkenen in debat over de vraag of het tijd is voor een nieuwe Beeldenstorm. Klik hier voor een verslag van deze avond. 

Maar liefst negentig procent van de respondenten was het oneens met de stelling dat standbeelden van en verwijzingen naar historische ‘helden’ verwijderd of aangepast moeten worden. Bijna evenzoveel deelnemers gaf aan dergelijke praktijken te beschouwen als geschiedvervalsing. ‘We moeten onze geschiedenis onder ogen zien en niet verdoezelen of wegmoffelen.’
 

Historische context

Een veelvoorkomend argument is dat geschiedenis zich niet laat verloochenen. Zo schrijft een respondent dat het verwijderen van standbeelden en straatnamen zou leiden tot het verdwijnen van een omstreden deel van de geschiedenis uit ons collectieve geheugen. Veel deelnemers pleiten voor het geven van meer informatie en context bij de betreffende beelden en verwijzingen, bijvoorbeeld door het plaatsen van informatieborden. ‘We moeten duidelijk maken wat deze “helden” hebben uitgespookt.’
 
Waar sommige lezers de vermeende wandaden relativeren (‘Over ieder mens is iets negatiefs te zeggen’) wijzen anderen erop dat je personen uit het verleden niet langs onze moderne maatstaf moet leggen: ‘Deze personen zijn veelal omstreden omdat ze uit de historische context worden gehaald en beoordeeld worden naar de hedendaagse normen en waarden.’
 

Hulde der Koloniën

De respondenten werd gevraagd te reageren op een aantal voorbeelden van verwijzingen naar historische figuren of het koloniale verleden van Nederland, zoals het Gouden Koets-paneel Hulde der Koloniën en het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen in Hoorn. 51% gaf aan geen enkele aanstoot te nemen aan het enkele jaren geleden in opspraak geraakte Gouden Koets-paneel. Twintig procent vindt deze afbeelding een beetje aanstootgevend en slechts vijf procent noemde het paneel zeer aanstootgevend.
 
De reacties op de andere voorbeelden – het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen te Hoorn, het beeld van Michiel de Ruyter in Vlissingen, de Witte de Withstraat in diverse plaatsen en de Coentunnel in Amsterdam – waren vergelijkbaar. Bijna driekwart van de respondenten gaf aan het standbeeld van De Ruyter totaal niet aanstootgevend te vinden.
 
Sommige respondenten geven aan geen aanstoot te nemen aan de gegeven voorbeelden dankzij historisch besef. ‘Het zijn vaak figuren uit een tijd die omstreden lijkt omdat wij die niet meer begrijpen. Maar het mooie van die beelden en straatnamen is nu juist dat ze ons ertoe manen ons in die tijd en het toenmalige denken te verdiepen.’
 

Onderwijs

84% van de deelnemers zei het eens te zijn met de stelling dat er meer aandacht moet komen voor het Nederlandse koloniale verleden, bijvoorbeeld op scholen en in musea. Wel zou onderwijs over deze geschiedenis gericht moeten zijn op het vergroten van historisch besef en het plaatsen van gebeurtenissen in hun historische context.
 
Een lezer suggereert dat er een vrij toegankelijk museum moet komen naast het Centraal Station in Amsterdam: ‘In dit museum, genaamd De zwarte bladzijde, komt naar voren hoe de grachtengordels gefinancierd zijn. Ze zijn prachtig, maar de prijs die ervoor is betaald is verschrikkelijk hoog. Dat wordt nergens verteld, toeristen krijgen dit niet mee.’
 
Moet er een nationaal museum komen voor koloniale geschiedenis? Historisch Nieuwsblad onderzocht of hier draagvlak voor is. De resultaten van dit uitgebreide onderzoek vindt u in een artikel in ons decembernummer, dat 24 november verschijnt.

Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief

Gouden Eeuw

Eerste Wereldoorlog

Tweede Wereldoorlog

VOC

Middeleeuwen