Ik heb niets tegen antisemieten, ik lééf ervan – Ischa Meijer

Zo’n dertig jaar raasde Ischa Meijer (1943-1995) als een orkaan door de Nederlandse media, bewonderd en gevreesd om zijn razendsnelle intelligentie, sarcastische humor en een volstrekt gebrek aan ontzag voor zelfbenoemde autoriteiten en iedereen die zich in zijn ogen hypocriet opstelde. Nadat hij als baby samen met zijn ouders concentratiekamp Bergen-Belsen had overleefd, stond zijn hele opvoeding en volwassen leven in het teken van de Shoah. Ook wanneer hij zich als journalist en interviewer bezighield met andere onderwerpen, kwam hij vroeg of laat toch uit bij die onvoorstelbare misdaad.

Ronit Palache (1984) ontdekte het werk van Meijer pas zeven jaar na diens dood. Ze werd gegrepen door de nietsontziende wijze waarop hij de trauma’s, schuldgevoelens en angsten binnen de Joodse gemeenschap ter sprake bracht, terwijl hij tegelijk de hypocrisie, de zelfgenoegzaamheid en het onverwerkte oorlogsverleden van heel Nederland fileerde.

Deze bundel bevat gedichten, reportages, interviews, theaterteksten, brieven en columns waarin het Joodse leed en het antisemitisme centraal staan. Meijer beheerste vele genres, maar bespeelde ook verschillende registers. Ontroerend is bijvoorbeeld zijn verhaal over Centrum ’45, waar oorlogsslachtoffers met psychische problemen werden behandeld, terwijl de stukken over zijn dramatische opvoeding getuigen van uiterst wrange humor. Hetzelfde geldt voor het theaterwerk – waarin hij optrad als Izzy M, der sympathische Jude – of zijn columns als De Dikke Man. Hilarisch en vaak aangrijpend zijn de tekstjes waarmee hij de legendarische VPRO-omroeper Cor Galis zijn radioprogramma’s liet aankondigen. (RH)