Rob Hartmans

‘Het moet, het kan! Op voor het Plan!’

In de jaren dertig zocht de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij een nieuwe koers. Ze nam afscheid van het marxisme en van een fatalistische visie op de economie. In het Plan van de Arbeid (1935) pleitte de partij voor actief ingrijpen in de markteconomie. Het betekende een doorbraak: niet lang daarna mocht ze meeregeren. Begin jaren dertig...

De grote en vreeselike vloed – Hanneke van Asperen e.a.

De Sint-Elisabethsvloed leeft in het collectieve geheugen voort als een catastrofe van ongekende proporties. En het was ook een ramp, maar niet zo’n grote als vaak gedacht. Het zou een calamiteit van apocalyptische omvang zijn geweest waarbij in één woeste stormnacht de gehele Grote Waard overstroomde, 72 dorpen door het water werden verzwolgen en 100.000...

De doorbraak – Patrick Wyman

Rond 1500 ontstond het moderne Westen, dat de wereld ging domineren. De Europeanen deden goede zaken, maar veroorzaakten ook veel ellende. Volgens Patrick Wyman waren ze maar in één ding geïnteresseerd: geld. Dat bepaalde de dynamiek in de samenleving. Er zijn boekenkasten volgeschreven over het ontstaan van de moderne wereld, die wordt voortgedreven door industrie,...

Liniecrossers – Jelle Simons

Nederlandse verzetsstrijders staken in het laatste oorlogsjaar regelmatig de frontlinie in de Biesbosch tussen het bezette noorden en het bevrijde zuiden over. Tijdens bloedstollende acties brachten ze mensen, hulpgoederen en informatie naar de andere kant. De Februaristaking, de liquidaties door Hannie Schaft, de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister, de redding van Joodse kinderen uit de...

De muzikale mens – Michael Spitzer

Zolang er mensen op aarde rondlopen, hebben ze muziek gemaakt. Michael Spitzer betoogt dat muziek een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van individuen en beschavingen. Een ‘wereldgeschiedenis’ van de muziek lijkt een onmogelijke opgave. Om te beginnen vormt ‘de westerse muziek’ al een onafzienbaar terrein, terwijl er elders in de wereld nog tal...

Jac. P. Thijsse: de aartsvader van de natuurbescherming

Onderwijzer Jac P. Thijsse nam zijn leerlingen mee de natuur in en overtuigde Nederland ervan dat bloemen, kevers en vogels het beschermen waard waren. Samen met Eli Heimans stond hij aan het begin van de Nederlandse natuurbescherming. Maar beroemd werd hij met zijn Verkade-albums. Het is duidelijk: de dichter, gemeenteambtenaar en alcoholist Jacques Bloem was...

Henk Sneevliet: een revolutionaire ruziezoeker

Van Rusland tot China en Nederlands-Indië: overal dook Henk Sneevliet op om de linkse zaak te dienen. Maar overal raakte hij betrokken bij ruzies en conflicten. Zo ook in Nederland, waar zijn revolutionaire splinterpartij steeds meer het karakter van een sekte kreeg. In de laatste week van juli 1921 kwamen in een traditionele woning in...

Krijgsgeweld en kolonie – Petra Groen

Na de val van Napoleon kreeg Nederland een koloniaal rijk in de schoot geworpen. Maar het kostte een eeuw om het gezag in ‘ons Indië’ daadwerkelijk te vestigen. En dat ging er bloedig aan toe. Altijd was er wel ergens een militaire expeditie gaande. ‘Hij schreed gewichtig, hij reed gewichtig. Hij werkte gewichtig, hij at...

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Waarom schafte Nederland de slavernij af? En waarom duurde dat eigenlijk zo lang? Dirk Tang inventariseert helder en zonder ideologische stellingname welke factoren een rol speelden. Vergeleken met andere Europese landen schafte Nederland vrij laat de slavernij in de koloniën af. Pas in 1863 was het zover, terwijl de voormalige slaven nog tien jaar onder...

Karel van het Reve

Tegenwoordig is Karel van het Reve, die 100 jaar geleden werd geboren, vooral bekend vanwege zijn geestige essays. Maar hij was ook de man die in de jaren zestig Russische dissidenten op de kaart zette. Hij behaalde als journalist een wereldprimeur toen hij een artikel van de tegendraadse atoomgeleerde Andrej Sacharov naar het Westen wist...

De oorlog van morgen – Wouter Linmans

De verschrikkingen van de Grote Oorlog ervoeren Nederlanders niet aan den lijve. Toch wisten ze heel goed hoe gruwelijk moderne oorlogvoering was, zo laat Wouter Linmans zien. Het was lange tijd in om te spotten met de Nederlandse krijgsmacht en de naïviteit van onze landgenoten in het Interbellum. Nederland was buiten de Eerste Wereldoorlog gebleven,...

Genuanceerd relaas over het Nederlandse slavernijverleden

Is de Amsterdamse grachtengordel gebouwd met opbrengsten uit de slavernij? Dreef de Nederlandse economie in de achttiende eeuw op mensenhandel? En is er een verband tussen de slavernij en hedendaags racisme? Historicus Henk den Heijer slaat geen vraag in het actuele debat over het Nederlandse slavernijverleden over. Tussen de werkelijkheid en het beeld van die...