Rob Hartmans

Zutphen ontdekt de nieuwe wereld

Waar kon een kolonist zich voordeliger vestigen: in Noord- of in Zuid-Amerika? In het nieuwste boek van Willem Frijhoff geeft een koopman uit Zutphen het antwoord op die vraag. Net als andere notabelen uit zijn stad ziet hij volop kansen in de Nieuwe Wereld. Het Bloedbad van Zutphen, 16 november 1572, is een van de...

Duitsland – Helmut Walser Smith

Na 1945 vroegen velen zich af hoe Duitsland als hoog ontwikkelde cultuurnatie had kunnen verworden tot een destructief rijk. Toch kwam de agressie niet uit de lucht vallen. Het vroege negentiende-eeuwse Duitse nationalisme had al gewelddadige trekken, zo blijkt uit de studie van Helmut Smith.  ‘De Duitsers hebben te veel respect voor andere landen en...

Geen vredestichter is zonder tegenspraak – Henk Nellen

Hugo de Groot nam deel aan alle belangrijke debatten uit zijn tijd en schreef een baanbrekend boek over zeerecht. Tegen slavernij had hij geen bezwaar. Henk Nellen laat zien waar zijn opvattingen vandaan kwamen. Lange tijd stond hij vooral bekend als de man van de spectaculaire ontsnapping in de boekenkist, het hyperintelligente wonderkind dat een...

‘Het moet, het kan! Op voor het Plan!’

In de jaren dertig zocht de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij een nieuwe koers. Ze nam afscheid van het marxisme en van een fatalistische visie op de economie. In het Plan van de Arbeid (1935) pleitte de partij voor actief ingrijpen in de markteconomie. Het betekende een doorbraak: niet lang daarna mocht ze meeregeren. Begin jaren dertig...

De grote en vreeselike vloed – Hanneke van Asperen e.a.

De Sint-Elisabethsvloed leeft in het collectieve geheugen voort als een catastrofe van ongekende proporties. En het was ook een ramp, maar niet zo’n grote als vaak gedacht. Het zou een calamiteit van apocalyptische omvang zijn geweest waarbij in één woeste stormnacht de gehele Grote Waard overstroomde, 72 dorpen door het water werden verzwolgen en 100.000...

De doorbraak – Patrick Wyman

Rond 1500 ontstond het moderne Westen, dat de wereld ging domineren. De Europeanen deden goede zaken, maar veroorzaakten ook veel ellende. Volgens Patrick Wyman waren ze maar in één ding geïnteresseerd: geld. Dat bepaalde de dynamiek in de samenleving. Er zijn boekenkasten volgeschreven over het ontstaan van de moderne wereld, die wordt voortgedreven door industrie,...

Liniecrossers – Jelle Simons

Nederlandse verzetsstrijders staken in het laatste oorlogsjaar regelmatig de frontlinie in de Biesbosch tussen het bezette noorden en het bevrijde zuiden over. Tijdens bloedstollende acties brachten ze mensen, hulpgoederen en informatie naar de andere kant. De Februaristaking, de liquidaties door Hannie Schaft, de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister, de redding van Joodse kinderen uit de...

De muzikale mens – Michael Spitzer

Zolang er mensen op aarde rondlopen, hebben ze muziek gemaakt. Michael Spitzer betoogt dat muziek een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van individuen en beschavingen. Een ‘wereldgeschiedenis’ van de muziek lijkt een onmogelijke opgave. Om te beginnen vormt ‘de westerse muziek’ al een onafzienbaar terrein, terwijl er elders in de wereld nog tal...

Jac. P. Thijsse: de aartsvader van de natuurbescherming

Onderwijzer Jac P. Thijsse nam zijn leerlingen mee de natuur in en overtuigde Nederland ervan dat bloemen, kevers en vogels het beschermen waard waren. Samen met Eli Heimans stond hij aan het begin van de Nederlandse natuurbescherming. Maar beroemd werd hij met zijn Verkade-albums. Het is duidelijk: de dichter, gemeenteambtenaar en alcoholist Jacques Bloem was...

Henk Sneevliet: een revolutionaire ruziezoeker

Van Rusland tot China en Nederlands-Indië: overal dook Henk Sneevliet op om de linkse zaak te dienen. Maar overal raakte hij betrokken bij ruzies en conflicten. Zo ook in Nederland, waar zijn revolutionaire splinterpartij steeds meer het karakter van een sekte kreeg. In de laatste week van juli 1921 kwamen in een traditionele woning in...

Krijgsgeweld en kolonie – Petra Groen

Na de val van Napoleon kreeg Nederland een koloniaal rijk in de schoot geworpen. Maar het kostte een eeuw om het gezag in ‘ons Indië’ daadwerkelijk te vestigen. En dat ging er bloedig aan toe. Altijd was er wel ergens een militaire expeditie gaande. ‘Hij schreed gewichtig, hij reed gewichtig. Hij werkte gewichtig, hij at...

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Waarom schafte Nederland de slavernij af? En waarom duurde dat eigenlijk zo lang? Dirk Tang inventariseert helder en zonder ideologische stellingname welke factoren een rol speelden. Vergeleken met andere Europese landen schafte Nederland vrij laat de slavernij in de koloniën af. Pas in 1863 was het zover, terwijl de voormalige slaven nog tien jaar onder...