• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 11/2021

    Wetenschap zonder toeters of bellen

    Leven is eenvoudig

    Door: Rob Hartmans

    De veertiende-eeuwse William van Ockham liet zien hoe wetenschappers eenvoudig en helder konden redeneren. Met één haal sneed hij overbodige uitweidingen weg en schiep hij duidelijkheid. Volgens zijn biograaf Johnjoe McFadden ligt deze aanpak ten grondslag aan alle wetenschappelijke doorbraken.

    Het begon met een weinig spectaculair bijzinnetje in een middeleeuws commentaar op een religieus traktaat over de zogenoemde ‘universalia’ van Aristoteles. De auteur van het commentaar stelde dat die universalia ‘niet zonder noodzaak moeten worden vermeerderd’. Deze op het oog niet erg bijzondere opmerking uit circa 1320 werd door de zeventiende-eeuwse Franse theoloog Libert Froidmont ‘het scheermes van Ockham’ genoemd en vormt volgens de Britse moleculair geneticus Johnjoe McFadden het basisprincipe van alle wetenschap. Dit komt er namelijk op neer dat bij een hypothese, verklaring of model het aantal onderdelen zo veel mogelijk beperkt moet worden en het geheel niet steeds ingewikkelder moet worden gemaakt.

    Het bekendste voorbeeld is de wijze waarop Copernicus de kosmologie van Ptolemaeus aanpakte. Deze Griekse astronoom uit de tweede eeuw na Christus beschreef het heelal volgens de principes van Aristoteles, waarin hemellichamen perfecte cirkels beschrijven en de aarde het middelpunt vormt. Uit waarnemingen bleek dat planeten soms ineens een heel andere kant op leken te gaan en dus geen cirkelvormige beweging maakten. Ptolemaeus loste dit op door op die cirkelvormige banen weer andere cirkels te plaatsen, zogenoemde epicykels, en meer ingewikkelde meetkundige trucs uit te halen.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen