Jan Dirk Snel

Roomse vooringenomenheid

Als ik Michael Burleigh was, dan zou ik dit artikel beginnen met een zin waarin ik hem terloops een bigotte katholiek zou noemen. Niet omdat ik daar deugdelijke gronden voor zou hebben, maar omdat de typering nu eenmaal bij me opkomt. Burleigh is een historicus wiens temperament voortdurend met hem op de loop gaat. Maar...

Een dorp

Ook op de voorzijde van de vijfde band van de Geschiedenis van Amsterdam prijkt een plaatje van de Dam. Maar de luchtfoto die jarenlang in de aankondigingen te zien was, blijkt vervangen te zijn. Op het oorspronkelijke ontwerp stond een tamelijk recente kleurenfoto waarop het hele plein en een ruim deel van de omgeving te...

Nationalisme geen kerk

Het is een ernstig misverstand dat religie in onze dagen weer in zou zijn. Het is eerder omgekeerd: godsdienst is voor veel mensen een zo vreemd verschijnsel geworden dat ze gefascineerd zijn dat er toch nog mensen zijn – moslims, orthodoxe christenen – die er nog iets aan doen. Het is de religie van anderen...

Luther wilde praten over geloof, zijn tegenstanders over gezag

832 p. Spectrum/ Standaard, euro 49,95Achter in het misschien wel veel te dikke boek van Diarmaid MacCulloch over de Reformatie staat een appendix van drie bladzijden die een vijftal korte teksten bevat: de geloofsbelijdenis van Nicea, de Apostolische geloofsbelijdenis, het onzevader, de Tien Geboden en het weesgegroet (Ave Maria). Dat aanhangsel zegt veel over het...

Wat wil het buitenland over ons weten?

De Nederlandse strijd tegen de Spaanse overheersing, religie, tolerantie en de rijke cultuur van de Gouden Eeuw. Dat zijn de thema’s die in het buitenland altijd tot de verbeelding hebben gesproken. Na de rijke zeventiende eeuw werd Nederland met de eeuw onbeduidender. Wat willen buitenlanders over Nederland weten? In het algemeen natuurlijk niets. De wereld...

De geschiedenis van Europa. Deel 1: 1300-1600. Ontwaken. Deel 2: 1600-1800. Bezetenheid

Tweehonderdvijftig jaar lang was Europa alleen. Twee centra waren er binnen het christendom. In 1453 ging Constantinopel, de oude hoofdstad van de oosterse christenheid, ten onder. In 1703 werd een begin gemaakt met de bouw van een nieuw Constantinopel. Peter de Grote zocht zelf de plek uit voor zijn nieuwe stad uit: bij de monding...

De derde hoofdstad van Frankrijk

534 p./ 556 p. SUN, euro 49,50 (tot 1 april euro 44,5Laat ik eerst het gemopper maar even afwerken, dan kan ik daarna in alle rust vertellen hoe fantastisch deze Geschiedenis van Amsterdam is. Op de rug van de twee nieuwe banden over ruwweg de zeventiende en achttiende eeuw staat niet gewoon II en III,...

Dorp met stedelijke allures

In Den Haag, daar woonde meestal geen graaf. Het eerste deel van de nieuwe geschiedenis van Den Haag gaat over de ruim drie eeuwen – de dertiende tot de zestiende – waarin Holland een graafschap was. ‘s-Gravenhage groeide in die tijd langzaam uit tot het centrale regeringscentrum. Maar de graaf, die was er zelf meestal...

De Verlichting in Nederland

Politici en opiniemakers verklaren regelmatig dat onze cultuur op de Verlichting gebaseerd is of  ‘door de Verlichting heen is gegaan’. De Verlichting is herontdekt, en de term wordt met name gebruikt om de tegenstelling te beklemtonen tussen de westerse cultuur en de bijgelovige islam. Verlichting en religie zouden niet te verenigen zijn. Toch zocht de...

Alles was anders in 1798

Jaren die op 48 eindigen, vormen een ijkpunt in de Nederlandse geschiedenis. H.A. Enno van Gelder, die in 1948 een aardig boekje, Vijf eeuwgetijden, over die 48-jaren schreef, typeerde 1748 als de ‘Dageraad der democratie’, terwijl hij 1848 karakteriseerde met ‘Het liberalisme wint’. Tussen beide jaartallen liggen honderd fascinerende jaren waarin er heel erg veel...

Vijf gouden generaties

Vijftig jaar voor Rembrandt geboren werd, bestond er nog geen Nederlandse staat en geen Nederlands volk. Waar vind je een ander voorbeeld van een nationale beschaving die onmiddellijk na de geboorte haar toppunt bereikt? Het was Johan Huizinga die deze vraag opwierp toen het nationale bestaan een dieptepunt had bereikt tijdens de Duitse bezetting. Het...

Daar wérd wat groots verricht…

Het verhaal van Amsterdam is het verhaal van een dorp dat uitgroeide tot een wereldstad, die daarna nog verder groeide – en daarbij toch weer het dorp werd dat hij tegenwoordig is. Amsterdam begon als een Utrechts dorpje van niks. Driehonderd jaar later was het de grootste stad van Holland. Als je die drie eeuwen...