Jan Dirk Snel

‘Afvoerputje van het Amstelland’

Sommige verhalen kun je niet vaak genoeg horen. Iedereen weet dat Floris V de lieden die bij de dam in de Amstel woonden – de nederzetting die even later de stad Amsterdam zou worden – in 1275 een tolprivilege schonk. Ze mochten hun goederen vrij in Holland vervoeren. Maar pas bij lezing van de nieuwe...

Een onopvallend provinciestadje

Wie in de oude stad van Jeruzalem besluit om eens een dagje te besteden aan het bezichtigen van architectuur uit de tijd van de Mammelukken (1250-1517), kan op verraste reacties van de lokale bewoners rekenen. Hij staat in de verkeerde straten stil voor veronachtzaamde gebouwen. Toeristen kennen hun plaats. Ze volgen gebaande wegen en de...

Bang voor de dictatuur van de massa

Niemand weet wat democratie is, en dat is maar het beste ook, want democratie is een gedeeld geloofsartikel. Regelmatig kun je iemand plechtig horen verklaren dat-ie een goed democraat is. Nooit zul je iemand horen zeggen dat-ie een goed antidemocraat of aristocraat is, want dat kan helemaal niet. Iedereen is tegenwoordig democraat. Alexis de Tocqueville...

Doe-het-zelfdemocratie

Toen ik het fraaie boek van Anton van Hooff over ‘de eerste democratie’ – het antieke Athene van de vijfde en vierde eeuw voor Christus dus – in handen kreeg, was ik net begonnen in een ander werk: The Origins of Political Order. From Prehuman Times to the French Revolution van Francis Fukuyama. Zoals de...

Op stap met een dienstmeid

De wereld draait om vrouwen. Tenminste, als mannen er de dienst uitmaken. Dat is wat Eric Palmen in zijn boek over vijf mannen uit vier generaties Van Schoonhoven ons voorhoudt. Auteur en uitgever proberen de belangstellende koper zo lang mogelijk in het ongewisse te laten over de plaats van handeling, maar dit verhaal speelt zich...

Gods toorn werd gevreesd

Nederland is een tolerant land. Dat weten wij allemaal, en uitentreuren beroepen we ons op de Gouden Eeuw. Was Nederland toen niet een verdraagzame natie, befaamd om de grote hoeveelheid religieuze stromingen? Buitenlandse bezoekers keken de ogen uit: dat dat allemaal zomaar kon! Zij vonden het trouwens lang niet altijd fraai: het betekende immers dat...

Revolutie onder de zustertjes

In 1967 ging een groep augustinessen uit Heemstede op bezoek in Lourdes. Voor de ingang van de Rozenkransbasiliek lieten ze zich op de foto zetten: allemaal in donker habijt met een hoekige witte kap en een kruisje op de borst. Een jaar later ging er weer een groep van dezelfde congregatie. Ook nu lieten de...

Handelaar in amforen

Fik Meijer heeft het zo ver geschopt dat hij zijn nieuwste boek met een gerust hart een onvolledige titel kan geven: De Middellandse Zee. Pas begin zevende eeuw werd de binnenzee tussen Europa, Afrika en Azië voor het eerst Mare Mediterraneum, Middellandse Zee, genoemd. Maar over de periode daarna gaat het boek juist niet. Meijer...

Kruistochten waren militaire mislukkingen

Het vreemdste aan de kruistochten is eigenlijk dat ze werden gehouden. Op de eerste en de derde na mislukten ze allemaal. Bovendien waren ze volstrekt overbodig. Je kunt de kruistochten vanuit twee perspectieven benaderen: vanuit Europees perspectief, en dan met name met een Franse blik. En vanuit het Midden-Oosten, met een islamitische blik. Thomas Asbridge,...

Het succes van het christendom

Kadiköy is tegenwoordig een wijk van Istanbul, maar in 451 was het nog een zelfstandig Aziatisch stadje tegenover de keizerlijke hoofdstad Constantinopel. Niets maakt waarschijnlijk beter duidelijk wat voor een religie het christendom is dan de woorden die daar in Chalcedon, zoals het toen heette, tijdens een concilie werden vastgelegd over Christus: ‘Volmaakt in zijn...

‘Eerst kwam de intolerantie en toen pas de islam’

Toen James Kennedy (Orange City, Iowa, 1963) in 2003 naar Nederland verhuisde om hoogleraar te worden aan de Vrije Universiteit, viel hij met de neus in de boter. Acht jaar eerder had hij naam gemaakt met een studie over de ingrijpende transformatie van de jaren zestig, en nu maakte hij ter plaatse een volgende ‘radicale...

Archie Brown, ‘De opkomst en ondergang van het communisme’

Twintig jaar geleden, in de zomer van 1989, katapulteerde een Amerikaanse ambtenaar, Francis Fukuyama, zich tot wereldfaam met een artikel in de National Interest getiteld ‘The End of History?’. Wat we op dat moment zagen, betoogde hij, kon weleens meer zijn dan het einde van de Koude Oorlog. Dit was niet het voorbijgaan van een...