Artikelen geschreven door Geertje Dekkers
Excuses aan Congolese kinderen
De Belgische premier Charles Michel heeft excuses aangeboden aan duizenden ‛metiskinderen’ die in de koloniale tijd zijn weggehaald bij hun ouders. De kinderen hadden een blanke vader en een zwarte moeder, en werden geboren in Congo, Rwanda en Burundi. België haalde duizenden van hen weg bij hun moeders en liet de kinderen...
Medische vooruitgang in zes stappen
Operaties waren eeuwenlang angstaanjagend vanwege de helse pijn die ze patiënten bezorgden. Dankzij de komst van ether, lachgas en chloroform in de negentiende eeuw hadden die een stuk minder te vrezen. 1 Geen verdoving Bind de spieren en de bloedvaten stevig vast met een gewone haarband, adviseerde militair chirurgijn Ambroise Paré (1510-1590) in een instructie...
Hoe aartshertogen Albrecht en Isabella voorspoed brengen in de Zuidelijke Nederlanden
De kunsten bloeiden, de handel leefde op en steden krabbelden uit het dal na decennia van catastrofes. Begin zeventiende eeuw beleefden de Zuidelijke Nederlanden een periode van welvaart onder de aartshertogen Albrecht en Isabella. En bovenal werden de gewesten weer vroom katholiek. Daar hangt een Rubens, daar een Titiaan en verderop een Van Eyck. De...
Spionnen bespioneerd
Correspondentie rond de Engelse koning verraadt wie er in de zestiende eeuw spioneerde. En daarvoor hoeven de brieven niet gelezen te worden. Zonder de inhoud te bekijken hebben historici 132.747 brieven onderzocht van en aan Engelse koningen van Hendrik VIII tot en met Elizabeth I, hun secretarissen en verdere netwerk. Ze waren op zoek...
Redder van de armen
Vervuld van vooruitgangsgeloof en liefde voor Jezus – maar niet voor religieus gebakkelei – streed de Fries Willem Hendrik Suringar (1790-1872) een leven lang tegen armoede en voor een fatsoenlijke behandeling van gevangenen. Suringar zette zich in voor clubs als ‛Ter Beschaving van het Verstand en Verbetering van het Hart’ (als scholier)...
Levensreddende leugens
Zo’n 2 procent van de Joden in Nederland wist tijdens de Tweede Wereldoorlog te ontkomen aan vervolging door te betwisten dat ze Joods waren. Deze Nederlanders meldden zich aanvankelijk, in 1941, als Jood, maar lieten zich later met een nepbewijs arisch, kwart-Joods of half-Joods verklaren. Ze beweerden bijvoorbeeld dat ze geadopteerd waren,...
Antieke ‛sekte’ was niet sektarisch
In Egypte gedroegen religieuze groepen zich in de late Oudheid een stuk alledaagser dan vaak gedacht. Met name voor de ‛sekte’ van de manicheeërs draaide het leven om veel meer dan hun religie. Het manicheïsme ontstond in de derde eeuw na Christus en was in de late Oudheid dus een nieuwe religie....
Hoe het koepokkenvaccin talloze kinderlevens redde
Steeds minder kinderen zijn ingeënt tegen polio, mazelen, kinkhoest of de bof. In de negentiende eeuw lukte het dankzij grootschalige vaccinatie van kinderen de pokken uit te roeien.
De bronnen van Sigmund Freud
Sigmund Freud was de bedenker van de psychoanalyse. Daarvoor leende hij veel ideeën van tijdgenoten – en gaf er een eigen draai aan.
Clubgekte leidde tot politieke partijen
Een negentiende-eeuws ‛verenigingsmanie’ lag aan de wortels van de eerste politieke partijen in Duitsland, Nederland en Engeland. Verenigingen waren een cruciaal onderdeel van het negentiende-eeuwse maatschappelijke leven. Als negentiende-eeuwers een misstand wilden oplossen, een maatschappelijke groep wilden verheffen of het land vooruit wilden helpen, richtten ze een club op om hun doel te bereiken....
Bastaardgeestelijken
De katholieke kerk accepteerde rond 1200 volop bastaardzonen als priesters, ondanks een officieel verbod. Zonen van ongetrouwde ouders mochten in de twaalfde eeuw en daarna geen priester worden, zo was de officiële regel. Maar in de praktijk werden er veel uitzonderingen gemaakt en konden bastaarden wel degelijk een parochie leiden. Dat is opmerkelijk, omdat...
De geschiedenis volgens Bicker 1746-1812 – Mariëlle Hageman
Het is voorjaar 1798 en Jan Bernd Bicker zit gevangen in het oude prinsenhof in Leeuwarden. Schildwachten bewaken de uitgang, dus Bicker kan nergens heen. Hij doodt de dagen met lezen en als hij naar buiten kijkt, ziet hij Friezen boos naar hem staren, de vuist gebald. Bickers gevangenschap is een van de vele dieptepunten...