Geertje Dekkers

Hausvater strafte zelf

Jonge, arme rondzwervende vrouwen kwamen tussen 1600 en 1800 in Frankfurt am Main veel vaker voor de rechtbank dan andere vrouwen.  De verdeling van de misdaadcijfers in Frankfurt had te maken met de sociale controle in de stad, waarvan de Hausvater de spil was. Hij mocht huisgenoten – inclusief personeel – bestraffen, en op...

Pro-Frans, maar niet té

Nederlandse bioscopen dienden in de Eerste Wereldoorlog strikt neutraal te blijven. Maar in de praktijk waren er de nodige partijdige oorlogsfilms te zien.  Vanwege de neutraliteitspolitiek had de Nederlandse regering verordonneerd: ‛Uitingen van partijdigheid in het openbaar, bij monde of geschrifte, behooren achterwege te blijven.’ Dat gold ook voor bioscopen. Het publiek moest vooral...

Legertop hield vast aan het oude

Het Nederlandse leger stelde zich na de Koude Oorlog behoudend en afwachtend op. Met succes.  Een paar maanden na de val van de Muur in 1989 besloot de Nederlandse defensietop dat de Koude Oorlog voorbij was. Daarom kreeg het leger een nieuwe hoofdtaak: crisisbeheersing en vredesoperaties. Voor de landmacht betekende dat een grote verandering, want...

‘Ik wilde weten hoe het was, out there’

Michael Palin, bekend van Monty Python en van reisprogramma’s voor de Britse tv, vertelt in zijn boek Erebus over de avontuurlijke reizen van een negentiende-eeuws zeilschip. In gesprek met Historisch Nieuwsblad legt hij uit waarom hij dit boek heeft geschreven: ‘De hoofdpersonen, James Clark Ross en John Franklin, voeren naar gebieden waar nog nooit iemand...

Het verslag van Hendrick Hamel

Dertien jaar zat Gorinchemmer Hendrick Hamel vast in zeventiende-eeuws Korea. Na een gedurfde ontsnapping vertelde hij zijn landgenoten over het leven daar. Zijn verslag – nu 350 jaar oud – was lang de enige bron over het geïsoleerde land in Oost-Azië. De Sperwer was lek. Het gat in de romp van het VOC-schip was...

Anna van Saksen – Femke Deen

Toen ze elkaar net kenden, leken Anna van Saksen en Willem van Oranje gelukkig samen. Ze trouwden op 24 augustus 1561 in Leipzig. Politiek gezien was het huwelijk een belangrijke gebeurtenis. De nicht van een keurvorst trouwde met de prins van Oranje. De twee verbonden de dynastieën van Hessen, Saksen en Nassau. Anna begon een...

Meer ruimte voor de rechter

Tussen 1750 en 1870 veranderde in Nederland, Frankrijk en het Duitse Rijk de opvattingen over juridisch bewijs. Dat was een gevolg van nieuwe ideeën over wetenschappelijke kennis. Voordat zware straffen werden opgelegd moesten sinds de late Middeleeuwen minimaal twee betrouwbare ooggetuigen stellen dat de beklaagde schuldig was, of de verdachte moest zelf...

Testestransplantaties

Na de Eerste Wereldoorlog vonden voornamelijk Duitse onderzoekers dat er wel erg veel vrouwelijke mannen en homoseksuelen rondliepen. Daarom behandelden ze hen met geslachtshormonen. Wellicht hadden de feminiene mannen moeite om zich aan te passen aan het stedelijke geïndustrialiseerde leven, redeneerden artsen en wetenschappers. Of misschien waren ze een gevolg van decadentie...

Wat klopt er van de Edda?

Een Noorse mythe over Ragnarok, het einde van de wereld, doet sterk denken aan een moeilijke, koude tijd halverwege de zesde eeuw. Heeft de mythe, verteld in onder meer de Edda, een historische basis? De zon wordt zwart, de sterren verdwijnen uit de hemel en dan volgt er een Grote Winter. Deze beschrijving van...

Betwiste zaadbeestjes

Met zijn microscoop opende Antoni van Leeuwenhoek een nieuwe wereld vol kleine beestjes. Zijn ontdekkingen leverden hem veel bewondering op, maar ook de jaloezie van zijn jongere collega Nicolaas Hartsoeker. Wie van hen zag de kikkervisjes in sperma het eerst? Een twintiger staat in de deuropening van een huis aan de Delftse Hippolytusbuurt, met...

‛In Korea zal het nog lang onrustig blijven’

Een klassieker over de Koreaanse Oorlog is vertaald naar het Nederlands. Schrijver Max Hastings vertelt over de tragedie die daar plaatsvond en over zijn zorgen over hedendaagse pacifistische neigingen in het westen. ‛Laatst heb ik het boek opnieuw gelezen, omdat het werd vertaald. Ik was verbaasd hoe weinig de inzichten veranderd zijn sinds 1987, toen...

Simon Stevin en het absurde idee dat de aarde om de zon draait

Wie rond 1600 wilde weten hoe de wereld in elkaar zat, greep naar de grote filosofen uit de Oudheid. Zij waren de onbetwiste autoriteiten. Maar een klein groepje eigenwijze denkers knaagde aan hun status en dat kwam hun op felle kritiek te staan. Simon Stevin was een van hen. Ooit, heel, heel lang geleden,...