Alle artikelen
Herinneringen
`Dit boek is een sensatie,’ zegt de uitgever er zelf over. En veel aandacht zal Memoires van een first lady (Balans, juni 2003) door Hillary Clinton zeker krijgen. Er komt een groot televisie-interview met Paul Witteman en in het najaar bezoekt de auteur ons land. Of Hillary Clinton veel zal prijsgeven over de affaire-Monica Lewinsky is onduidelijk. In ieder geval schrijft ze `zonder schroom over haar ambities, over successen, ontberingen en teleurstellingen op politiek en persoonlijk gebied’. Zonder twijfel is er ook veel aandacht voor Ik heet Anne, zei ze, Anne Frank. Herinneringen van Jacqueline van Maarsen (Cossee, april 2003). Van Maarsen ontmoette Anne Frank op het Joods Lyceum en werd haar beste vriendin. `Ze maakten samen huiswerk, roddelden wat af, vooral natuurlijk over jongens.’
Historicus Wim Willems vertelt in Stadskind. Kroniek van een naoorlogse jeugd (Bert Bakker, mei 2003) over het Den Haag van de jaren vijftig. `Het was een tijd waarin rangen, standen en religie het dagelijks leven bepaalden – waarin eelt op je handen nog een onderscheidingsteken was.’
Biografieën
Een wat verlegen Friese volksjongen wordt op 37-jarige leeftijd als bij toeval minister van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl. `Vandaar beklimt hij, geholpen door invloedrijke vrienden, de Olympus van de macht. De bekroning van zijn loopbaan volgt op 1 januari 2002, als “zijn” euro het betaalmiddel wordt van driehonderd miljoen mensen.’ Juist, dit gaat over Wim Duisenberg, de man van Gretta. Over hem schreven Bruno de Haas en Cees van Lotharingen, redacteuren bij Het Financieele Dagblad, een biografie (Contact, mei 2003).
De voorjaarsaanbiedingen van de uitgeverijen beloven nog veel meer biografieën. Bij Van Gennep verschijnt Het verhaal van prins Claus verteld door zijn vrienden (april 2003) onder redactie van Vrij Nederland-redacteur Yoeri Albrecht. Igor Cornelissen publiceert Alleen tegen de wereld (Nijgh & Van Ditmar, april 2003), een biografie van Joop Zwart, `de geheimzinnigste man van Nederland’. Zwart kwam in 1960 in het nieuws als vervalser van identiteitspapieren voor opstandige Algerijnen. Een geruchtmakend proces volgde.
Oud-minister Job de Ruiter schreef een biografie van Jan Donner (Boom, maart 2003), grootvader van de huidige minister en vader van de schaker Hein. Een belangrijk deel van de biografie wordt ingenomen door Donners activiteiten gedurende de Tweede Wereldoorlog. Hij was toen lid van de Hoge Raad. Bij uitgeverij Anthos verschijnt Eichmann. De definitieve biografie door Davis Cesarini (mei 2003). Hij geeft Eichmann een gezicht en laat zien `dat de kille bureaucraat veel sterker en actiever betrokken was bij de vernietiging van de joden in Europa dan tot nu toe werd aangenomen’.
Tweede Wereldoorlog
En nog veel meer Tweede Wereldoorlog staat ons te wachten. Milja van Tielhof komt met een genuanceerd verhaal in Banken in bezettingstijd. De voorgangers van ABN AMRO tijdens de Tweede Wereldoorlog en de periode van rechtsherstel (Contact, maart 2003). De banken probeerden hun joodse medewerkers en klanten te helpen en joods vermogen te beschermen. Bovendien waren ze intensief betrokken bij de financiering van het verzet. Daar staat tegenover dat banken niet vrij te pleiten zijn van verregaande vormen van collaboratie. Joggli Meihuizen schreef Noodzakelijk kwaad. De bestraffing van economische collaboratie in Nederland na de Tweede Wereldoorlog (Boom, augustus 2003). Veel bedrijven die intensief met de Duitsers hebben samengewerkt bleven na de oorlog buiten schot, terwijl andere hard werden aangepakt. Daarbij speelde een rol dat de economische wederopbouw van Nederland prioriteit had.
Jan Oegema, die promoveerde op Lucebert, mysticus, behandelt in Een vreemd geluk (Balans, maart 2003) de publieke religie rond Auschwitz. De eerbied voor en schuld tegenover de joden die in de oorlog zijn omgekomen, hebben in de loop der jaren geleid tot een nieuwe publieke religie. Oegema schrijft uitvoerig over de betekenis van `heiligen’ als Anne Frank, Abel Herzberg en Titus Brandsma.
Politiek
Marcel van Roosmalen volgde voor HP/De Tijd prominente LPF’ers na de dood van hun leider. De reportages zijn gebundeld in De Pimmels. De apostelen van Pim Fortuyn (Aspekt, voorjaar 2003). Hij schetst de ruzies, de teleurstellingen en de onvoorwaardelijke liefde voor de vermoorde leider. Vrij Nederland-journalist Rudie Kagie beschrijft de andere dwarse politieke partij: de SP. In De socialisten. De zegetocht van een linkse tegenpartij (Mets & Schilt, mei 2003) doet hij verslag van de SP-verkiezingscampagne van 2003. `Oude’ politiek in het proefschrift van Hans Verhage, Katholieken, Kerk en Wereld. Roermond en Helmond in de lange negentiende eeuw (Verloren, maart 2003), een lokale studie over het ontstaan van de katholieke zuil.
Tour de France
De Tour de France bestaat in 2003 honderd jaar. `Een sentimentele reis door de geschiedenis, met alle belangrijke klassementen, memorabele verhalen en portretten’ biedt De bijbel van 100 jaar Tour de France (Veen, mei 2003) door Jean Nelissen. Jan Siebelink bundelt oud werk in Eerlijke mannen op de fiets (Thomas Rap, mei 2003), over berggeiten en waterdragers, verslaggevers, uitblinkers en afhakers. Ook nog: Parijs is nog ver. Zintuiglijke sensaties uit honderd jaar Tour de France (Arbeiderspers, mei 2003) door Peter Ouwerkerk. Hij brengt `de vertwijfeling en de pure, fysieke emoties van de coureurs tastbaar dichtbij’.
Verder
`Een nieuwe historische roman van Thomas Rosenboom: De nieuwe man (Querido, februari 2003). `De scheepsbouw langs de Groninger kanalen vormt het decor voor een conflict van generaties, karakters en ambities.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Verwacht voorjaar 2003
Herinneringen `Dit boek is een sensatie,’ zegt de uitgever er zelf over. En veel aandacht zal Memoires van een first lady (Balans, juni 2003) door Hillary Clinton zeker krijgen. Er komt een groot televisie-interview met Paul Witteman en in het najaar bezoekt de auteur ons land. Of Hillary Clinton veel zal prijsgeven over de affaire-Monica...
HET VOLLE LEVEN. NEDERLANDSE LITERATUUR EN CULTUUR TEN TIJDE VAN DE REPUBLIEK
Het volle leven is een introductie tot de Nederlandse literatuur van de zeventiende en achttiende eeuw, waarbij de vaderlandse geschiedenis als invalshoek is genomen. De lezer krijgt de geschiedenis voorgeschoteld in allerhande geschriften: van liederen uit de Opstand via pamfletten uit het Rampjaar tot stukjes uit de Hollandsche Spectator en De Politieke Kruyer. Daarnaast behandelt...
OMWILLE DER BILLIJKHEID. DE STRIJD OVER DE INVOERING VAN DE INKOMSTENBELASTING IN NEDERLAND
Het boek van Christianne Smit over de invoering van de inkomstenbelasting in Nederland bevat een perfect script voor een Hollywood-film. De protagonisten moeten vele moeilijkheden overwinnen, soms dienen zich kleine tussentijdse oplossingen aan, maar dan doemen weer nieuwe problemen op. Edoch, in het laatste hoofdstuk komt de glorieuze ontknoping. De lezer kan het boek met...
1421, HET JAAR WAARIN CHINA DE NIEUWE WERELD ONTDEKTE
‘Ruim tien jaar geleden deed ik bij toeval een ongelofelijke ontdekking.’ Zo begint de gepensioneerde marineofficier Gavin Menzies zijn boek waarin hij reconstrueert hoe de Chinese vlootvoogd Zheng Ho en zijn flottieljeleiders in ruim twee jaar alle wereldzeeën hebben verkend. Columbus, Vasco da Gama en hoe al die andere slaafse navolgers ook mogen heten zijn...
CENSORSHIP OF HISTORICAL THOUGHT. A WORLD GUIDE, 1945-2000
Hét boek over censuur in Nederland is geschreven door Wim Hazeu, en heet Wat niet mocht. Dit overzicht uit 1972 gaat over vrijheidsbeknotting in de journalistiek en de literatuur. Hazeu besteedt aandacht aan de schrijver en uitgever J. van Keulen, die onder de naam Han B. Aalberse zijn Bob en Daphne-boeken schreef. Het deeltje Liesbeth...
De Vooruitgang: In roomboter gebakken spreeuwen
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Met zijn studie naar de vangst van klein gevogelte in de provincies Zuid- en Noord-Holland ontdekte Ignaz Matthey dat Nederland een belangrijk vogelarijland is geweest. ‘De aanleiding voor mijn onderzoek was eigenlijk vrij triviaal. Ik kocht op een veiling een partij bladmuziek. Daar...
Beeldgeheim februari 2003
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Dichters Ilja Leonard Pfeijffer en Ingmar Heytze doen een poging. `De helm van de soldaat doet sterk denken aan het model van de Duitse helmen in de Tweede Wereldoorlog,’ peinst Pfeijffer, `maar de foto ruikt ouder dan dat. Het licht valt op de manier zoals...
P.H. Ritter jr
Toen de biografie in de jaren zeventig nog een braakliggend terrein was in Nederland, en zelfs onze grootste zonen het zonder levensbeschrijving moesten doen, was Jan van Herpen al in de weer met de vrijwel vergeten P.H. Ritter jr (1882-1962). Ritter was nogal rechts, de Groot Nederlandse gedachte sprak hem buitengewoon aan. Hij schreef proza...
‘DE ONDRAGELIJKE STOUTHEID DER WEGLOPERS’. MARRONAGE EN KOLONIAAL BELEID IN SURINAME 1667-1768
De eerste afbeelding in dit boek, van een in gedachten verzonken wegloper, geeft het dilemma van de Surinaamse marron beter weer dan de vele pagina’s tekst die erop volgen. Eenzaam en verlaten lijkt hij zijn opties te overwegen. Zal hij teruggaan naar de zekerheid van het plantagebestaan, met als nadelen de harde veldarbeid, de strenge...
Het Den Haag van Willem Drees
Den Haag en Drees zijn sterk met elkaar verbonden. Neerlands bekendste politicus woonde en werkte er van 1910 tot aan zijn dood in 1988. Willem Drees (1886-1988) was een strikt en nauwgezet man, die weinig losliet over zijn persoonlijk leven. Veel is over hem geschreven, maar een echte biografie is er nog steeds niet,...
DE GEMASKERDE EEUW
De Nederlandse negentiende eeuw is een gemaskerde vrouw. Gemaskerd werd zij door haar twintigste-eeuwse erfgenamen. Die kenschetsten haar als burgerlijk, streng en star en diskwalificeerden haar als een periode van literair verval. Marita Mathijsen hoorde dit verhaal keer op keer, tijdens de lessen Nederlands op de middelbare school en gedurende haar studie. Ze was het...
Mijn verhaal: ‘De Japanner legde zijn rijst in de wc en trok door’
Na de Japanse aanval op de Amerikaanse marinebasis Pearl Harbour, 7 december 1941, begon de Tweede Wereldoorlog ook voor de bevolking van het toenmalige Nederlands-Indië. Connie Suverkropp (70) maakte als tienjarig meisje de binnenkomst mee van de Japanse stoottroepen op Java. ‘Mijn vader wist dat er iets zou gebeuren. Daarom had hij achter in de...
