Alle artikelen
‘De Koning had een verstand dat minder dan middelmatig was maar zeer goed in staat was zich te ontwikkelen. De glorie ging hem boven alles, hij wenste orde en rust, was van nature oppassend, matig, gesloten, beheerste zijn opwellingen en had zijn tong in bedwang; men zal het nauwelijks geloven, maar van nature was hij goed en rechtvaardig,’ zo werd het karakter van de vorst door een hoveling gekenschetst. ‘Al het kwaad kwam van elders. Zijn opvoeding werd in de eerste levensjaren verwaarloosd […], hij vertelde zelfs hoe hij op een avond in de vijver was gevallen en er nog net op tijd uit was gevist, in de tuin van het Palais-Royal te Parijs, waar het hof toen verbleef.’
Later liet de Koning zich in zijn hang naar glorie verblinden door de vleierijen van zijn hovelingen en liaisons, zijn ministers en volgelingen, wier gezelschap hij voortdurend in het dichtbevolkte hof om zich heen wilde zien. De vorst, zo schrijft de chroniqueur, ‘reisde altijd in een karos vol vrouwen: zijn maîtresses, later zijn bastaarddochters, schoondochters, soms Madame, en hofdames als er plaats over was’.
Hardvochtig was de heerser tegenover de talloze vrouwen aan het hof (het magische getal van honderd maîtresses is wel genoemd), die gedwongen werden altijd in galakleed, ‘behangen met juwelen en ingesnoerd in strakke lijfjes’ te reizen, ongeacht ziekte, zwangerschap, pasdoorstane bevalling of kraamtijd.
De kroniekschrijver walgt van de uitbreiding van het paleis in Versailles, begeleid door architect Mansard. De Koning ‘had er plezier in de natuur te tiranniseren en met kunstgrepen en schatten gelds aan zich te onderwerpen. Hij trok her en der gebouwen op zonder vast plan – een allegaartje van moois en foeilijks, weidsheid en verstikking.’ En de tuinen die ‘ongehoord prachtvol, maar voor elk gebruik ongeschikt’ waren noemt hij wansmakelijk.
Wie was de Koning?
a) Lodewijk XIII b) Lodewijk XIV c) Lodewijk XV d) Lodewijk VXI
De oplossing uit nummer 8 was Cornelis de Houtman. Ook tijdens zijn beide reizen naar Indië was hij in gezelschap van zijn broer Frederik, die in september 1599 in Atjeh eveneens gevangen werd genomen. Frederik werd niet gedood; bij een latere reis verkende hij de westkust van Australië. Anthony van Diemen was de gouverneur-generaal van de Oost-Indische Compagnie die Abel Tasman ter expeditie uitzond, waarbij deze als eerste het huidige Tasmanië en Nieuw-Zeeland aandeed. Olivier van Noort, ten slotte, was de eerste Nederlander die de reis rond de aardbol volbracht.
Winnaar van de vorige prijsvraag is Willy Boer uit Ridderkerk. Weet u de oplossing van deze maand? Inzendingen graag vóór 17 november naar de redactie van Historisch Nieuwsblad, Postbus 256, 1110 AG Diemen, of redactiehn@vug.nl. Onder de juiste inzenders verloten wij Het volle leven. Nederlandse literatuur en cultuur ten tijde van de Republiek (1550-1800) door René van Stipriaan.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De kleine geschiedenis quiz
Hoe staat het met uw historische kennis? Ieder jaar organiseert dit blad samen met de Volkskrant en televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. Bereid u voor op deze quiz en oefen mee. ‘De Koning had een verstand dat minder dan middelmatig was maar zeer goed in staat was zich te ontwikkelen. De glorie ging...
Het ‘zwarte verleden’ van Limburg
De mannen waren stoer, de vrouwen gehoorzaam, en iedereen was katholiek. Vijfenzeventig jaar floreerde de mijnbouw in Nederlands zuidelijkste provincie. De sluiting van de mijnen veroorzaakte armoede en verbittering. Nu koestert Limburg zijn zwarte verleden. In de jaren zestig moet het een vertrouwd gezicht zijn geweest in Zuid-Limburg: de vierkante schachtgebouwen en de ijzeren torens...
Den Haag: bakermat van de Nederlandse popcultuur
Den Haag was in de jaren zestig de pophoofdstad van Nederland. Uit een unieke combinatie van gediscrimineerde Indo’s, sociaal bewogen paters en Haagse bluffers ontstond er de Nederbeat. Die zou de basis vormen van de Nederlandse popcultuur. Haagse beatbands In de jaren zestig was hofstad Den Haag de popstad bij uitstek. Maar liefst tweeduizend bands...
Karel de Grote bad en vocht zijn rijk bij elkaar
De volksvertegenwoordigers die in Brussel sleutelen aan een Europese grondwet beseffen het waarschijnlijk niet, maar hun werk is al eens eerder gedaan. In 789 schreven geleerden de Admonitio Generalis, waarmee zij orde trachtten te scheppen in het immense rijk van Karel de Grote. Door de Kerk te gebruiken als politiek wapen smeedde de `barbaarse’ Frankische...
De kaping van KLM-Boeing Mississippi
Op 25 november 1973 kaapten drie Arabische terroristen een KLM-vliegtuig met bijna 250 passagiers. Ze eisten dat Nederland zijn pro-Israëlische politiek zou beëindigen. Antiterrorisme-expert W.F.K.J.F. Frackers: ‘De terreurbestrijding uit die tijd is eigenlijk nooit veranderd.‘ Tot dat moment was het internationale terrorisme aan Nederland voorbijgegaan. Maar op 25 november 1973, ruim een maand na het...
Historicus James Kennedy over Nederland
Hij schreef dikke boeken over de jaren zestig en euthanasie in Nederland, en heeft een mening over uiteenlopende onderwerpen, van Pim Fortuyn tot de gekozen burgemeester. De Amerikaanse historicus James Kennedy (1963) werd in september benoemd tot hoogleraar in de geschiedenis van de nieuwste tijd aan de Vrije Universiteit. U bent onlangs verhuisd van Amerika...
‘Verzuiling is geen recept dat je overal en altijd kunt toepassen’
De verzuiling leeft in ons geheugen als de Dark Ages van Nederland. Een mogelijke nieuwe moslimzuil is velen daarom een gruwel. Maar is dat terecht? Volgens sommigen was de verzuiling, die onze samenleving ruim honderd jaar in haar greep hield, juist een model voor de succesvolle integratie van minderheden. De komst van met name islamitische...
Amerikaanse doden
Iedere Amerikaanse dode die in Irak valt, komt in de krant. Er zijn zelfs kranten die het aantal gewonden bijhouden. Voor de Amerikaanse regering is die enorme aandacht voor de gesneuvelden en gewonden in Irak een politieke ramp. De president is dan ook begonnen de verantwoordelijkheid voor het ongelukkige avontuur in Irak af te schuiven...
Nederland was geen meisjesinternaat
Nederland en Duitsland in het interbellum. Wisselwerking en contacten; van politiek tot literatuur onder redactie van Frits Boterman en Marianne Vogel. 256 p. Verloren, euro 23,00 Het interbellum is hot. Ook in Nederland staat die fascinerende periode tussen de beide wereldoorlogen sinds enige tijd weer in de belangstelling – en terecht. Het heersende beeld van...
Een bleek en frêle genie
Requiem voor Chopin door Benita Eisler. 287 p. De Bezige Bij, euro 23,50 Frederyck Chopin werd in 1810 in Polen geboren als zoon van een verarmde adellijke jongedame en een arme boer uit de Vogezen. Na korte tijd furore te hebben gemaakt als muzikaal wonderkind verliet Frederyck zijn moederland om in Frankrijk een nieuw bestaan...
Geen ontaarde moeder
Een koningin met mannenbenen. Fanny Blankers-Koen, atlete van de eeuw door Kees Kooman. 240 p. L.J. Veen, euro 16,50 ‘In dit boek krijgt u antwoord op de vraag of Fanny Blankers-Koen zich in haar privé-leven net zo koninklijk heeft gedragen als in het atletiekstadion,’ zegt Kees Kooman dreigend in zijn voorwoord. Moet je dan doorlezen,...
Een blonde Vlaamse collaborateur
Hij was een zwarte. Over oorlog en collaboratie door L.P. Boon. 156 p. Meulenhoff/Manteau, euro 12,50 Tussen 22 juni en 6 juli 1946 verschenen in De roode vaan, de partijkrant van de Belgische communistische partij, acht korte artikelen van de hand van L.P. Boon (1912-’76). De auteur was toentertijd een jonge, gedreven redacteur, die de...
