Alle artikelen
De feestdagen komen eraan. Tijd voor de uitgevers om heel veel boeken uit te brengen. Wat is de moeite waard? Allereerst een aantal ‘bladerboeken’. Er verscheen een geheel herziene editie van het Cultureel woordenboek. Encyclopedie van de algemene ontwikkeling (Anthos, euro 39,90). Daar staat alles in wat ’tot onze culturele bagage zou moeten behoren’. Lezen etcetera. Gids voor de wereldliteratuur (Prometheus, euro 24,95) is een door Pieter Steinz samengestelde ‘introductie tot het wereldwijde web van de fictie’. Een handboek voor de individuele lezer, maar ook een naslagwerk voor leesgroepen.
Katja Doubek maakte een Lexicon van de belangrijkste aanslagen (Aspekt, euro 26,98). Opgenomen: John Lennon, Abraham Lincoln, John F. Kennedy. Vreemd genoeg niet: Pim Fortuyn. Zeer fascinerend zijn Technische mislukkingen 1 en Technische mislukkingen 2 (Ad. Donker, per deel euro 15,90) door Lex Veldhoen. Over papieren jurkjes, de rookloze sigaret en elektrische binnenzooltjes. En dan is er ook nog: Het paard van Ferrari en andere auto-biografieën (Balans, euro 17,50) door Marcel Grauls. Wie waren de talloze mensen van wie de achternaam in een automerk voortleeft?
Kijken
Honderduizenden kinderen in de leeftijd van drie tot veertien jaar hebben tussen 1883 en 1970 enige tijd in een vakantie- of gezondheidskolonie doorgebracht. Dit waren tehuizen aan zee of in de bossen, waar zwakke kinderen, de zogenoemde bleukneusjes, zes weken verbleven om aan te sterken. Marianne Swankhuizen stelde er het mooie kijkboek Bleekneusjes (THOTH, euro 19,90) over samen. In Het Vaderlandse Geschiedenis Boek
(Waanders, euro 14,50) voert het Nationaal Archief u langs de hoogte- en dieptepunten in de vaderlandse geschiedenis. In Het Literatuurboek (Waanders, euro 14,50) presenteert de Koninklijke Bibliotheek een overzicht van de Nederlandse literatuur in meer dan vierhonderd artikeltjes.
Lezen
Tomas Ross schreef de zeer spannende thriller Mathilde (De Bezige Bij, euro 18,90), over de excentrieke Mathilde Willink, altijd gehuld in peperdure Fong Leng-creaties. Ze stierf op 25 oktober 1977. Zelfmoord, zegt de politie. Moord, beweert Ross. De ontknoping is verrassend. Opeens duikt roddeljournalist Henk van der Meyden op. Ook de roman Bruiloften en partijen (Anthos, euro 18,90) door David Mulder speelt zich af in de jaren zeventig. De moeder van hoofdpersoon Julius brandt veel kaarsen, gaat steeds vreemder koken en wordt feministe. Dat kan niet goed gaan. Maanvuur (Prometheus, euro 19,95), door Graa Boomsma, gaat over een dorp in de turbulente jaren zestig.
Leven 1
Een aantal autobiografieën. Fong Leng door Fong Leng (Bert Bakker, euro 17,95). Schilder Carel Willink, de man van Mathilde, was volgens de beroemde ontwerpster een perverse naarling. Net als Tomas Ross denkt Fong Leng dat Mathilde is vermoord. ‘Verder onderzoek zou een groot schandaal op gang hebben gebracht over het wijdverspreide cocaïnegebruik in Amsterdam.’ Paul Rosenmöller schrijft over zijn politieke carrière in Een mooie hondenbaan (Balans, euro 17,50). Veel over ‘Moeder Tara’, waarmee hij uiteraard Tara Singh Varma bedoelt, en ook veel over de moord op Pim Fortuyn. In Memoires van een dame uit de goot van het amusement (Atlas, euro 16,50) vertelt Marjan Berk over haar leven op de planken. Ze geeft een beeld van het lichte amusement in Nederland vanaf de jaren vijftig.
Jan Scheffers, geboren eind jaren dertig, besloot op 25-jarige leeftijd in te treden bij de minderbroeders. In de jaren zestig verliet hij het klooster en ging sociologie studeren. Daarna kwam hij terecht bij het bedrijfspastoraat te Amsterdam. Rond 1970 was hij betrokken bij revolutionaire acties van arbeiders en studenten. Scheffers legde zijn katholieke belevenissen vast in Gedreven leven (Valkhof Pers, euro 18,-). Ook nog: Herinnering aan mijn Chili (Wereldbibliotheek, euro 16,50) door de beroemde schrijfster Isabel Allende.
Leven 2
Een aantal biografieën. Adrian Stahlecker schreef Hildegard Knef. Een ster, een tijdperk (Aspekt, euro 24,98). Over de affaires van deze Duitse actrice-zangeres met een fanatieke nazi en over haar belangstelling voor het occulte en haar geloof in wonderdokters. De Indonesische politicus Roeslan Abdulgani wordt geportretteerd in Abdulgani. 70 jaar nationalist van het eerste uur (Walburg Pers, euro 19,95). Was hij in de jaren vijftig informant van een Nederlandse spion, zoals Bob de Graaff en Cees Wiebes in Villa Maarheeze beweerden? ‘Zeer zeker niet,’ zegt Abdulgani.
Curieus: RaRa. Wie ben ik? (Aspekt, euro 17,50) door Peter Siebelt, die eerder EcoNostra. Het netwerk achter Volkert van der Graaf publiceerde. RaRa is een ‘schaduwbiografie’ van GroenLinks-Tweede-Kamerlid Wijnand Duivendak. De radicale activist Duivendak is volgens Siebelt direct en indirect verantwoordelijk voor honderden miljoenen euro’s schade aan particulier en openbaar bezit.
Griezelen
Wie met de feestdagen liever iets heftigs leest, kan terecht bij De hel die Europa heet. Amerikaanse frontsoldaten in de Tweede Wereldoorlog (Het Spectrum, euro 21,95) door Peter Schrijvers. Over hun confrontaties met gevechtseenheden en hun ontsteltenis bij het ontdekken van de holocaust. Meer narigheid in De schurkenstaat. Een geschiedenis van Noord-Korea (Atlas, euro 12,50) door Pierre Rigoulot. Over hongersnood, concentratiekampen en openbare executies. En voor degenen met een heel sterke maag: Rigor Mortis. Over de lotgevallen van de doden (Ambo, euro 24,90) door Mary Roach. Hoofdstukken over: menselijke ontbinding en wat ertegen gedaan kan worden, levend begraven worden en medisch kannibalisme.
Verder…
Verscheen het fantastisch uitgegeven Lennon legend. Het leven van John Lennon in beeld (Kosmos-Z&K, euro 39,99). Met unieke uitneembare reproducties.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Recent verschenen december 2003
BladerenDe feestdagen komen eraan. Tijd voor de uitgevers om heel veel boeken uit te brengen. Wat is de moeite waard? Allereerst een aantal ‘bladerboeken’. Er verscheen een geheel herziene editie van het Cultureel woordenboek. Encyclopedie van de algemene ontwikkeling (Anthos, euro 39,90). Daar staat alles in wat ’tot onze culturele bagage zou moeten behoren’. Lezen...
Gezien…
You like to watch? In het Drents Museum kun je kijken naar archeologische vondsten die een vrijmoedig beeld geven van erotiek en wellust door de eeuwen heen. ‘Och, wat zijn ze er toch altijd trots op, hè, die mannen.’ verzucht een dame op leeftijd die geïnteresseerd de vitrine vol Romeinse fallushangers en penispotten (kruiken met...
Calvinistische katholieken
570 p. Prometheus, euro 30,00In het Vaticaan schudt men het hoofd. Zo kan het niet langer in Nederland. De rechte leer wordt niet gehandhaafd. De bisschop moet maar eens op het matje worden geroepen. Het beeld is vertrouwd. En hoe de verhoudingen tussen Rome en Nederland liggen, dat weten we natuurlijk wel: de Romeinse curie...
Schreeuwlelijk krijgt feestbundel
350 p. Balans, euro 30,00Hans Blom, de vierde directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, mag minder spraak- en geruchtmakend zijn dan de eerste, Loe de Jong, maar als historicus doet hij niet voor hem onder. Hij steekt hem in veelzijdigheid, analytisch vermogen, ambachtelijke bekwaamheden, oorspronkelijkheid en bestuurlijk talent zelfs naar de kroon. Al met...
Fantasten van velerlei pluimage
411 p. Boom, euro 19,50 ‘Het is een bijzonder kind, en dat is-ie.’ Deze uitspraak legt C. Johan Kieviet, de geestelijke vader van Dik Trom, diens natuurlijke vader in de mond telkens wanneer de kleine held weer eens een dekselse streek heeft uitgehaald. Mutatis mutandis zou vader Trom zich in dezelfde bewoordingen over ‘Leonie’ hebben...
Neervallende luizen
640 p. Ambo, euro 36,90Studenten en wetenschappers die inzicht wilden verkrijgen in de sovjetrepressie, en dan met name de dwangarbeidkampen in de Goelag, waren decennialang aangewezen op zeer fragmentarische bronnen. Pas eind jaren tachtig kwam hier enige verandering in, toen organisaties als Memorial, dat de herinnering aan slachtoffers van de terreur levend wil houden, op...
De vooruitgang
Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. In Twee eeuwen varen en vechten 1550-1750. Het admiralengeslacht Evertsen geeft Doeke Roos een Zeeuws weerwoord op de ‘hollandocentrische benadering’ van de maritieme geschiedenis. De Zeeuwen zijn in de maritieme geschiedschrijving van de Republiek nogal eens in een kwaad daglicht gesteld, meent Doeke...
Kluns
In 1961 werd ik lid van de NJN, de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie. Niet dat ik nou zo dol was op die natuur – ook toen moest je er iets te drinken bij hebben, al was dat Exota -, maar de club bood afleiding in een hoogst saaie periode. In die jaren was de NJN...
Lifestyle & trends
Wie zou hem hebben uitgevonden? Een bakker die per ongeluk een klodder deeg in een pan olie liet vallen? Een lekkerbekkende middeleeuwer die aan het experimenteren ging met beslag, oliepan, krenten, sucade en appeltjes? We hebben geen flauw idee. Het oudste recept voor oliebollen B toentertijd nog oliekoecken geheten B stamt uit 1667, maar het...
Berlijn als decor voor totalitaire grootheidswaan
Veertien jaar na de val van de Muur nadert de herbouw van het Berlijnse centrum zijn voltooiing. Maar een handvol wolkenkrabbers kan de sporen van twee totalitaire regimes niet zomaar uitwissen. Adolf Hitler mijmerde over brede assen en triomfbogen, de DDR-leiders wilden reusachtige pleinen en flats voor de volksmassa. In Berlijn ligt de megalomane architectuur...
Dat je van roken kanker kunt krijgen, werd voor het eerst aangetoond in 1964
Op 11 januari 1964 verscheen in de Verenigde Staten Smoking and Health, het eerste gezaghebbende rapport waarin een relatie werd gelegd tussen longkanker en roken. Tiemen Helperi Kimm van het Nederlandse tabaksbedrijf Niemeyer: ‘Wij werden daarna benaderd door verpleegsters die wilden dat wij het dieet van een zekere heer Moerman zouden propageren.’ Over alles was...
De weerbaarheid van de Nederlandse boer
De uitspraak in de Greenpeace-rechtszaak over de stikstofaanpak heeft grote gevolgen voor boeren. Het einde van het Nederlandse platteland leek in het verleden vaker nabij.
