Alle artikelen
Het was een prachtig moment, maar met de werkelijkheid had het natuurlijk niets te maken. Frankrijk werd dat jaar bevrijd door de Amerikanen en de Engelsen, en die hadden goedgunstig toegestemd in een Franse bevrijding van de hoofdstad, omdat die strategisch niet van grote betekenis was en niet werd verwacht dat de Duitse bezetters zich fel zouden verdedigen. De volgende dag stroomden Amerikaanse troepen de stad binnen. Ondanks zijn retoriek over het eeuwige Frankrijk was De Gaulle zich scherp bewust van de werkelijke militaire verhoudingen. Hij heeft het de Amerikanen en de Engelsen nooit vergeven dat zij degenen waren die hem in staat stelden voor het Parijse stadhuis te spreken over het herstel van de Franse glorie.
De bevrijding van Parijs werd ook elders in de wereld met enthousiasme gevierd. Niet omdat de hoofdstad van Frankrijk was bevrijd, maar omdat de intellectuele en culturele hoofdstad van de wereld was bevrijd. De grote Franse Revolutie was in de aanvang een Parijse Revolutie, en ook de echorevoluties van 1830, 1848 en 1871 waren Parijse Revoluties.
De termen en vormen van de moderne politiek zijn grotendeels in Parijs uitgevonden. Vanaf de vroege negentiende eeuw was Parijs de stad waar de avant-garde van de westerse cultuur zich verzamelde: een laboratorium voor de ontwikkeling van artistieke en literaire ideeën waar iedereen met creatieve ambities op z’n minst een paar jaar moest hebben gewoond.
Opmerkelijk was dat Parijs het culturele centrum van de wereld bleef ook nadat in 1870 duidelijk was geworden dat Frankrijk niet langer de dominante Europese mogendheid was. Achteraf moeten we concluderen dat de Duitse bezetting van Parijs in 1940 het begin van het einde betekende voor de stad als culturele hoofdstad van de wereld.
Na de bevrijding van Parijs in 1944 zou langzaam duidelijk worden dat de avant-garde was verhuisd naar de overzijde van de oceaan. Er gingen in de late jaren veertig en de jaren vijftig nog steeds allerlei jonge kunstenaars naar Parijs, maar de stad had zijn eminente positie verloren aan de nieuwe wereldmetropool: New York.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Maarten van Rossem
Zestig jaar geleden, op 25 augustus 1944, werd Parijs na vrij omvangrijke straatgevechten bevrijd. Op die dag waren er alleen maar Franse troepen in de stad en Charles de Gaulle, de leider van de Vrije Fransen, verklaarde voor het stadhuis dat de stad in opstand was gekomen en zichzelf had bevrijd, daartoe geinspireerd door ‘het...
Boeken Top-tien
1. In Europa. Reizen door de twintigste eeuw door Geert Mak Atlas, euro 39,90 (pap.); 49,90 (geb.) 2. Geschiedenis van Amsterdam deel I. Een stad uit het niets tot 1578 samengesteld door Marijke Carasso-Kok SUN, euro 49,50 3. Mijn leven door Bill Clinton Balans, euro 27,50 4. Arm en rijk door David Landes Het Spectrum, euro...
Tijdschrift
Los nummer: euro 27,50. Tel. 024-36 02 294 De Nederlandse republiek in de zeventiende en achttiende eeuw had een grotere persvrijheid dan de omringende koninkrijken. Er is wel gedacht dat hier alles maar kon worden gezegd en geschreven. Zo was het niet, schrijft Joop Koopmans in een artikel in het Jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis (2004/11)....
Recent verschenen
Wetenschap Zijn psychiaters in staat ‘normale’ van ‘abnormale’ mensen te onderscheiden? Dat wilde de Amerikaan David Rosenhan wel eens weten. Hij en acht andere geestelijk volkomen gezonde personen meldden zich bij een psychiatrische inrichting. ‘Ik hoor een stem en die stem zegt plof,’ zeiden ze. Allemaal werden ze voor lange tijd opgesloten. Diagnose: paranoïde schizofrenie....
Meer Nederlander dan Indonesier
Tijdens het hoogtij van het Nederlandse imperialisme in de Indonesische archipel, van 1870 tot aan de Eerste Wereldoorlog, veranderde de koloniale gemeenschap in Nederlands-Indië ingrijpend. Met de ‘ethische politiek’, ingevoerd rond 1900, wilde de Nederlandse koloniale overheid de Indonesiër een volwaardige plaats geven in de koloniale maatschappij. De gewone Indonesiër moest meer kansen krijgen in...
Een onbegrepen denker
‘God zij dank! … nu komt er toch in den geest van Plato een echt wijsgeer aan het bewind,’ schreef de filosoof Jacob Nieuwenhuis in november 1849 aan Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872). In deze brief feliciteerde hij de liberale voorman en drijvende kracht achter de nieuwe grondwet met diens benoeming tot minister van Binnenlandse Zaken....
Alles was anders in 1798
Jaren die op 48 eindigen, vormen een ijkpunt in de Nederlandse geschiedenis. H.A. Enno van Gelder, die in 1948 een aardig boekje, Vijf eeuwgetijden, over die 48-jaren schreef, typeerde 1748 als de ‘Dageraad der democratie’, terwijl hij 1848 karakteriseerde met ‘Het liberalisme wint’. Tussen beide jaartallen liggen honderd fascinerende jaren waarin er heel erg veel...
Recent verschenen
AutobiografieTijdens de campagne voor het presidentschap in 1992 werd Clinton gevraagd of hij ooit marihuana had gerookt. ‘Ik zei dat ik nooit de drugswetten in Amerika had overtreden.’ Dat was niet helemaal waar. Clinton had wel degelijk marihuana gerookt, maar hij had het spul niet geïnhaleerd. Het is een voorafspiegeling van de beruchte Lewinsky-affaire: ‘Ik...
De beste kinderboeken van 2004
De geschiedenis als bron van feiten en kennis, als realistische achtergrond van een spannend avontuur of als sprookjesachtig decor. In de vijf boeken die de shortlist haalden van de Historisch Nieuwsblad Bontekoeprijs speelt het verleden steeds een andere rol. Oerhollands is de geschiedenis van Alkmaar. In de Middeleeuwen wordt de stad geteisterd door overstromingen. In...
Willem van Oranje: Vader van eigenzinnig Nederland
Nederland kiest dit jaar de grootste Nederlander aller tijden. Historisch Nieuwsblad levert een bijdrage aan de discussie met een serie portretten van historische Nederlanders die een blijvende contributie hebben geleverd aan de Nederlandse samenleving en identiteit. Op de vierde plaats staat Willem van Oranje: uitzonderlijk leider en inspirerend staatsman, zonder wie het unieke en eigenzinnige...
De voorbereiding van vredesmissies tot 1989
Meer dan dertig jaar leidde de landmacht militairen op voor vredesoperaties. Zonder enthousiasme en met minimale inzet. Zo verzuchtte Dutchbat-commandant Thom Karremans voor zijn vertrek naar Srebrenica: ‘De opbouw en training van dit bataljon is echt een kwestie van kunst- en vliegwerk.’ Hij stuitte op problemen die al tientallen jaren speelden. Bijna 2500 soldaten verruilden...
25 jaar na de rellen in de Voerstreek
Op 21 oktober 1979, vijfentwintig jaar geleden, bereikten de spanningen in de Belgische Voerstreek een kookpunt. Aanhoudende botsingen tussen Vlaamse en Waalse activisten leidden tot de staat van beleg en een veldslag met de politie. De huidige burgemeester van Voeren, Huub Broers (52), was een van de Vlaamse activisten. ‘Ik heb eigenhandig zevenhonderd Vlamingen Voeren...