Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

‘Je lijdt gewoon aan de ziekte van Sjaan,’ zegt dokter Monteyn tegen de kleine Jan Brokken, die last heeft van angsten en een onverklaarbare allergische aandoening. ‘En hoe kom ik daarvan af?’ ‘Door weg te gaan, zo ver mogelijk weg.’


Sjaan is de bakkersvrouw die Brokkens vader, predikant van de Nederlands-Hervormde Kerk in het Zeeuwse dorp Rhoon, ten overstaan van de gemeente ten val dreigt te brengen. In het welvarende Rhoon heerst revolutie. De tuinders in het dorp, na de Watersnoodramp rijkelijk vergoed uit het Rampenfonds, eisen hun plek op in gemeente- en kerkenraad, ten koste van de liberale, rijke herenboeren.

Deze orthodoxe gereformeerde bonders buigen zich over manieren om televisieantennes te verbieden. Als het dorp tussen 1952 en 1961 groeit van 1800 naar 5000 inwoners, klampen ze zich vast aan hun geloof. En onder invloed van de ‘forensen’ raken steeds meer dorpsbewoners in de ban van een evangelisatiebeweging. Wekelijks verschijnen ze op de stoep van de dominee om te pleiten voor een bevlogener preek.

Die voelt zich, geteisterd door een kampsyndroom, opgejaagd als in de oorlog en vlucht in drank en pillen om de geest van de Jap te verdrijven. Minstens één keer in de week moet de kleine Jan zijn vader de trap op zeulen. Een nakomertje van na de oorlog, is hij in het gezin een buitenstaander. Zijn oudere broers, gehard door het kampleven, vinden hem verwend, ‘maar ik vond de pap gewoon vies, hoe lang zij ook in de rij voor de gaarkeuken hadden gestaan’. Boos en angstig schopt Jan zijn vader, als hij hem weer eens aantreft onder de tafel. Zijn allergie ziet hij dan ook als een straf van God, omdat hij even wreed is als de Japanners.

Brokken, in zijn latere leven journalist en reisboekenauteur, gaat zodra het kan inderdaad weg: vaak en ver. Hij geneest echter pas van zijn allergie als hij het graf bezoekt van zijn vaders kampgenoot op Sulawesi. Daarmee construeert Brokken rond zijn eigen kleine waanzin een mooi verteld en indringend beeld van zijn jeugd, Zeeland in de jaren vijftig en zestig, en een gezin dat getekend is door de oorlog.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Recensie

Vieze pap

‘Je lijdt gewoon aan de ziekte van Sjaan,’ zegt dokter Monteyn tegen de kleine Jan Brokken, die last heeft van angsten en een onverklaarbare allergische aandoening. ‘En hoe kom ik daarvan af?’ ‘Door weg te gaan, zo ver mogelijk weg.’ Sjaan is de bakkersvrouw die Brokkens vader, predikant van de Nederlands-Hervormde Kerk in het Zeeuwse...

Lees meer
Recensie

Zag Anton een gat in de markt, dan sprong hij erin.

Het komt wel eens voor dat een biografie een historische figuur ontluistert en minder interessant maakt dan die eerder werd gedacht te zijn. Ook kan het gebeuren dat de biograaf zijn onderwerp niet aankan en er op de een of andere manier niet in slaagt diens belang te vatten. Bij de twee grote Nederlanders uit...

Lees meer
Artikel

Gezien

Verzet tegen de Spaanse overheersers of in beestenvel naar het carnaval. De afgelopen eeuwen hebben de Bataven de Nederlanders tot veel geïnspireerd. Museum Het Valkhof toont feiten en mythes over onze ‘voorouders’. Batavenleider Soranus staat op een schild, omhooggehouden door zijn mannen. Een zeventiende-eeuwse kunstenaar portretteerde hem als een gespierde held. Volgens een tekst op...

Lees meer
Column

Oltmans

Op 28 mei 2001 mocht ik een avondje in het Parool Theater voorzitten over de controversiële journalist Wim Klinkenberg (1923-1995). Klinkenberg was een bevlogen aanhanger van de Sovjet-Unie en van het vrije woord. Althans, het vrije woord hier. In de Sovjet-Unie lag dat weer wat anders, vond hij. Deze dialectiek kon hij trouwens met groot...

Lees meer
Artikel

De Vooruitgang

Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Guus Veenendaal ontdekt in zijn eerste overzicht van de geschiedenis van de Nederlandse Spoorwegen dat Nederland op technisch gebied in de negentiende eeuw niet altijd achterbleef. De treinreiziger die zich kwaad maakt over de grote vertraging van zijn trein, kan zich troosten met...

Lees meer
Artikel

Lifestyle & Trends

De hotspots van achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute couture in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Deze keer: de beha. Het was steeds wat anders. Borsten moesten bol zijn, dan weer hemelpriemend, dan liefst afwezig. De beha’s voegden zich. Ze verleenden de buste de gewenste vorm, in het ene decennium...

Lees meer
Artikel

Stad & Land

Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, het vastleggen van de verhalen over een verdwenen industrietak, een boek over beroemde plaatsgenoten – overal houden historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke geschiedenis. Hun initiatieven komen hier aan bod. Deze maand het herdenkingsboek van de St. Jan de Doperkerk in Huizum. Café Tivoli in het Friese tuindersdorp Huizum,...

Lees meer
Artikel

Beeldgeheim

Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Schrijvers van historische kinderboeken Benny Lindelauf en Simone van der Vlugt doen een poging. ‘Ik denk dat de foto gemaakt is tegen het eind van de jaren zestig,’ steekt Lindelauf van wal. ‘Hij is namelijk zwart-wit. En bovendien heeft de man linksvoor een bril met zwaar zwart...

Lees meer
Artikel

‘Hij heette José Raul, maar wij noemden hem Peter’

In ‘Mijn verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij aanwezig waren. Els Prins-Barendse (67) en haar man hoorden in de jaren zeventig bij de eerste Nederlandse echtparen die een buitenlands kind adopteerden. Historisch Nieuwsblad interviewde het echtpaar in 2004. ‘We hadden op televisie een programma van Mies Bouwman gezien over zielige kindertjes in Zuid-Korea....

Lees meer
Artikel

Brieven: Fortuyn verdient zijn uitverkiezing

Historici hekelden het historisch besef van degenen die hun stem uitbrachten op Pim Fortuyn. ‘Als Pim Fortuyn objectief de grootste Nederlander zou zijn, dan zou Nederland een land van debielen zijn en dat is het toch niet,’ zo maakt H.W. von der Dunk een aanvechtbare vergelijking. Helaas voor hem: geschiedschrijving is geen exacte wetenschap en...

Lees meer
Geert Mak, historicus van 2004
Geert Mak, historicus van 2004
Onderzoek

Geert Mak, historicus van 2004

Wie deden ertoe als geschiedenisman of -vrouw in 2004? Wie was niet van de televisie weg te branden? Wie schreef het meest spraakmakende boek? Een top-20 samengesteld door de redactie van Historisch Nieuwsblad in samenspraak met deskundigen en journalisten. 20 Johannes Houwink ten Cate (18)‘Onzin, maar vermakelijke onzin,’ oordeelde hoogleraar en directeur van het Amsterdamse...

Lees meer
Artikel

Het Hoge Woord: De Nieuwe Bijbelvertaling is net iets te alledaags

Wie het bijbelse verhaal niet kent, kan goed terecht bij de Nieuwe Bijbelvertaling, hoewel die poëtische kracht ontbeert. Maar als historische bron is deze vertaling niet betrouwbaar, vindt A.Th. van Deursen. Voor mij op tafel ligt een bijbel in de nieuwe vertaling. Aan de binnenzijde van de kaft staat een stempel in zwarte inkt: ‘RECENSIE-EXEMPLAAR.’...

Lees meer
Loginmenu afsluiten