Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
539 p. Bert Bakker, euro 39,95
Na het register bij dit boek volgt een kaartje van Rotterdam en omstreken, waarop de lezer die het spoor even bijster is de bedrijven van Cornelis Verolme (1900-1981) kan terugvinden. Dat is geen overbodige luxe. Gefrustreerd door vernederingen – het lukte hem ook op het hoogtepunt van zijn macht niet serieus genomen te worden in het Rotterdamse havenwereldje – en gedreven door ambitie breidde Verolme zijn belangen in scheepsbouw en rederij steeds verder uit. Van Maassluis tot Alblasserdam, maar ook elders in de wereld, deed hij zaken.

De ‘lawaaiige’ parvenu Verolme, die in de verkeerde auto reed (een Cadillac!) en zich met sterk geurend lavendelwater besprenkelde, maakte zijn entree in de scheepsbouw in 1950. Met de min of meer tersluikse aankoop van een ‘boerenwerfje’ in Alblasserdam doorkruiste hij het beleid van het Maasstedelijk scheepsbouwkartel om kleine werven als deze op te kopen en vervolgens te sluiten, om zo de capaciteit in de regio te beperken. 
           
Met de nieuwkomer die een lange neus naar de elite maakte en de concurrentie aanging, had deftig Rotterdam het meteen helemaal gehad. Tegen zijn innovatief ondernemerschap wist men zich echter niet te verweren. Verolme trok zich van niets of niemand iets aan. Bij arbeidsonrust brak hij rustig het werkgeversfront in de metaal door apart met de bonden te gaan praten en hun eisen in te willigen. Zo werd hij bijvoorbeeld in 1964 indirect schuldig aan stakingen bij Wilton-Fijenoord en de RDM, waar men zijn bloed kon drinken. 
           
Uiteindelijk zou de ooit zo vooraanstaande Nederlandse scheepsbouw, Verolme niet uitgezonderd, de strijd met lagelonenlanden niet kunnen volhouden. In een spoedig daarna begonnen periode van dramatische neergang voor de hele scheepsbouw moest ook Verolme het hoofd buigen en werd zijn bedrijf door Rijn-Schelde overgenomen, waardoor de beruchte ‘sociale werkplaats’ RSV ontstond. In dit deel van haar relaas maakt de auteur duidelijk dat de pogingen van de rijksoverheid om dit soort zware industrie voor Nederland te redden even wanhopig als vergeefs waren. Een slordige 700 miljoen gulden aan staatssteun verdween in een bodemloze put. 
           
De definitieve val van zijn concern, gesymboliseerd in de ondergang van Rijn Schelde Verolme in 1983, heeft de landbouwerszoon uit Nieuwe-Tonge echter niet meer meegemaakt. Was dat wel zo geweest, dan zou hij zich in de parlementaire enquête naar het faillissement als een leeuw verdedigd hebben, op de toon van verongelijktheid waarmee Nederland vertrouwd was geraakt, met ‘een nare, schelle stem die door merg en been kon gaan [en] waarmee hij ook nog eens uitsluitend over zichzelf sprak’. 
         
Dekker heeft een boek geschreven dat uitmunt in helderheid en begrijpelijkheid, ook voor wie de havenindustrie niet van dichtbij kent. Haar oordeel over Verolme lijkt nuchter en fair. Zij is negatief over zijn eigenwijsheid en ijdelheid, zijn onvermogen fouten te erkennen en ervan te leren. Daar stond wat de auteur betreft een heleboel goeds tegenover, zoals visie, lef en doortastendheid. 
           
Verolmes jarenlange en wijd en zijd bekende buitenechtelijke relatie (met een vrouw met wie hij, na zijn echtscheiding, uiteindelijk trouwde) vindt zij alleen interessant voorzover de angst om zich voor die feiten voor God te moeten verantwoorden karakteristiek was voor het ambivalente karakter van haar hoofdpersoon. Per saldo vindt Dekker dat Verolme net als de andere Rotterdamse zakenman en politicus, de gerehabiliteerde Lodewijk Pincoffs, ooit nog eens een straat of plein naar zich genoemd zou moeten krijgen, maar ze vraagt zich af of Rotterdam die grootmoedigheid zal opbrengen. 
           
Slechts één aspect ontsiert deze fraaie studie, en dat is dat Dekker met goed schrijven geen genoegen neemt. Zij wil meeslepend zijn, en daar gaat het mis. In de proloog, die pakkend bedoeld is, maar uiteindelijk nergens over blijkt te gaan, en ook op andere momenten, vliegt de auteur als would-be thrillerschrijfster uit de bocht. Jammer dat zij geen meelezer had die haar daarvoor heeft behoed.

Doeko Bosscher is hoogleraar eigentijdse geschiedenis aan de Universiteit van Groningen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Artikel

Lawaaiige parvenu met lef en visie

539 p. Bert Bakker, euro 39,95Na het register bij dit boek volgt een kaartje van Rotterdam en omstreken, waarop de lezer die het spoor even bijster is de bedrijven van Cornelis Verolme (1900-1981) kan terugvinden. Dat is geen overbodige luxe. Gefrustreerd door vernederingen – het lukte hem ook op het hoogtepunt van zijn macht niet...

Lees meer
Artikel

Een complete farce

Op 15 november 2005 werd in de aula van de Koninklijke Bibliotheek Een daad van vrije keuze. De Papoea's van westelijk Nieuw-Guinea en de grenzen van het zelfbeschikkingsrecht gepresenteerd. Het boek is het resultaat van een verzoek van de Tweede Kamer in 1999 aan toenmalig minister van Buitenlandse Zaken J. van Aartsen om een onderzoek...

Lees meer
Column

Waarom geheime diensten overbodig zijn

Eind vorig jaar opperde een Amerikaanse journalist dat het Knight Ridder-krantenconcern, dat al enige tijd tevergeefs naar een koper zoekt, wellicht verkocht zou kunnen worden aan de Central Intelligence Agency. Dit voorstel werd geïnspireerd door het feit dat de kranten van het Knight Ridder-concern aanzienlijk beter geïnformeerd bleken te zijn over de massavernietigingswapens van Saddam...

Lees meer
Artikel

H.J.A. Hofland over de jaren zestig

Na de verwoestende Tweede Wereldoorlog volgde de restauratie van het vertrouwde maatschappelijke leven in Nederland. Pas in de jaren zestig daagt de jongere generatie de gevestigde orde uit. De revolutie die hierop volgde is volgens conservatieven de oorzaak van de huidige problemen in de maatschappij. Dat is niet terecht, vindt H.J.A. Hofland. Met de recente...

Lees meer
Professionalisering van het leger tijdens de Tachtigjarige Oorlog
Professionalisering van het leger tijdens de Tachtigjarige Oorlog
Artikel

De professionalisering van het leger tijdens de Tachtigjarige Oorlog

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog ontwikkelden de strijdkrachten van de Republiek zich van een ongeordende bende rebellen tot een professionele krijgsmacht. Maurits drilde zijn manschappen tot een gedisciplineerd staand leger, maar ook zijn vader, Willem van Oranje, had al verschillende hervormingen doorgevoerd. In 1588 was de situatie in het leger van de piepjonge Republiek der Zeven...

Lees meer
Na 53 jaar begint de eerste rechtszaak over Bloody Sunday. Wat gebeurde er die dag?
Na 53 jaar begint de eerste rechtszaak over Bloody Sunday. Wat gebeurde er die dag?
Artikel

Na 53 jaar begint de eerste rechtszaak over Bloody Sunday. Wat gebeurde er die dag?

Op 30 januari 1972 schoten Britse soldaten veertien demonstranten dood in het Ierse Londonderry. Na jarenlange speculaties over het werkelijke verhaal achter Bloody Sunday kwam een twaalfjarig onderzoek naar de gebeurtenissen in 2010 ten einde. Lord Saville, die het onderzoek had geleid, concludeerde dat de Britse soldaten onrechtvaardig en onverantwoordelijk hadden gehandeld en volledig verantwoordelijk...

Lees meer
Lodewijk Napoleon
Lodewijk Napoleon
Artikel

Het slechte imago van Lodewijk Napoleon

Lodewijk Napoleon, die in 1806 door zijn broer Napoleon tot koning van Holland werd benoemd, lijdt onder het imago van een wat sneue man, die ongeschikt was voor de politiek. Dat is echter een onderschatting van zijn kunnen. Nederlands eerste koning verzette zich wel degelijk tegen zijn broer, wist revolutionaire plannen om te zetten in...

Lees meer
De Amerikaanse president Harry S. Truman houdt een toespraak bij de oprichting van de Verenigde Naties in 1945.
De Amerikaanse president Harry S. Truman houdt een toespraak bij de oprichting van de Verenigde Naties in 1945.
Artikel

De uitvinding van de Verenigde Naties

In New York riep Zelenski de VN op om eensgezind op te treden tegen Rusland. De VN heeft haar wortels in de Verenigde Staten: president Franklin Roosevelt pushte de organisatie.

Lees meer
Artikel

Recent Verschenen

Eelco Beukers en Thimo de Nijs, Het bijzondere van Holland. Een geschiedenis van Holland in 25 verhalen 156 p. Verloren, euro 14,00Zoektocht naar wat de geschiedenis van Holland zo uniek maakt. Begint met: Hollandse experts gaan woeste gronden rond Bremen ontginnen (1113). Eindigt met: 600 gewonden bij rellen rond de inhuldiging van koningin Beatrix (1980)....

Lees meer
Loe de Jong: de historicus van 2005
Loe de Jong: de historicus van 2005
Onderzoek

Loe de Jong: de historicus van 2005

Hij overleed op 15 maart 2005. Zijn Grote Geschiedwerk over de Tweede Wereldoorlog had een enorme impact. Hij werd bewonderd en zelfs aanbeden. Loe de Jong, de belangrijkste historicus van de twintigste eeuw, is postuum historicus van 2005. 1 Loe de Jong (12) ‘Er zijn weinig historici in ons land die op zo’n...

Lees meer
De Napoleon van de olie
De Napoleon van de olie
Artikel

De Napoleon van de olie

De Amerikaanse staat Californië sleept vijf grote olieconcerns, waaronder Shell, voor de rechter. Henri Deterding maakte van 'de Koninklijke'/Shell-groep een wereldwijde onderneming.

Lees meer
Artikel

Günter Wallraff schrijft Ik (Ali)

Met een zwarte pruik op en donkere contactlenzen in maakt journalist Günter Wallraff wc’s schoon bij McDonald’s en ademt stof op de afdeling Cokesverwerking van Thyssen AG-hoogovens. Zijn boek Ik (Ali) brengt de troosteloze positie van de gastarbeiders in Duitsland aan het licht. Maar eigenlijk is er in de situatie ganz unten nog weinig veranderd....

Lees meer
Loginmenu afsluiten