Alle artikelen
Plaatsnamen, de Nederlandse taal en het wetboek van strafrecht. Wat resteert er in de voormalige koloniën nog van de Nederlandse aanwezigheid? Een interview met de ambassadeur van Indonesië en de staatsraad van Suriname in Nederland.
Suriname en Indonesië dragen nog steeds de fysieke sporen van de Nederlandse aanwezigheid: spoorlijnen en irrigatiekanalen, de botanische tuin in het Indonesische Bogor. Maar vooral bestuur en cultuur hebben hun stempel op de twee landen gedrukt. Is er sinds de onafhankelijkheid van de staten, nu respectievelijk bijna 30 en 55 jaar geleden, nog iets over van die Nederlandse erfenis?
‘Laat ik allereerst zeggen dat er natuurlijk ook een grote Indonesische invloed was op de Nederlandse cultuur,’ zegt Mohammed Jusuf, de Indonesische ambassadeur in Den Haag. ‘Maar het omgekeerde geldt zeker ook. De Nederlanders hebben heel veel toegevoegd aan de Indonesische maatschappij, bijvoorbeeld de boekdrukkunst, wetenschap en technologie. Dat ik een broek draag, komt door de Nederlandse aanwezigheid. Nederland heeft zijn stempel gedrukt op de architectuur, vooral in Jakarta. En de beroemdste schilder van Indonesië, Raden Saleh, was in Holland opgeleid.’
Jusufs Surinaamse collega, ambassaderaad Johan Karsowidjojo, valt hem bij. ‘Ons wetboek van strafrecht is op een paar kleine aanpassingen na puur Nederlands. En dat geldt ook voor ons onderwijssysteem en het ordereglement van het parlement, hoewel er nu op geheel Nederlandse wijze een commissie komt die dit gaat aanpassen. Maar het zijn zaken die goed functioneren, dus waarom zou je het wiel opnieuw uitvinden?’
De Nederlandse taal was een machtig bindmiddel in openbaar bestuur en onderwijs. In het Bahasa Indonesia komen volgens Jusuf nog ongeveer 2300 Nederlandse woorden voor. ‘”Klok”, “precies”, “bril” – die woorden kennen we in Indonesië ook. Mijn moeder sprak, zoals veel bejaarde Indonesiërs, Nederlands; ik niet meer.’
In Suriname is de invloed van het Nederlands vele malen groter. Karsowidjojo: ‘Het is in Suriname het officiële communicatiemiddel tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Misschien dat het Engels deze functie in de toekomst overneemt. Suriname is het enige Nederlandstalige land in de regio; we zijn een beetje een vreemde eend in de bijt. Wellicht wil de volgende generatie hier iets aan doen.’
‘In Indonesië studeren duizenden jongeren juist weer Nederlands,’ vertelt Jusuf. ‘Ook gaan veel Indonesiërs in Nederland met vakantie, omdat ze zich bewust zijn van de historische band tussen de landen. Omgekeerd zullen Nederlandse toeristen in Indonesië merken dat ze vriendelijk worden ontvangen en dat oudere mensen graag Nederlands met ze spreken.’
De Indonesische onafhankelijkheid wiste niet alle sporen van de Nederlandse identiteit uit, denkt Jusuf. De strijd om zelfstandigheid heeft de landen niet van elkaar vervreemd. ‘In het conflict om Nieuw-Guinea moest Soekarno alle revolutionaire krachten bundelen en zich van zijn meest anti-Nederlandse kant laten zien. Maar dat was slechts een middel, niet het doel. In werkelijkheid hield Soekarno van Nederland, de Nederlandse bevolking en cultuur – met uitzondering van het koloniale aspect.’
Karsowidjojo, zelf van Javaanse afkomst: ‘Wij hebben in Suriname slechts 500.000 inwoners, en geen merkbare last van de resten Nederlandse invloed. Vanwege de heterogene samenstelling van de bevolking heeft het land nog geen eigen, overkoepelende Surinaamse cultuur. Indonesië is veel langer onafhankelijk. Het grote verschil zit ‘m bovendien in manpower, material en money. Daarop bouw je een land, en een identiteit.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De erfenis van Nederland in Suriname en Indonesië
Plaatsnamen, de Nederlandse taal en het wetboek van strafrecht. Wat resteert er in de voormalige koloniën nog van de Nederlandse aanwezigheid? Een interview met de ambassadeur van Indonesië en de staatsraad van Suriname in Nederland. Suriname en Indonesië dragen nog steeds de fysieke sporen van de Nederlandse aanwezigheid: spoorlijnen en irrigatiekanalen, de botanische tuin in...
De Oranjes in Canada
De belangrijke rol van het Canadese leger bij de bevrijding van Nederland heeft voor een blijvende vriendschap gezorgd. Prinses Margriet, geboren in Ottawa in 1943, brengt in mei 2005 – zestig jaar na de bevrijding – dan ook een bezoek aan Canada. Veel Canadese veteranen reizen dit jaar naar Nederland voor de herdenkingsactiviteiten rond de...
De eerste Marokkanen in Nederland
Er wonen een miljoen moslims in Nederland, onder wie zo’n 300.000 van Marokkaanse herkomst. De eerste Marokkanen kwamen in de jaren zestig en zeventig naar Nederland. ‘Ik heb drie dagen in de auto zitten huilen.’ In de laatste uitzending van de Grote Geschiedenis Quiz toonde een filmfragment hoe Marokkaanse aspirant-migranten in de jaren zestig als...
Het Internationaal Strafhof in Den Haag gaat van start
Begin 2005 begint het eerste proces van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Dat maakte de Argentijnse hoofdaanklager Luis Moreno Ocampo onlangs bekend. Dat het Internationaal Strafhof ruim twee jaar geleden juist in Den Haag van start ging, is niet toevallig. Het is juni 2002, en in de Verenigde Staten wordt de zogenoemde ‘Haagse Invasiewet’...
Jan Campert opgepakt vanwege hulp aan Frans van Raalte
Op 21 juli 1942 werden Jan Campert en Martien Nijkamp gearresteerd tijdens een poging een joodse man de Belgische grens over te smokkelen. Nog diezelfde avond pleegde deze zelfmoord in het huis van bewaring. Zijn identiteit is eindelijk achterhaald. Campert, dichter van ‘De Achttien Dooden’, het bekendste verzetsgedicht uit de Tweede Wereldoorlog, en de in...
Anne Frank is de grootste Nederlander
Nederland kiest de Grootste Nederlander aller tijden. Volgens Historisch Nieuwsblad staat Anne Frank op de eerste plaats. ‘Moeder heeft de voorlopig onuitvoerbare wens geuit dat ze mijnheer Van Daans gezicht veertien dagen niet hoefde te zien,’ verzucht Anne Frank (1929-1945) op zaterdag 15 januari 1944 in haar dagboek. En in dezelfde alinea: ‘Ik vind...
Recent verschenen
Nederland nu Het pamflet Gedoemd tot kwetsbaarheid (Atlas, euro 5,00) van Geert Mak veroorzaakte heel wat sensatie. De vergelijking van Submission qua stijl met de propaganda van Goebbels. De uitspraak: ‘Je zou bijna moslim worden.’ Het pamflet is knap geschreven. Mak lijkt wel een Loe de Jong die over het Nederlandse volk oordeelt. In Hoe...
De geschiedenis van Europa. Deel 1: 1300-1600. Ontwaken. Deel 2: 1600-1800. Bezetenheid
Tweehonderdvijftig jaar lang was Europa alleen. Twee centra waren er binnen het christendom. In 1453 ging Constantinopel, de oude hoofdstad van de oosterse christenheid, ten onder. In 1703 werd een begin gemaakt met de bouw van een nieuw Constantinopel. Peter de Grote zocht zelf de plek uit voor zijn nieuwe stad uit: bij de monding...
Het menselijk genie. Streven naar het ultieme in kunst en wetenschap door de eeuwen heen
Er zijn woorden die een historicus beter kan mijden als hij niet verzeild wil raken in de schemerzone tussen geschiedschrijving en quasi-intellectuele bluf. Dat geldt bijvoorbeeld voor de termen ‘genie’ en ‘ultiem’. Het is dus geen gelukkige start voor de vertaling van het boek Human Accomplishment van Charles Murray dat precies deze woorden voorkomen in...
Wacht u voor masturbatie!
Tijdens een van de grootste slachtpartijen van de Eerste Wereldoorlog, aan de Somme in 1916, liep een Engelse compagnie al voetballend op de Duitse linies af. Kapitein W.P. Nevill had een prijs uitgeloofd voor het peloton dat als eerste de bal naar de vijandelijke loopgraven wist te schieten. Hijzelf overleefde de aftrap niet, maar zijn...
Gebroken belofte
Op 22 maart 1845 ondertekende Karl Marx in Brussel een document dat was opgesteld door de toenmalige Belgische staatsveiligheidsdienst, waarin hij plechtig verklaarde geen geschriften over de actuele politieke situatie uit te geven. Die verklaring was de voorwaarde waarop de jonge filosoof uit Trier zich in het neutrale België mocht vestigen. Eerder was hij uit...
Keurslijf
Engelbertha Teljeur Wiggelaar was de overgrootmoeder van schrijfster Nelleke Noordervliet. Ze werd geboren in 1856 en kreeg een onecht kind van een heer van stand. Na haar huwelijk baarde zij nog eens tien kinderen. Strijdbaar en koppig bestuurde ze gezin en huishouden met strenge hand. ‘Ze had geen talent voor ondergeschiktheid’ en probeerde de standaard...
