Alle artikelen
Nergens anders ter wereld kun je op televisie een openbare discussie zien over de moderne croissant, ligt vandaag de krant van morgen al in de kiosk, of zijn zoveel mensen bijgelovig als in Parijs, getuige de pagina’s advertenties van helderzienden. Ieder zijn eigen Parijs, ook voor de Engelse literatuurwetenschapper Andrew Hussey. Hij schreef een vuistdik boek over ‘de verborgen geschiedenis’ van zijn geliefde stad.
Kwistig strooien met oordelen en stoere bijvoeglijke naamwoorden moet helaas maskeren dat er weinig origineels in deze verborgen geschiedenis zit. Bovendien heeft Hussey zijn literatuur slordig gelezen. Sprekend over de oude naam ‘Lutetia’ voor Parijs, noemt de auteur het luxehotel Lutetia, en schrijft dat dit tijdens de Tweede Wereldoorlog een ‘collaborateursnest’ was. In werkelijkheid zat er een Dienststelle van de Duitse Abwehr.
Bij vlagen lukt het hem echter wel een boeiend verhaal te vertellen. Als hij beschrijft hoe zichtbaar Napoleons stempel op Parijs nog is – de Pont d’Austerlitz, de Rue de Rivoli en natuurlijk de Arc de Triomphe zijn in zijn opdracht gebouwd. En als hij leuke weetjes oplepelt: de kozakken die in 1814 orde op zaken kwamen stellen, zochten eenvoudige restaurants op waar men een bistrot – Russisch voor ‘snelle hap’ – kon eten. De goede restaurants ontstonden er omdat de chef-koks van de aristocratie na de Revolutie maar voor zichzelf begonnen.
Kleine kerkhoven in Parijs werden aan het begin van de negentiende eeuw geruimd. De beenderen kregen een plaats in de groeve onder Denfert-Rochereau – nog steeds te bezichtigen. Volgens Hussey om te verhinderen dat de ondergrondse gangen gebruikt werden als schuilplaats voor revolutionairen. En metrostation Jacques Bonsergent is vernoemd naar de jonge student die in 1940 geëxecuteerd werd na een dronkenmansruzie met een Duitse soldaat.
Vanaf 1853 begon Georges-Eugène Haussmann met een stadsvernieuwing zonder weerga. Zeventien jaar lang was Parijs een grote bouwput. ‘De Attila uit de Elzas’ legde de grote boulevards aan en de eerste openbare parken, zoals het nog steeds wonderlijk mooie Parc des Buttes-Chaumont. Omdat de betonnen bankjes in het park – in de vorm van takken – nog steeds comfortabel zitten, is het er goed toeven met dit boek. Maar voor een serieuze studie over Parijs kan de lezer beter elders terecht.
Hans Renders is hoogleraar Geschiedenis en Theorie van de biografie in Groningen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Leuke weetjes over Parijs
Nergens anders ter wereld kun je op televisie een openbare discussie zien over de moderne croissant, ligt vandaag de krant van morgen al in de kiosk, of zijn zoveel mensen bijgelovig als in Parijs, getuige de pagina’s advertenties van helderzienden. Ieder zijn eigen Parijs, ook voor de Engelse literatuurwetenschapper Andrew Hussey. Hij schreef een vuistdik...
Oorlogsberichten zijn notoir onbetrouwbaar
Krijgsgeschiedenis is terug van weg geweest. Oorlog is immers weer terug. Zelfs het Nederlandse leger doet in Uruzgan wat des legers is: vechten. Het nieuwste boek van Lendering past in de hernieuwde belangstelling voor de oorlog als een historische versneller. De schrijver neemt ongeveer veertig antieke oorlogshandelingen onder de loep, meest slagen te land of...
Het hakenkruis brengt verlossing op aarde
Kleio, de muze van de geschiedschrijving, heeft, schreef H.W. von der Dunk ooit, duizend ogen. Maar de taal die zij spreekt, moet wel de Duitse zijn. In de inleiding van zijn nieuwe geschiedenis van het Derde Rijk in drieduizend bladzijden schat de Brit Richard J. Evans, bekend van zijn hoofdrol in het proces tegen Holocaust-negationist...
Hystorische mythen zijn onbetrouwbaar
Als mensen niet zo’n slecht geheugen hadden, hoefden ze niet aan geschiedvorsing te doen. Geschiedenis, zou je kunnen zeggen, is het tegendeel van herinnering. Het vormt in ieder geval een belangrijke aanvulling op de spontane herinnering. Mensen onthouden een aantal verhalen die hun ouders hun als kind verteld hebben en ook nog een aantal dingen...
Rebelse lieden worden respectabel
Strijdliederen zijn een onderdeel van politieke strijd. Ze moeten de wereld verbeteren, of helpen erger voorkomen. Deze liedjes komen het best tot hun recht bij stakingen, in demonstraties, of tijdens verkiezingen. Op het moment dat die context ontbreekt, verliezen ze hun ziel. Dat is ook een probleem bij de – overigens prachtig uitgegeven – cd-box...
Websites
De Opstand De Universiteit van Leiden werd in 1575, een jaar na de mislukte Spaanse belegering van de stad, gesticht door prins Willem van Oranje. Reden voor de instelling om in samenwerking met de universiteitsbibliotheek een website te wijden aan deze roerige periode. De site, gerealiseerd door een team van docenten en deskundigen, behandelt de...
Verkleden als een kelthische koning
Een luizenkam met een echte luis ligt in een vitrine van de tentoonstelling Het geheim van de Kelten. Dat van die luis dat moet je geloven, want alleen iemand met erg scherpe ogen kan hem zien. Een echte kam, een echte luis, bijna 3000 jaar oud – ze zijn symbolisch voor onze relatie tot de...
Johannes Aleidis Ringers (1885-1965)
Hij legde de Afsluitdijk en de Noordersluis bij IJmuiden aan, en was verantwoordelijk voor de wederopbouw van Rotterdam en Middelburg. Toch weten nog maar weinig mensen wie Johannes Aleidis Ringers was. Tessel Pollmann ontrukt de ingenieur aan de vergetelheid. Er zijn maar weinig mensen die in de twintigste eeuw zo’n stempel op het...
‘Het is goed dat in Suriname het proces over de Decembermoorden begint.’
‘Het is goed dat in Suriname het proces over de Decembermoorden begint.’ Anton van Hooff:‘De Decembermoorden hangen als een donkere wolk boven Suriname. In die zin zou je niet tegen een proces kunnen zijn. Er is onrecht gedaan en daarmee zou afgerekend moeten worden. Maar Suriname is een zwakke staat, met een klein juridisch apparaat....
Brabanders waren geen Turken
Als het over immigratie gaat, hebben historici de neiging om problemen te relativeren. Ze vergelijken dan graag met migratiestromen in vroeger tijden. Dat is niet altijd terecht. De bundel Naar Rotterdam. Immigratie en levensloop in Rotterdam, vanaf het einde van de negentiende eeuw, die eind vorig jaar verscheen, is de samenvatting van een symposium dat...
De negentiende eeuw was niet saai
In Een nieuwe wereld verhaalt Auke van der Woud hoe Nederland een nieuwe tijd kreeg, nieuwe energiebronnen, nieuwe dijken, nieuwe water-, spoor- en steenwegen, hoe de telegraaf, de telefoon, treinen, auto’s en ‘vietsen’ hun intrede deden – en daarmee een totaal nieuwe manier van leven en beleven. Auke van der Woud, hoogleraar architectuur en stedenbouwgeschiedenis...
Het is terecht dat Saddam Hoessein is opgehangen
Het is terecht dat Saddam Hoessein is opgehangen Anton Van Hooff, docent klassieke cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Nijmegen ‘In de antieke republikeinse traditie werd het vermoorden van een tiran beschouwd als goede daad of burgerplicht. Nadat in 508 v.Chr. in Athene de democratie was gevestigd, werd op de agora een standbeeld opgericht voor de “tirannendoders”...