Home Brabanders waren geen Turken

Brabanders waren geen Turken

  • Gepubliceerd op: 24 juni 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Bas Kromhout

Als het over immigratie gaat, hebben historici de neiging om problemen te relativeren. Ze vergelijken dan graag met migratiestromen in vroeger tijden. Dat is niet altijd terecht.

De bundel Naar Rotterdam. Immigratie en levensloop in Rotterdam, vanaf het einde van de negentiende eeuw, die eind vorig jaar verscheen, is de samenvatting van een symposium dat twee jaar geleden werd gehouden in het Rotterdamse gemeentearchief. Eind negentiende eeuw trok de Maasstad grote aantallen migranten. Sommigen kwamen uit het buitenland – voornamelijk Duitsland –, maar de meesten waren afkomstig uit Noord-Brabant en Zeeland. Lange tijd overheerste het beeld dat het hier ging om agrariërs, die naar Rotterdam kwamen om eenvoudige lichamelijke arbeid te verrichten in de haven. Zij zouden zich massaal hebben gevestigd in de nieuwe arbeiderswijken van Rotterdam-Zuid, waar zij grote moeite hadden zich aan te passen aan de cultuur van de stad.
Volgens de samenstellers van Naar Rotterdam klopt dit beeld van geen kanten. De Duitse, Brabantse en Zeeuwse immigranten waren vaker middenstanders en handelaren dan boeren, en zetten dikwijls hun beroep in Rotterdam voort. Ook woonden ze veelal in de buitenwijken ten noorden van de Nieuwe Maas, waar ze snel integreerden. Anders dan veel allochtonen nu, heeft het gros van de negentiende-eeuwse immigranten nooit of slechts kort tot de stedelijke onderklasse behoort. ‘De vergelijking tussen Turken, Marokkanen en Antillianen nu en Duitsers toen gaat voor een belangrijk deel mank,’ schrijft Leo Lucassen in zijn bijdrage.
De directeur van de Stichting Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR), Ibrahim Spalburg, kent deze historische vergelijking ook. ‘Zij wordt meestal gemaakt door mensen die positief staan tegenover migranten. Zij zeggen: vroeger waren er ook veel immigranten in Rotterdam, en die zijn op den duur allemaal keurig geïntegreerd. Dat zal de huidige immigranten dus ook wel lukken. Op zich sympathiek bedoeld, maar ik vind zo’n vergelijking te eenvoudig. Een belangrijk kenmerk van migranten is nu juist hun grote diversiteit.’
Volgens Spalburg is ook onder de huidige immigranten het aandeel agrariërs beperkt. ‘Veel Turkse en Marokkaanse gastarbeiders kwamen wel van het platteland, maar net als bij de Brabanders en de Zeeuwen wil dat niet zeggen dat ze allemaal boer waren. Veel Surinamers en Antillianen komen uit de stad, en onder vluchtelingen zitten veel hoogopgeleide mensen.’ Ook blijven naoorlogse migranten lang niet meer allemaal in de oude wijken rond de binnenstad wonen, zoals de auteurs van Naar Rotterdam suggereren. Spalburg: ‘Ik heb vroeger ook een tijdje aan de Dordtselaan gewoond, maar voor opgroeiende kinderen is dat geen prettige omgeving. Momenteel trekken veel allochtonen die het financieel een beetje beter krijgen naar randgebieden als Barendrecht. Daar moeten ze zich dan wel weer invechten in de witte gemeenschap, die net zelf de stad was ontvlucht vanwege “al die buitenlanders”.’

Paul van de Laar, Leo Lucassen en Kees Mandemakers (red), Naar Rotterdam. Immigratie en levensloop in Rotterdam, vanaf het einde van de negentiende eeuw. 158 p. Uitgeverij Aksant, € 15,00

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer