Alle artikelen
Anton van Hooff
‘Op de Antillen wordt op onverantwoorde wijze “staatje gespeeld”, met het Koninkrijk der Nederlanden als financieel vangnet. Er zijn enorme regeringsapparaten opgebouwd, waarvan veel lokale mensen afhankelijk zijn. Een eiland als Aruba, met nog geen 100.000 inwoners en de grootte van Texel, heeft een eigen universiteit en politiek bestuurders die zich laten betalen en behandelen als ministers – terwijl ze feitelijk wethouders zijn.
Gaat het mis, dan speelt men de vermoorde onschuld en wordt er bij Nederland voor steun aangeklopt. Nederlandse eisen van goed bestuur worden afgedaan als “neokolonialisme”. Dan volgt het argument dat de Antillen altijd door Nederland zijn onderdrukt.
Maar Nederland heeft op de Antillen geen koloniale schuld af te lossen. De Antillianen zijn door de Nederlanders nooit onderdrukt of uitgebuit. Anders dan Suriname waren de Antillen slechts doorvoerhavens voor de slavenhandel. Er was geen plantage-economie en er zijn op de eilanden dan ook nauwelijks nazaten van slaven te vinden.
De oorspronkelijke bewoners zijn lang geleden uitgeroeid; de huidige Antillianen zijn migranten die op eigen initiatief naar de eilanden zijn gekomen. Daarom hoeven we ook geen rekening te houden met zogenoemde koloniale trauma’s. Het hypocriete onderhandelingsspel dat de Antilliaanse bestuurders spelen mag dan ook door Nederland stevig worden aangegaan.’
Ruth Oldenziel
‘Wat de Antillen betreft zou ik niet zozeer spreken van koloniale trauma’s. Bij die term denk ik eerder aan koloniale oorlogen, zoals die in Indonesië zijn gevoerd. Daarvan is geen sprake geweest op de Antillen. We kunnen daarom beter spreken over koloniale verhoudingen; in de huidige onderhandelingen zie je namelijk een klassieke koloniale relatie terug.
De eisen van de Nederlanders mogen alleszins redelijk zijn, in de communicatie wordt vaak nogal bot opgetreden. Bovendien heeft Nederland de Antillen bestuurlijk lang verwaarloosd, wat minder recht van spreken geeft. Ook wreekt zich de omstandigheid dat de Antillianen over het algemeen meer van Nederland weten dan andersom.
De Cariben liggen zo ver weg dat veel Nederlanders de Nederlands-Antilliaanse geschiedenis verengen tot de huidige problemen met migrantenjongeren. Hoeveel Nederlanders weten van de rol die het vrije Willemsstad in de Tweede Wereldoorlog speelde als doorvoerhaven van de olie van Shell voor de geallieerde strijdkrachten?
Men heeft ook geen flauw benul van de culturele diversiteit van de verschillende eilanden. Zo zijn sommige eilanden cultureel en economisch meer verbonden met de Verenigde Staten dan met Nederland. Voor een deel is dit een gevolg van de verwaarlozing door Nederland, wat weer deels het gevolg is van onze spastische verhouding met het koloniale verleden. Op deze algemene onwetendheid wordt door Wilders handig ingespeeld.’
James Kennedy
‘Er is zeker sprake van koloniale trauma’s op de Antillen. Ten eerste is er het trauma van de slavernij. Een eiland als Curaçao was niet alleen doorvoerhaven, maar had ook, net als de andere eilanden, een permanente slavengemeenschap. Bij veel nazaten van slaven zien we een zeker ressentiment met een geheel eigen dynamiek. Dat trauma doet zich ook buiten een strikt koloniale relatie voelen.
Daarnaast is er het trauma van de kolonisatie op zich. Een land kan zijn relatieve onafhankelijkheid verkrijgen binnen een overkoepelend gemenebest, maar de fundamenteel ongelijke relatie tussen voormalig kolonisator en gekoloniseerde blijft bestaan. Dat wordt ook zo gevoeld door de bevolking van de onderliggende partij.
De gevoeligheden die voortvloeien uit genoemde trauma’s blijven bestaan zolang de ongelijke verhouding tussen de betrokken partijen voortduurt. Die trauma’s kun je maar beter erkennen en er rekening mee houden. Tegelijkertijd zijn er geen gemakkelijke oplossingen.
Ook als Nederland de Antillen geld blijft geven zonder extra toezicht, is dat een uiting van het bestaande machtsverschil. Wat Nederland echter zeker moet doen is meer rekening houden met de afzonderlijke eisen van de verschillende eilanden. De “eenheid” van de Antillen is immers een koloniale constructie. Deze eilanden hebben onderling altijd maar weinig gemeen gehad.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
STELLING: ‘Nederland moet in de onderhandelingen met de Antillen meer rekening houden met de koloniale trauma’s’
Anton van Hooff ‘Op de Antillen wordt op onverantwoorde wijze “staatje gespeeld”, met het Koninkrijk der Nederlanden als financieel vangnet. Er zijn enorme regeringsapparaten opgebouwd, waarvan veel lokale mensen afhankelijk zijn. Een eiland als Aruba, met nog geen 100.000 inwoners en de grootte van Texel, heeft een eigen universiteit en politiek bestuurders die zich laten...
‘De vrijheid van meningsuiting is in Nederland altijd beperkt geweest’
In 2009 legde Historisch Nieuwsblad een panel historici de volgende stelling voor: ‘De vrijheid van meningsuiting is in Nederland altijd beperkt geweest.’ Ruth Oldenziel: ‘Er is in Nederland altijd sprake geweest van een delicaat evenwicht tussen rechten als die op vrije meningsuiting en de persoonlijke verantwoordelijkheid van de burger. Het is uiteindelijk aan de rechter om te...
´Wakker Nederland toont aan dat het omroepbestel achterhaald is´
Anton van Hooff ‘Het is al halverwege de jaren zestig mis gegaan met de publieke omroep, toen de TROS tot het bestel werd toegelaten. De TROS kwam voort uit de piratenomroep die vanaf het REM-eiland commerciële programma’s uitzond. Ze richtte zich op iedere luisteraar en wilde enkel “leuke dingen” doen. Hiermee werd de erosie ingezet...
‘Balkenende pakt de crisis voortvarender aan dat Colijn.’
Anton van Hooff ‘In tegenstelling tot Colijn pakt de regering-Balkenende de zaken inderdaad voortvarend aan. Colijn wilde alleen bezuinigen en afwachten. Dit kabinet doet wat het moet doen: het heeft een evenwichtig, breed gedragen akkoord gepresenteerd. Maar ik zie weinig reden om het resultaat toe te schrijven aan de premier zelf. Tijdens zijn fletse babbeltje...
De Stelling: Obama
Anton van Hooff: ‘Dat is een nogal voorbarige conclusie. Zie de Romeinse keizer Nero, die na vijf jaar bewindvoering – en dus niet slechts na honderd dagen – werd beschouwd als de beste keizer die Rome ooit had gehad. Het lijkt op het eerste gezicht misschien vreemd deze mannen te vergelijken, maar ik zie een...
Lessen uit het verleden: De scheiding van kerk en staat
Eén religie voor alle Nederlanders, dat was tot 1848 het doel van de Nederlandse koningen. Dankzij de scheiding van Kerk en Staat konden geloofsminderheden emanciperen. Tegenwoordig willen rechts-liberale politici de laatste banden tussen overheid en religie doorsnijden. Youth for Christ is in opspraak vanwege haar gesubsidieerde welzijnsprojecten in Amsterdam, Utrecht en Gouda. Volgens VVD-fractievoorzitter Mark...
Rebellie aan het hof
Zijn filmmakers alleen nog geïnteresseerd in koninginnen als ze jong, oogverblindend mooi en feministisch zijn? Oude vorstinnen die met ijzeren vuist de traditie in stand houden, komen we in de bioscoop nog maar zelden tegen. Stephen Frears’ The Queen, over koningin Elizabeth II in de dagen na de dood van prinses Diana, is een uitzondering....
Wat bewoog Nederlandse collaborateurs
Januari 1943. De noordelijke zone van het Duits-Russische front ligt in de bossen ten zuiden van het Ladogameer, bij Leningrad. Het Duitse leger wordt in de flank beschermd door een eenheid van de Waffen-SS. De militairen sterven van de kou en leden bij eerdere gevechten al zware verliezen. Ondanks alles blijft het moreel hoog. In...
Hologram van een farao
Een rijke Romeinse had een moestuin, net als Michelle Obama. Dit ziet de bezoeker op de tentoonstelling Toekomst voor het verleden in het Allard Pierson Museum, als hij meedoet aan een van de vele interactieve toepassingen in de ‘virtuele hoek’. Hij loopt door een Romeinse villa met bijbehorende tuinen, zijn avatar – een alter ego...
Arbeiders koesterden hun recht op vlees
In Het dierloze gerecht beschrijft Dirk-Jan Verdonk 150 jaar vegetarisme in Nederland. Negentiende-eeuwse voorvechters als Domela Nieuwenhuis werden bespot als excentrieke eenlingen. Inmiddels eten bijna een miljoen Nederlanders geen vlees. Op een snikhete julidag in 1886 braken er rellen uit in de Jordaan. Aanleiding was het ‘palingtrekken’: deelnemers moesten proberen vanaf een bootje een paling...
Duitsche overrompeling mislukt
Felle lichtflitsen doen de virtuele jarenveertighuiskamer oplichten. Het schijnsel van de tafellamp valt op een aantal kranten, en op een kastje staat een radio. Aan de wand hangen fotoportretten. Het is de vroege ochtend van 10 mei 1940, en Nederland ontwaakt uit een neutrale droom: het is oorlog. De eerste 5 dagen is de titel...
Smaakvol geserveerde klassiekers
De lentezon schijnt door de hoge ramen van het Haags Historisch Museum op de houten vloer. In de tentoonstelling Schatten van de Gouden Eeuw. Topstukken uit de Vaderlandse geschiedenis is op deze doordeweekse ochtend maar één andere bezoeker. Die ziet eruit alsof hij ontsnapt is uit een internationale conferentie. Wanneer hij langsloopt kraakt de vloer...
