Alle artikelen
Rond de moord op John F. Kennedy is een omvangrijke, door paranoia gedreven industrie ontstaan. Het waanidee dat deze industrie voortdrijft, is dat Kennedy is vermoord door een samenzwering van vrijwel alle duistere krachten in de wereld.
Een wat minder bekend waanidee, waar toch miljoenen Amerikanen in geloven en waar in Nederland bij lezingen regelmatig naar geïnformeerd wordt, is dat de zeven Apollo-landingen op de maan niet werkelijk hebben plaatsgevonden, maar zijn gefilmd in een studio in Hollywood. De belangrijkste inspiratiebron voor deze merkwaardige gedachte is waarschijnlijk een niet- onverdienstelijke Amerikaanse B-film waarin dit scenario wordt uitgewerkt. Er zijn echter ook diverse boeken over geschreven en ook op internet, die verzamelplaats voor halve garen, wordt er veel aandacht aan besteed. In het juli-nummer van het Amerikaanse maandblad Astronomy wordt echter keurig uitgelegd dat het beduidend simpeler was om op de maan te landen dan om net te doen alsof dat was gebeurd.
Hoe is het om te beginnen mogelijk dat geen van de tienduizenden werknemers die de NASA toen had ooit uit de school heeft geklapt over de neplandingen? Nog onwaarschijnlijker is dat de honderden mensen die in Hollywood betrokken moeten zijn geweest bij de enscenering van de landing al ruim dertig jaar hun mond hebben gehouden. Zeer merkwaardig is ook dat de NASA steeds maar weer reusachtige Saturnus-raketten lanceerde, die kennelijk nergens naartoe gingen. En als de landingen nep waren, moeten er ook honderden wetenschappelijk onderzoekers in tal van verschillende landen in het complot betrokken zijn. De Amerikaanse astronauten brachten namelijk zo’n vierhonderd kilo maanstenen mee, die door vele verschillende instanties zijn onderzocht. De oudste maanstenen zijn gedateerd op 4,4 miljard jaar. Op de tektonisch veel actievere Aarde zijn nooit gesteenten gevonden die ouder zijn dan 3,8 miljard jaar.
Het mooiste bezwaar tegen de theorie van de neplandingen is ongetwijfeld dat de zwaartekracht op de maan slechts eenzesde van die op de Aarde is. Dat verschil maakt dat alle beweging op de maan er anders uitziet dan op Aarde. Denk aan de eigenaardige hopsende beweging van de astronauten. Ook het opgerakelde maanstof beweegt zich echter anders. In de jaren zeventig beschikte Hollywood nog niet over de special effects om die maanbeweging na te bootsen. Nu zou Hollywood dat wel kunnen. Er is daarom alle reden om de beelden van de Amerikaanse landing op Mars, die over een jaar of twintig op het programma staat, met diep wantrouwen te bezien.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Neplandingen
Rond de moord op John F. Kennedy is een omvangrijke, door paranoia gedreven industrie ontstaan. Het waanidee dat deze industrie voortdrijft, is dat Kennedy is vermoord door een samenzwering van vrijwel alle duistere krachten in de wereld. Een wat minder bekend waanidee, waar toch miljoenen Amerikanen in geloven en waar in Nederland bij lezingen regelmatig...
Territoriumdrift
Op 19 mei 1991 vierde Karel van het Reve zijn zeventigste verjaardag. Een groot feest, een etentje. Tussen hoofd- en nagerecht zorgde journalist Theodor Holman voor een verrassing. Samen met zijn uitgever Kees Aerts opende hij een aantal dozen met exemplaren van een boek dat Holman over Van het Reve had geschreven: Karel. Holman, een...
Rare lijst
Dit najaar kunnen wij Nederlanders in een omvangrijk, door de KRO georganiseerd mediaspektakel de grootste Nederlander aller tijden kiezen. Dergelijke verkiezingen zijn ook al in Engeland en Duitsland gehouden en hebben daar veel discussie veroorzaakt. Aangezien elk nationaal debat over het verleden in principe welkom is, is er geen reden dit KRO initiatief hooghartig van...
Bijna-theorietjes
Van nabij ken ik een conservator annex tentoonstellingsmaker. Ze is meestal een jaar bezig met de voorbereiding van een expositie. Inlezen, archieven raadplegen, interviews afnemen. Ze maakt er altijd iets prachtigs van, maar voor het zover is moeten er heel wat tegenvallers worden verwerkt. Bij dat ene aardige verhaal ontbreekt een plaatje, en ja, wat...
Collaboratiemuseum
Je hoeft niet precies te weten wanneer de Slag bij Nieuwpoort zich afspeelde, maar wat je wel moet weten is dat Van Oldenbarnevelt en Hugo de Groot tijdgenoten waren. Dat vind ik niet, dat vindt Nelleke Noordervliet, en ze zei het 28 maart in een debat in radioprogramma OVT. De discussie ging over het Nationaal...
Een ideologie met gebreken
In de eerste drie decennia na de oorlog had de politieke elite een groot vertrouwen in de overheid. Die was verantwoordelijk voor het oplossen van maatschappelijke problemen. Een actief overheidsbeleid was mogelijk doordat de Nederlandse economie in deze periode groeide als nooit tevoren. Zo kreeg Nederland een omvangrijk systeem van sociale voorzieningen en een oerwoud...
Meiden plant-dag
Verhalen over succes zijn meestal een stuk minder boeiend dan die over heroïsche mislukkingen. Er wordt alleen weinig gretig over verteld. Een paar jaar geleden organiseerde ik enkele bijeenkomsten waar journalisten over hun liefst hilarisch falen werden ondervraagd. Wel, over het algemeen konden ze zich daar toch weinig van herinneren. ‘Nee, ik geloof niet dat...
Oorlogshelden
Sedert de verkiezingen van 1992 speelt de mislukte Amerikaanse interventie in Vietnam telkens een rol als ethisch ijkpunt in de presidentsverkiezingen. In 1992 werd kandidaat Clinton door de Republikeinen scherp bekritiseerd omdat hij zich in de late jaren zestig handig had weten te onttrekken aan de dienstplicht. Zo iemand was ongeschikt voor het presidentschap, omdat...
Toekomstvoorspellingen
Wie als historicus meewerkt aan radio- en televisieprogramma’s merkt al snel dat programmamakers helemaal niet geïnteresseerd zijn in het verleden. Het gaat ze om de toekomst. Ze willen niet weten hoe de Amerikaanse voorverkiezingen zijn ontstaan, ze willen weten wie aanstaande november de verkiezingen gaat winnen. Daarom deze maand een betrouwbare voorspelling van de veranderende...
Europees besef
Dat het met de politieke eenwording van Europa op afzienbare termijn niets zal worden is tegenwoordig een algemeen geaccepteerde opvatting. De oorzaken van dit sombere, wellicht voor sommigen juist opgewekt stemmende toekomstperspectief zijn de afwezigheid van een gemeenschappelijke taal, maar vooral de afwezigheid van een gemeenschappelijke identiteit, een Europees besef. Hoewel dat niet ontkend kan...
Niks gezien
Maandelijks roept dit tijdschrift getuigen van historische gebeurtenissen op hun herinneringen op papier te zetten. Bij dezen meld ik me. Ik was de afgelopen weken van zeer nabij getuige van maar liefst twee historische gebeurtenissen. Zaterdag 15 november waren we in Istanbul. Zo tegen een uur of elf dronken we een potje thee op een...
De fik erin
De troebelen in de Parijse voorsteden vormen mooi historisch vergelijkingsmateriaal. Dat is het fijne van geschiedenis: ze herhaalt zich, maar nooit helemaal precies hetzelfde. De les die eruit getrokken kan worden is derhalve niet dwingend, hij kan in de wind worden geslagen. Hoe verschillend de opstanden in de revolutionaire ijkjaren 1789, 1848, 1968 en 2005...
