Alle artikelen
Een voorbeeld. In aflevering 13, over de VOC, niveau 1 (9-10 jaar), vertelt Frank Groothof een vrolijk en met animaties verlevendigd verhaaltje over stoere zeebonken, peper die peperduur was, en ‘de verstandige raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt’. Daarna komen kinderen in beeld, die reageren op vier vragen. De laatste vraag – ‘Waar komt de Nederlandse handelsgeest vandaan?’ – blijft onbeantwoord. Hiermee moeten de leerlingen in de klas zelf aan de slag.
In de clip voor 11- tot 12-jarigen wordt een heel andere beeld van de VOC-mentaliteit neergezet. Jan Pieterszoon Coen, de stichter van Batavia, was ‘een tiran, die mensen liet vermoorden als ze het waagden producten te verkopen buiten de VOC om’, vertelt Groothof. Gezien die inleiding bevreemdt het dat de clip eindigt met de vraag hoe ‘we’ opnieuw ‘een belangrijke rol kunnen gaan spelen in de wereld’. Leerlingen die goed hebben opgelet zullen de vraag moeiteloos kunnen beantwoorden: stuur een vloot naar Azië en dood iedereen die niet op onze voorwaarden handel met ons wil drijven.
De 13- tot 14-jarigen worden geconfronteerd met primaire bronnen: een uitmonsteringslijst voor 12(!)-jarige scheepsjongens en een citaat uit Bontekoe. De vragen op niveau 3 geven het geheel de indruk van een wervingsspotje voor de koopvaardij: ‘Hoe zou het zijn als jij zou moeten werken?’, ‘Wat verdien jij per uur?’, en als ‘huiskamervraag’: ‘Hoe zijn nu de arbeidsomstandigheden bij de scheepvaart?’
Het is verstandig om leerlingen voor te bereiden op een arbeidzaam leven, maar het is de vraag of daarvoor de geschiedenisles moet worden gebruikt. Bovendien is de link tussen VOC en vakantiebaantjes wel erg dun. De vragen bij aflevering 10, over de Beeldenstorm, lijken wat dat betreft zinniger. Het verhaal over de inquisitie en de verwoesting van rooms-katholieke kerken wordt gebruikt om zaken aan de orde te stellen als religieuze intolerantie en de dynamiek van massale woede-explosies.
Maar hoe belangrijk het ook is om kinderen over deze dingen te laten nadenken, het overbrengen van kennis en begrip van het verleden neemt in deze clips een ondergeschikte plaats in. En daar was het de opdrachtgevers en opstellers van de Canon van Nederland toch echt om begonnen.
De Canon Clips van toen naar nu zijn een project van IDTV Docs en uitgeverij Thieme Meulenhof. Ze worden op 5 en 10 oktober 2008 naar de scholen verzonden.
Wij zijn de geschiedenis!
Ook de KRO komt dit najaar met een eigen historisch televisieprogramma: Wij zijn de geschiedenis. In persoonlijke verhalen komen grote en kleinere gebeurtenissen uit het recente verleden aan bod. Uitgangspunt vormt elke keer een (nieuws)foto. Bij het televisieprogramma hoort een website, al vanaf juli in de lucht, waarop mensen hun eigen verhalen kwijt kunnen.
Wij zijn de geschiedenis. Vanaf 24 september elke week, 19:25 uur, Nederland 2. Zie ook www.wijzijndegeschiedenis.nl.
Emigrantengolf
In de jaren vijftig vertrokken zo’n 60.000 Nederlanders naar onder meer Canada en Australië om daar een nieuw bestaan op te bouwen. De dubbel-dvd Nederland Toen. Nederlanders overzee toont aan de hand van unieke Polygoon-beelden uit die tijd hoe dit in zijn werk ging. Ook staan er films op van de Rijksvoorlichtingsdienst, die landgenoten moesten overhalen om de sprong in het diepe te wagen.
Nederland Toen. Nederlanders overzee. Verkrijgbaar op www.denkendaannederland.nl, € 19,95
Jaren vijftig radio
Cabaretier Vincent Bijlo schreef samen met Rieks Swarte de voorstelling Hallo hallo, wie stinkt daar zo. Op het toneel wordt aan de hand van echte radiofragmenten een typisch jaren-vijftig-radiorevue in elkaar gedraaid. De toeschouwer krijgt zo een beeld van de ‘oprechte, ongecompliceerde vrolijkheid’ uit die tijd.
Hallo hallo, wie stinkt daar zo. Tot en met 7 november in diverse theaters. Info: www.firmarieksswarte.nl
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Vakantiebaantjes en de VOC
De achtdelige documentaireserie Verleden van Nederland, die vanaf oktober wordt uitgezonden op de Nederlandse televisie, wordt begeleid door een grote campagne. In het kader daarvan krijgen meer dan 10.000 scholen voor basis- en voortgezet onderwijs in oktober een dvd-box met 150 Canon Clips. Deze educatieve clips op drie leeftijdsniveaus moeten, met teksten van kinderboekenschrijfster Imme...
De prijs van een kilo suiker
De cijfers liegen er niet om: de database van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) herbergt maar liefst 1.113.546 documenten. De website van het IISG is een goudmijn voor internationale gebruikers, want vrijwel alle informatie is zowel in het Engels als in het Nederlands te lezen, en ook de meeste databases zijn in het...
Een zwarte is niet altijd een duivel
Een jongen van een jaar of acht staat naast een dame met een blanke huid. Hij is haar page. Met een ernstig gezicht doet hij een parelarmband om haar pols. Zijn donkere huid contrasteert met haar lichte teint en de glanzende parels. Dit schilderij uit 1668 van Jan Mijtens hangt op de tentoonstelling Black is...
Signalementen
Philip baron von Boeselager Wij wilden Hitler vermoorden 216 p. Balans, € 18,95Von Boeselager was de laatste overlevende – hij overleed in mei dit jaar op 90-jarige leeftijd – van Operatie Walküre. Dit was de poging in 1944 van een aantal jonge aristocraten in het Duitse leger om Hitler te vermoorden. Von Boeselager had de...
Autocratisch bestuurder of bonhomme?
Het verschijnen van de eerste biografie van oud-minister en oud-premier Dries van Agt – de titel van het boek wordt de kijkers onthouden – heeft het wekelijkse geschiedenisprogramma van NPS en VPRO en Andere Tijden als aanleiding genomen om aandacht te besteden aan de periode 1983-1987, waarin Van Agt commissaris van de koningin was in...
Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland
‘Mede zijn nog opgevischt: een heupbeen, kniebeen en andere beenderen […] De voet en hand zijn betrekkelijk klein en ook de beenderen niet grof, zoodat ik hier haast aan eene vrouw zou moeten denken.’ De burgemeester van het Drentse dorpje Vries was redelijk zeker van zijn zaak toen hij polshoogte kwam nemen bij de vondst...
16.000 verzen uit het hoofd reciteren
‘Stilte, de doden spreken tot u,’ was te lezen bij de ingang van de eerste openbare bibliotheek van Amsterdam, die openging in 1578. Lezers moesten de loodzware boeken er ter plekke op lessenaars bestuderen, want ze lagen aan kettingen. Even stil als die vroegere bibliotheekbezoekers zijn de belangstellenden bij de tentoonstelling Lectori Salutem in het...
Lorrendraaiers zaten slavenhandel WIC in de weg
‘Lorrendraaiers’ waren merendeels Zeeuwse schippers, die ten tijde van de Republiek illegaal handeldreven op West-Indië. Volgens historicus Ruud Paesie hebben zij tijdens de slavernij vier keer zoveel slaven vervoerd als tot nu toe werd aangenomen. ‘Daarmee zaten ze de WIC qua slavenhandel behoorlijk in de weg.’ Eind 1718 raakte het WIC-fregat de Faam voor de...
‘Bescherming van kinderen soms doorgeschoten’
Ernstige kindermishandeling kwam tussen 1960 en 1995 steeds minder vaak voor. De aandacht voor dit kinderleed is echter nog nooit zo groot geweest als nu. Kinderen in gevaar is de titel van het onlangs verschenen Jaarboek voor de geschiedenis van opvoeding en onderwijs 2007. De titel is toepasselijk gekozen in een tijd waarin jeugd- en...
‘De NAVO heeft niets te zoeken in de voormalige Sovjet-Unie’
‘De NAVO heeft niets te zoeken in de voormalige Sovjet-Unie’ Anton van Hooff, docent klassieke cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Nijmegen ‘Ik ben het daar niet mee eens. De drie Baltische staten zijn een aantal jaren geleden volwaardig lid geworden van de NAVO. Dat was niet alleen gunstig voor die landen zelf, maar ook voor de...
‘De angst wordt ons aangepraat’
‘Polderterrorisme’, zo noemt H. Holwerda de Molukse gijzelingsacties in de jaren zeventig. Kruimelwerk in vergelijking met waar Al-Qaida toe in staat is gebleken. Hij is het daarom niet eens met de stelling van vorige maand: ‘De angst voor terrorisme was in de jaren zeventig reëler dan nu.’ Ruim 230 mensen hebben gereageerd op bovenstaande stelling,...
IJdeltuit en verkwister
In de documentaire Lodewijk Napoleon, die Teleac/NOT op 11 mei uitzendt, gaat acteur Beppe Costa op zoek naar het verleden van de eerste koning van Nederland. Costa speelde enkele jaren geleden in de voorstelling Conijn van Olland van muziektheatergezelschap Orkater, en raakte geïntrigeerd door Napoleons lievelingsbroertje. Costa gaat langs bij een reeks Lodewijk-kenners, onder wie...
