Alle artikelen
Half juli vergeleken twee columnisten van de Washington Post, nota bene op dezelfde dag, de juist begonnen vijandelijkheden tussen Israël en Hezbollah met het begin van de Eerste Wereldoorlog. In de zomer van 1914, aldus de beide columnisten, raakten de Europese grote mogendheden zonder dat zelf eigenlijk te willen betrokken bij een omvangrijk militair conflict, dat onbeheersbaar bleek en rampzalige gevolgen zou hebben.
De bedoeling van deze analogie was de Amerikaanse regering aan te zetten tot een actievere rol in het conflict. Het was zaak de vijandelijkheden te beëindigen voordat zij zouden leiden tot een groter conflict in de regio. In de daaropvolgende discussie over deze columns werd er terecht op gewezen dat er niet veel deugde van de gebruikte historische analogie. Was het immers wel zo dat de Europese grote mogendheden zonder dat zelf te willen de Eerste Wereldoorlog binnengestruikeld waren?
Voor het wilhelminische Duitsland gold dat zeker niet. In feite ging het in het geval van Duitsland om een preventieve oorlog, die zowel defensief als offensief van karakter was. Duitsland meende dat het beter vroeg dan laat zou moeten afrekenen met het tsaristische Rusland en zijn bondgenoot Frankrijk, omdat Rusland alleen maar sterker kon worden. De Duitse legerleiding had een strategie ontworpen die een snelle overwinning mogelijk leek te maken. Eerst zou Frankrijk razendsnel worden verslagen en daarna zou Rusland aangepakt worden.
De moord op de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger was een ideale gelegenheid om dit plan ten uitvoer te brengen. Wenen kreeg uit Berlijn een vrijbrief om zo hard mogelijk tegen Servië op te treden en alle pogingen om tot een diplomatieke oplossing te komen werden door de Duitsers genegeerd. De Eerste Wereldoorlog was een door Duitsland welbewust veroorzaakt conflict. Dat het conflict zich vervolgens totaal anders ontwikkelde dan de Duitsers hadden gedacht, is een andere zaak.
Ook het huidige conflict in de Levant is welbewust veroorzaakt, al is niet duidelijk wat precies de rol van beide partijen is geweest. Hezbollah is begonnen met de ontvoering van twee Israëlische soldaten. Of die ontvoering ter plaatse is gepland of in Teheran, weten we niet. Evenmin weten we of Hezbollah een gevangenenruil op het oog had, of een serieus militair conflict. Het spreekt voor zich dat de grootschalige militaire reactie van Israël, die door velen al direct als buitenproportioneel werd beschouwd, niet gebaseerd was op zomaar een spontaan ideetje.
Dat militaire optreden was lang van tevoren gepland en het zou mij niet verbazen als er ook informeel toestemming voor was gevraagd in Washington. De afwezigheid van de Amerikanen in het diplomatieke proces was even welbewust. Het kwam de Amerikanen goed uit als Hezbollah vernietigd zou worden; dat zou immers ook een tegenvaller voor Damascus en Teheran zijn.
Net als de Duitse legerleiding in 1914 dacht de Israëlische legerleiding dat een snelle en niet al te kostbare overwinning mogelijk was. Vanuit de lucht zou Libanon en Hezbollah een lesje worden geleerd dat zij niet licht zouden vergeten. Vervolgens verliep het conflict heel anders dan verwacht en bleek het inderdaad lastig om er een eind aan te maken.
Wellicht ter geruststelling: het gaat in de Levant om een regionaal conflict. Een oorlog als in 1914, waarbij diverse militair gelijkwaardige grote mogendheden waren betrokken, is op dit moment in de wereldgeschiedenis zelfs helemaal niet mogelijk, omdat er maar één echt grote mogendheid is, namelijk de Verenigde Staten. Dat neemt weer niet weg dat de VS en Israël er verstandig aan zouden doen hun strategie in het Midden-Oosten te herzien. Voor die opvatting zijn echter geen historische analogieën nodig, alleen gezond verstand.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Libanon
Half juli vergeleken twee columnisten van de Washington Post, nota bene op dezelfde dag, de juist begonnen vijandelijkheden tussen Israël en Hezbollah met het begin van de Eerste Wereldoorlog. In de zomer van 1914, aldus de beide columnisten, raakten de Europese grote mogendheden zonder dat zelf eigenlijk te willen betrokken bij een omvangrijk militair conflict,...
Racismealarm
Sociologisch onderzoek vraagt vaak naar de bekende weg. Wie zijn ogen niet in zijn zak heeft en het oor regelmatig te luisteren legt op borrels, recepties, verjaarsfeestjes en in de kroeg, weet wel zo’n beetje hoe het Nederlandse volk over de wereld denkt. Het verbaast me dan ook dat er zo’n ophef wordt gemaakt over...
Eurocentrisme
Op het laatste moment nam ik van een andere docent een cursus over de mondialisering over. Vandaar dat ik ook maar het voorgeschreven handboek overnam: C.A. Bayly, The Birth of the Modern World, 1780-1914. Bovendien had ik over dat handboek al veel goeds gelezen. Het zou een meesterwerk zijn dat alle andere handboeken over de...
De slechtste president van Amerika
Een bekend gezelschapsspel onder geschiedschrijvers van de Verenigde Staten is de beantwoording van de vraag wie de beste Amerikaanse president was. Over de drie besten, Abraham Lincoln, George Washington en Franklin D. Roosevelt, bestaat eigenlijk geen verschil van mening. Over de volgorde na deze drie kan echter langdurig worden getwist. Veel minder interesse is er...
Kwaliteit wint niet altijd
Dertig jaar geleden, op 1 april 1976, begonnen twee straatarme jongelui, Steve Jobs en Steve Wozniak, in de spreekwoordelijke garage met een computerfirma die zij Apple noemden. De daaropvolgende dertig jaar introduceerde Apple een reeks innovaties in de computerindustrie. Interessant was daarbij dat Apple die vernieuwingen niet zelf had bedacht en ook niet de firma...
Zondebok
In Good Night, and Good Luck, een film van George Clooney over de McCarthy-tijd in de Verenigde Staten, wordt een portret geschetst van Ed Murrow, een televisiejournalist van het eerste uur, die de strijd aanbindt met senator Joe McCarthy. Murrow beschouwt televisiejournalistiek als middel om het publiek onafhankelijk te informeren. Hij hecht aan alle principes...
Zelfbeheersing
Mijn leraar geschiedenis, de heer Piet van den Oort (God hebbe zijn ziel), leerde ons steeds oorzaak en aanleiding van historische gebeurtenissen te onderscheiden. De aanleiding voor de Eerste Wereldoorlog was het schot van Sarajevo; de oorzaak was veel dieper gelegen in de eeuwige confrontatie tussen Frankrijk en Duitsland, eerdere oorlogen, betwiste gebieden en andere...
Paranoia
Door een merkwaardig toeval moest ik mij binnen twee dagen verdiepen in twee sterk verwante samenzweringstheorieën. Ik moest een scriptie nakijken waarin werd betoogd dat Franklin Roosevelt van tevoren op de hoogte was van de Japanse aanval op Pearl Harbor in 1941, en ik kreeg een documentaire toegezonden waarin zonder enige aarzeling werd gesteld dat...
De schat van Lombok
Ik was een maand op Bali. Bali is een mooi eiland, met een rijke geschiedenis. Dat is een snel en makkelijk cliché, maar de toerist zal niet zo snel en makkelijk in die geschiedenis doordringen. Wat hij op het eerste gezicht ziet is veel traditie en minder de levend gehouden herinnering aan historische gebeurtenissen. Geschiedenis...
De macht van de president
Wellicht met uitzondering van een enkele autochtone bewoner van het Amazonewoud weet iedere wereldbewoner wie George W. Bush is. De Amerikaanse president is de bekendste politicus ter wereld en dat gold sedert het begin van het televisietijdperk ook voor al zijn voorgangers. Daarbij is het opvallend dat andere machtige en prominente Amerikaanse politici hun leven...
Rijksefteling
Het doelgroependenken doordrenkt de samenleving met een penetrante stank als van goedkope aftershave. Wie iets maakt voor de markt, of dat nu fotolijstjes of afwasteiltjes of haarextensies zijn, probeert afnemers te vinden. Vroeger ging dat als met een schot hagel: je ging met je spullen in een kraampje staan en je wachtte af tot er...
Waarom geheime diensten overbodig zijn
Eind vorig jaar opperde een Amerikaanse journalist dat het Knight Ridder-krantenconcern, dat al enige tijd tevergeefs naar een koper zoekt, wellicht verkocht zou kunnen worden aan de Central Intelligence Agency. Dit voorstel werd geïnspireerd door het feit dat de kranten van het Knight Ridder-concern aanzienlijk beter geïnformeerd bleken te zijn over de massavernietigingswapens van Saddam...
