Alle artikelen
Het Nationaal Historisch Museum is niet alleen politiek verdacht, het is vooral ook volkomen overbodig. Nederland heeft geen museum nodig waar zijn staatsburgers vervuld kunnen worden van trots over het vaderlands verleden, omdat ons verleden overal om ons heen zichtbaar aanwezig is. Nederland is in feite één groot museum voor eenieder die in staat is met een ‘historische blik’ naar zijn omgeving te kijken.
Dat begint al met het Nederlandse landschap. Al ons landschap is cultuurlandschap. Het laatste restje oerbos werd in de late negentiende eeuw ergens bij Apeldoorn omgehakt. Wat wij verslijten voor natuur is zonder uitzondering een product van menselijke activiteiten. De Veluwe, ons grootste aaneengesloten natuurgebied, is het resultaat van de werkzaamheden van primitieve landbouwers. Het gebied is bovendien in de afgelopen eeuw nog grondig veranderd. Zelfs de Waddeneilanden zijn grotendeels mensenwerk.
Zonder onze controlerende activiteiten zouden de eilanden aanhoudend van plaats en structuur veranderen.
Dat het bedijkte westelijke deel van Nederland het resultaat is van tweeduizend jaar menselijke inventiviteit en arbeid, behoeft geen betoog. De oude centra van onze dorpen en steden, in de afgelopen decennia vaak fraai gerestaureerd, berichten van een omvangrijk en deels zeer welvarend verleden. Zelfs de naoorlogse nieuwbouw getuigt van een Nederlandse beleidstraditie.
Nederland is dus inderdaad één groot openluchtmuseum. Wat echter vrijwel overal ontbreekt is de verhelderende uitleg die in een museum vanzelfsprekend aanwezig is. Het historisch erfgoed is er wel, maar het wordt onvoldoende zichtbaar gemaakt. Zo trof ik laatst in Drenthe de restanten van een hunebed achter een bushalte. Eerst dacht ik nog even aan een grap van de Drentse middenstand, maar het waren onmiskenbaar de reuzenkeien van een hunebed. Elke vorm van uitleg ontbrak.
Als we nu eens de vele tientallen miljoenen die ongetwijfeld worden uitgetrokken voor het Nationaal Historisch Museum, zouden gebruiken om het nationaal verleden dat ons omringt zichtbaar te maken? Geef in het landschap aan hoe het historisch tot stand is gekomen. Voorzie markante gebouwen van een beperkte, maar de nieuwsgierigheid wekkende historische uitleg. Laat bij oude huizen zien wie daar in de loop der eeuwen hebben gewoond en hoe die bewoners de kost verdienden.
Laat ik een betrekkelijk willekeurig voorbeeld geven. Ik wandel vrijwel dagelijks langs de Maliebaan in Utrecht. Zelfs voor wie zich slechts terloops in de plaatselijke geschiedenis heeft verdiept, reflecteert die charmante allee een kleine vierhonderd jaar stads-, streek- en Europese geschiedenis. Deels is die geschiedenis wel aangegeven; zo markeert een keurig bord de verdwenen woonstee van Descartes. Andere markante adressen blijven echter anoniem. Dat Paul Kruger een tijdje aan de Maliebaan heeft gewoond, wordt nergens vermeld. Dat geldt ook voor het bezoek dat zowel Lodewijk XIV als Napoleon aan de Maliebaan heeft gebracht.
Zou het ook niet een aardig idee zijn om bij archeologische vindplaatsen een deel van de vondsten ter plekke te tonen, vanzelfsprekend bomvrij ingepakt tegen de handtastelijke belangstelling van de plaatselijke jeugd? Ten slotte zou ik enkele miljoenen willen gebruiken voor de reconstructie van geheel verdwenen bouwwerken. Bij een bezoek aan Athene vond ik de gereconstrueerde Stoa van Attalos eerlijk gezegd veel interessanter dan dat hele ruïneveld op de Akropolis.
Ten westen van Utrecht zijn fascinerende onderdelen van de Romeinse limes opgegraven. Waarom niet een paar kilometer limes gereconstrueerd? Dat wordt vast een enorme publiekstrekker. Als we daar toch bezig zijn, moet het ook mogelijk zijn om een Romeins castellum op verantwoorde wijze te herbouwen. En als sluitstuk van deze campagne ter accentuering van ons historisch erfgoed wordt het Paleis op de Dam het museum voor de Nederlandse Republiek!
Maarten van Rossem
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Heel Nederland een museum!
Het Nationaal Historisch Museum is niet alleen politiek verdacht, het is vooral ook volkomen overbodig. Nederland heeft geen museum nodig waar zijn staatsburgers vervuld kunnen worden van trots over het vaderlands verleden, omdat ons verleden overal om ons heen zichtbaar aanwezig is. Nederland is in feite één groot museum voor eenieder die in staat is...
Onheilsprofeten
Ergens las ik een artikel waarin economen en financieel deskundigen op verontwaardigde toon ter verantwoording werden geroepen omdat zij niet hebben gewaarschuwd voor de kredietcrisis. Het is een begrijpelijk, maar wel naïef verwijt. Allereerst moet worden geconstateerd dat er wel degelijk is gewaarschuwd voor de financiële praktijken die zulke rampzalige gevolgen hebben gehad. En wel...
De grote grabbelton
De totstandkoming van het Nationaal Historisch Museum is uiteraard een typisch Nederlandse aangelegenheid geworden. Veel mensen praatten mee. Het hele geschiedenis- en museumveld was uitgenodigd voor de pow-wow, aangevuld met moderne experts op het gebied van publieksverleiding. Er werden zelfs twee directeuren aangesteld, wat mij één te veel lijkt. Twee is een recept voor ruzie....
Honderd dagen
Sedert Franklin D. Roosevelt in 1933 een verbazende hoeveelheid wetgeving produceerde in de eerste honderd dagen van zijn presidentschap, wordt iedere nieuwe president getoetst aan zijn voorbeeld. Dat is een onzinnige gang van zaken, om twee redenen. Roosevelt werd in 1933 geconfronteerd met een natie in volslagen paniek. De Amerikaanse economie dreigde geheel tot stilstand...
In gesprek blijven
In 1995, nog niet zo lang geleden dus, werd de discussie over de nationale identiteit nieuw leven ingeblazen door Paul Scheffer. Hij pleitte voor een versterking van het Nederlandse nationale gevoel. Zijn artikel in NRC Handelsblad riep veel reacties op van de usual suspects. Historicus Ernst Kossmann plaatste er zijn als altijd interessante kanttekeningen bij....
Vak Pim zoekt leider
Als er geen stokje voor wordt gestoken door welwillende overheden, worden Pims spullen bij opbod verkocht. De huidige eigenaren moeten ervanaf. Waar zijn nu de kapitaalkrachtige vastgoedvriendjes van Pim? Waar blijft de nationale collecte om Pims goederen te redden van verspreiding over de zolders en kelders van koopjesjagers? Waar is de liefde voor de grote...
De geschiedenis herhaalt zich niet!
Onophoudelijk wordt de kredietcrisis naast de Grote Depressie van de jaren dertig gelegd. Het Nederlandse televisiejournaal kwam zelfs met een gedetailleerde vergelijking van de economische cijfers van de afgelopen maanden met die van het jaar 1931. Waarom juist dat peiljaar werd gekozen bleef raadselachtig. Evengoed had immers 1930 of 1932 kunnen figureren. Ik vermoed dat...
Onherkenbaar
In beschouwingen over de maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland gedurende de laatste vijftig jaar wordt steevast benadrukt dat er veel is veranderd. Dat is een vrij gratuite opmerking, die van toepassing kan worden verklaard op de meeste perioden van een halve eeuw. Altijd verandert er iets, en meestal worden die veranderingen als omvangrijk gepercipieerd, zeker door...
Ongelovigen
In de Verenigde Staten is het geloof belangrijker dan in de meeste andere rijke, ontwikkelde landen. Zo hebben de evangelisch christenen sinds de vroege jaren tachtig een essentiële rol gespeeld in de Republikeinse partij. Door hun electorale plichtsbetrachting vormden zij het kernelectoraat van de Republikeinen. Het was in die kring dat velen dachten dat George...
Nee tegen de grondwet
Het blijft sukkelen met Europa. Wie kan nu een Europees parlement vertrouwen dat zonder blikken of blozen zou besluiten het verlies dat hun pensioenfondsen hebben geleden uit de algemene middelen bij te passen? Bij gewone mensen worden de pensioenen bevroren, de premies verhoogd en dreigt er allerlei ongemak dat geheel buiten hun schuld is ontstaan....
Alle natuur is cultuur
In Nederland wordt hard gewerkt aan de conservering van het verleden. Monumentenzorg behoudt en beheert diverse vormen van bejaarde bebouwing en de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten, actief geassisteerd door provinciale stichtingen voor natuurbehoud, waakt over landschappen die natuurwetenschappelijk of anderszins belangrijk zijn. Hoe vanzelfsprekend die conservering op het eerste gezicht ook moge zijn, zij...
Laat het Indisch licht krachtig schijnen
Over minderheden is in Nederland veel te doen. Diverse politieke partijen denken hun bestaansrecht aan een minderhedenvraagstuk te moeten ontlenen. Dat enkele decennia geleden de inpassing van de ‘Indo’s’ in de samenleving weliswaar niet in elk opzicht van een leien dakje is gegaan, maar toch oneindig veel makkelijker en sneller verliep dan die van de...
