Alle artikelen
Nieuwsarchief van de 17de eeuw
door Annemarie Lavèn
‘Stokoude schuldeloze helft / Rampzalige Oldebarneveldt / Dit zwaart sloeg door uw hals den staat / Een diepe wonde in zijn raadt / Toen op het Haagse moortschavot / Uw dierbaar leven wierd geknot.’ Dit staat geschreven op het beulszwaard dat een einde gemaakt zou hebben aan het leven van Oldenbarnevelt. In de achttiende eeuw graveerde de graveur Frans Greenwood het gedichtje in het staal.
Het zwaard is samen met allerlei andere Oldenbarnevelt-objecten te vinden op de website Digitale Atlas Geschiedenis. De naam is nogal onaantrekkelijk, maar dat geldt niet voor de inhoud. De website is een samenwerking tussen het Rijksmuseum en het Nationaal Archief. Door hun krachten te bundelen hopen de twee instanties één ingang in de geschiedenis van de zeventiende eeuw te geven.
Vier periodes uit de zeventiende eeuw zijn uitgelicht en voorzien van een degelijke historische inleiding. De eerste is die van Van Oldenbarnevelt: 1618-1619. Dan volgt 1647–1648, waarin de Vrede van Münster centraal staat. Natuurlijk mag het rampjaar 1672 niet ontbreken en het vierde tijdvak is de roerige tijd rond 1695, als de Negenjarige Oorlog de Republiek verzwakt. Van elk van deze tijdvakken is een overzicht gemaakt van de meest belangrijke gebeurtenissen, met links naar de collecties.
De site maakt gebruik van vier soorten bronnen: pamfletten, penningen, historieprenten en objecten. Het is mogelijk om op allerlei trefwoorden te zoeken in één of alle vier de collecties. Tot voor kort moest de onderzoeker van het ene archief naar het volgende om dergelijke bronnen naast elkaar te kunnen leggen en te vergelijken. Doordat het Rijksmuseum en het Nationaal Archief flink aan het digitaliseren zijn geslagen, kunnen ze nu online naast elkaar bekeken worden. Behalve het gemak dat dit een professional biedt, is het bestuderen van een pamflet nu laagdrempeliger dan ooit. Elke liefhebber van de zeventiende-eeuwse geschiedenis kan aan de slag en een mooi vlotschrift te voorschijn toveren. De prenten en pamfletten zijn deels pagina voor pagina ingescand en van een goede beschrijving voorzien.
De inhoud van de site is van een indrukwekkende historische degelijkheid: helder en overzichtelijk. De samenstellers doen echter weinig moeite hun informatie leuk of aantrekkelijk te brengen. Dat moet de bezoeker zelf dus maar doen. En dat is niet moeilijk met een bericht als ‘Wreedheid van een stier’, over een stier die de Zaandammer Jacob Egh en zijn vrouw op de horens neemt. Zeker als het verhaal van de wreedaardige stier ook nog eens gedetailleerd verbeeld wordt op een levendige prent.
Deze site biedt de bezoeker inzage in het nieuwsarchief van de zeventiende eeuw. Hierdoor komt de historische context van de bekende zeventiende-eeuwse hoogtepunten tot leven. En om nog even naar Oldenbarnevelt terug te keren: juist de reacties van tijdgenoten op zijn gevangenneming en executie zijn boeiend. Want of het zwaard nu wel of niet authentiek is doet er eigenlijk niet zo veel toe. Belangrijker is de betekenis die het heeft gekregen. Het werd samen met ‘het stokje’ bijna als een reliek vereerd en is daardoor onlosmakelijk met de geschiedenis van Oldenbarnevelt verbonden.
www.digitaleatlasgeschiedenis.nl
Romeins kookboek
Liefhebbers van historisch tafelen kunnen hun hart ophalen. Deze website is vernoemd naar Apicius, de grondlegger van de gastronomie, en vertelt alles over Romeinse tafelmanieren en eetgewoontes. De culinaire geschiedenis wordt aangekleed met feiten en anekdotes en ook Romeinse keukengeheimen ontbreken niet. Het complete kookboek van Apicius staat vertaald online, met kooktips en recepten voor bijvoorbeeld kraanvogels, relmuizen en varkensuier.
www.apiciana.nl
Groninger Joden
Het Regionaal Historisch centrum Groningen heeft een aparte website gemaakt over de geschiedenis van de Groninger Joden. De site biedt een overzicht van Joodse gemeentes in de provincie. In de genealogische database kan gezocht worden op voornaam, patroniem en toenaam, en plaats van besnijdenis. Een uitgebreide literatuurlijst en diverse links naar relevante researchprojecten en genealogiesites helpen de bezoeker verder op weg.
www.jodeningroningen.nl
Nooitverwacht Nederland
De website Nooitverwacht Nederland, een initiatief van de toeristische sector, is bedoeld voor bezoekers van Nederland die van de gebaande paden af willen wijken. Ook voor de toerist in eigen land biedt hij een onuitputtelijke bron van tips. Men kan zoeken op locatie, cultuur & historie, op land & water en gastronomie & logeren. De resultaten zijn ook voor geschiedenisliefhebbers verrassend en inspirerend.
www.nooitverwachtnederland.nl
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Nieuwsarchief van de zeventiende eeuw
Nieuwsarchief van de 17de eeuw door Annemarie Lavèn ‘Stokoude schuldeloze helft / Rampzalige Oldebarneveldt / Dit zwaart sloeg door uw hals den staat / Een diepe wonde in zijn raadt / Toen op het Haagse moortschavot / Uw dierbaar leven wierd geknot.’ Dit staat geschreven op het beulszwaard dat een einde gemaakt zou hebben aan...
Witte-watergooier en oranjeboomtatoeage
Zélfs nadat Maurits Johan Van Oldebarnevelt had laten arresteren of Willem Alexander was getrouwd met de dochter van Zorreguita, bleef de genegenheid. Het Amsterdamse volk houdt van Oranje, behalve patriotten, socialisten, krakers en ‘ons soort mensen’ natuurlijk. Per saldo overwint toch de liefde, blijkt uit de tentoonstelling Amsterdam & de Oranjes in het Amsterdams Historisch...
Joost Lagendijk (GroenLinks): ‘Geen Europese president’
De Nederlander Max Kohnstamm was een van de founding fathers van het verenigde Europa. Wat is er over van zijn idealisme en gedrevenheid voor de Europese zaak? door Bas Kromhout Max Kohnstamm leeft nog. En toch is er nu al een biografie over hem geschreven: Max Kohnstamm. Leven en werk van een Europeaan. Daarin vertellen...
‘Vooral tsaar Alexander I was voortdurend aan het flirten’
De vredesonderhandelingen na de val van Napoleon vonden plaats tussen de bals en het vrouwen jagen door. Toch werden er belangrijke resultaten behaald, die de geschiedenis lange tijd bepaalden. ‘De vredesbesprekingen na de val van Napoleon hebben de geschiedenis van de negentiende eeuw en daarna voor een groot deel bepaald,’ zegt de Londense historicus Adam...
‘Dit overlaten aan schreeuwers is erg gevaarlijk’
In ‘Forum’ discussiëren lezers van Historisch Nieuwsblad over een historische stelling. Deze maand was dat: ‘Nederlandse historici moeten zich bemoeien met het debat over de nationale identiteit.’ Forum ‘Dit overlaten aan schreeuwers is erg gevaarlijk’ door Frans Smits ‘Moet de paus zich bezighouden met de leer van de kerk? Natuurlijk dienen historici een bijdrage te...
‘De afscheiding van Kosovo was een vergissing’
‘De afscheiding van Kosovo was een vergissing’ Anton van Hooff ‘Als er al sprake is van een vergissing, dan heeft Servië die gemaakt. Kosovo had in het toenmalige Joegoslavië een betrekkelijke autonomie en dat werkte vrij goed. Milošević heeft deze autonomie in 1989 afgeschaft, in het kader van zijn nationalistische politiek. Hij initieerde de “servisering”...
Signalementen
Yvan Vanden Berghe De Koude Oorlog. Een nieuwe geschiedenis (1917-1991) 526 p. Acco, € 39,50Dit is de vijfde en volledig bewerkte druk van een boek uit 1987. Vanden Berghe was hoogleraar diplomatieke geschiedenis aan de Universiteit van Antwerpen. Hij behandelt de Koude Oorlog vanaf de eerste spanningen tussen Oost en West in 1917 tot de...
BOEKEN: Vingers van marsepein – Rascha Peper
Vingers van marsepein heet de roman die Rascha Peper heeft geschreven naar aanleiding van De doodskunstenaar, mijn biografie van de anatoom Frederik Ruysch (1638-1731). De titel wijst er al op: de roman gaat niet in de eerste plaats over Ruysch zelf, maar vooral over de emoties die zijn preparaten oproepen. Frederik Ruysch was wereldberoemd vanwege...
Opeens was er het licht
Opeens was er het licht door Maarten Keulemans Op 11 november 1572 gebeurde er op de binnenplaats van een Deens kasteel iets bijzonders. Na een lange werkdag in de werkplaats van zijn oom keek de jonge edelman Tycho Brahe toevallig omhoog – om te ontdekken dat er een nieuwe ster aan het firmament was verschenen....
Rome’s vader des vaderlands
De biografie Augustus van Anthony Everitt past in een golfje van Angelsaksische blockbus-ters die beogen de klassieke Oudheid te verpakken in a good read. Everitt bevindt zich op bekend terrein: hij doceert visual and performing arts in Nottingham en Londen, maar is vooral bekend als scribent in de Guardian en de Financial Times, en als...
Nederig dienaar van de Kroon
Er was een tijd dat de diplomatie nog een exclusieve zaak was van heren van stand. Lees de biografie van zo’n heer door Bob de Graaff en Elsbeth Locher-Scholten en verbaas je over de vanzelfsprekendheid waarin het leven in de buitenlandse dienst (‘een elitair beroep’, aldus de auteurs) zich in de negentiende en begin twintigste...
Het paradijs op aarde brengen
‘De mens richt nooit zo volledig en zo vrolijk zoveel kwaad aan als wanneer hij dit uit religieuze overtuiging doet.’ Deze gedachte van Blaise Pascal is het motto van de ‘nieuwe geschiedenis’ van het Derde Rijk van Michael Burleigh, die kortgeleden in een Nederlandse vertaling verscheen. En die zou ook het motto kunnen zijn van...
