Alle artikelen
In de negentiende eeuw werd de Tweede Kamer bevolkt door ‘mannen van gezag’. Tegenwoordig kennen veel parlementariërs de spelregels niet en lijken ze zó van de camping weggelopen, vindt SGP-fractievoorzitter Bas van der Vlies.
door Bas Kromhout
Op 27 september 1866 nam de Tweede Kamer voor het eerst een motie van afkeuring aan, gericht tegen het gehele kabinet. Eén minister was zó woedend, dat hij een hartaanval kreeg en stierf. Vervolgens ontbond koning Willem III het parlement. Het duurde decennia voordat het algemeen geaccepteerd gebruik was, dat een kabinet dat het vertrouwen van de Kamer miste moest opstappen.
Over het ontstaan van parlementaire spelregels in de eerste veertig levensjaren van de Tweede Kamer, gaat Jouke Turpijns proefschrift Mannen van gezag. ‘Amendementen, enquêtes, het stemmen over begrotingen en interpellaties groeiden uit van onschuldige medewetgevende instrumenten tot dodelijke politieke wapens,’ schrijft Turpijn.
In de negentiende eeuw werden de Kamerleden per district afgevaardigd, op persoonlijke titel. De parlementariërs waren nog niet gebonden aan een partijprogramma, maar konden al debatterend hun standpunten aanscherpen. Dat wilde niet zeggen dat het debat altijd van hoog niveau was. ‘Persoonlijke en opportunistische motieven [wonnen] het dikwijls van ratio, idealisme en het algemeen belang.’ Wie een groot persoonlijk gezag bezat, zoals Thorbecke, kon de parlementaire spelregels naar zijn hand zetten.
In de huidige Tweede Kamer zijn ‘mannen met gezag’ dun gezaaid, vindt Bas van der Vlies, voorzitter van de SGP-fractie. ‘Men accepteert geen leiders meer en zij staan ook niet meer op.’ Zelf is Van der Vlies met ruim 26 jaar trouwe dienst het langst zittende Tweede-Kamerlid. ‘Toen ik in 1981 de Kamer binnenkwam, waren er mensen waar ik als jongeling tegenop keek. Voorzitter Dick Dolman bijvoorbeeld, die straalde gezag uit. Als hij een punt van orde vaststelde, dan werd daar niet over gebakkeleid, zoals nu dikwijls het geval is. Ik vind dat not done.’
Volgens Van der Vlies zijn veel collega-Kamerleden onvoldoende op de hoogte van de staatsrechtelijke regels. ‘Dat komt door de voortdurende verjonging. Vroeger was het normaal om lang Kamerlid te zijn, nu moet je je bijna verontschuldigen als je na een paar jaar niet bent doorgestroomd naar een ander publiek ambt. Voor veel mensen is het Kamerlidmaatschap niet langer een jongensdroom, maar een opstapje op een carrièrelijn. Veel ervaring vliedt weg.’
Daarnaast constateert de SGP-leider een verruwing in de parlementaire omgangsvormen. ‘In hun ijver om bij de moderne media in beeld te raken, laten sommige Kamerleden zich wel eens verleiden tot bekvechten en stoten onder de gordel. Gezag heeft deels te maken met waardigheid en stijl. Ook wat kleding betreft. Ik zeg niet dat iedereen in driedelig zwart moet rondlopen, maar soms lijkt het wel of Kamerleden rechtstreeks van de camping komen. Ik denk dat als mensen dat zien op televisie, ze denken: wat is dat voor een zooitje ongeregeld?’
Jouke Turpijn, Mannen van gezag. De uitvinding van de Tweede Kamer, 1848-1888. 282 p. Wereldbibliotheek, € 19,90
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Van der Vlies: Tweede Kamer lijkt wel ‘zooitje ongeregeld’
In de negentiende eeuw werd de Tweede Kamer bevolkt door ‘mannen van gezag’. Tegenwoordig kennen veel parlementariërs de spelregels niet en lijken ze zó van de camping weggelopen, vindt SGP-fractievoorzitter Bas van der Vlies. door Bas Kromhout Op 27 september 1866 nam de Tweede Kamer voor het eerst een motie van afkeuring aan, gericht tegen...
Suzanna Jansen over Het pauperparadijs
Suzanna Jansen schreef een geschiedenis van het armengesticht Veenhuizen, aan de hand van de verhalen in haar eigen familie. Projecten als Veenhuizen hielpen niet, meent Jansen, en ook huidige politici willen het armoedeprobleem soms te snel oplossen. ‘Het kostte mijn familie drie generaties om ons aan de erfenis van de armoede te onttrekken.’ ...
Solidariteit was een groot goed in de jaren 70
In ‘Forum’ discussiëren lezers over een historische stelling. Deze maand was dat: ‘Nostalgie naar de jaren zeventig is misplaatst, want de idealen uit die tijd waren niet haalbaar.’ Solidariteit was een groot goed in de jaren zeventig ‘Het was de mooiste tijd uit de geschiedenis!’ schrijft H. van Oord. Helemaal niet, meent F.J. Bunnik. ‘In...
Nepveteranen
In The Day of the Jackal (1975) weet de potentiële moordenaar van president De Gaulle dicht bij zijn doelwit te komen door zich vakkundig te verkleden als oorlogsveteraan. Dat de aanslag mislukt, ligt niet aan de vermomming van Edward Fox: die is perfect en de politie trapt er daarom in. Het woord ‘veteraan’ bestaat nog...
Winnaars archieven.nl-prijs
De winnaars van de archieven.nl-prijs 2007 zijn bekend. Deze prijs wordt ieder jaar toegekend aan de beste websites van archiefdiensten en historische verenigingen. Een jury beoordeelt de deelnemende websites aan de hand van vijf criteria: vindbaarheid, inhoud, gebruikersvriendelijkheid, vormgeving en techniek. Dit jaar waren er 54 aanmeldingen en zijn er in twee categorieën prijzen uitgereikt....
Signalementen
Carla Boos (red.)Andere Tijden VIII. Nieuwe verhalen over oude kwesties176 p. L.J. Veen, € 22,90Dit is alweer het achtste boek van de redactie van het geschiedenisprogramma Andere Tijden, met hoogtepunten uit het seizoen 2006-2007. De verhalen zijn ingedeeld in vijf afdelingen. In ‘Dicht bij huis’: de strijd om abortus, veertig jaar Ster-reclame en vliegtuigbouwer Fokker....
Dierenmummies en een fallus
Conservator Maarten Jan Raven van het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) is een elegante man met een baard, die zorgvuldig formuleert. Dat is te zien op een videofragment en een foto aan het eind van de tentoonstelling Hakken in het zand. Hij is de laatste heer die aan de orde komt in de expositie, die begint...
Soeharto was een zegen voor Indonesie
‘Soeharto was een zegen voor Indonesië’ Anton van Hooff: ‘Ik vind het een dermate amorele stelling dat ik er niet mee kan instemmen. Ze doet me denken aan de opvatting van sommige Russen dat Stalin van Rusland toch maar mooi een modern industrieland heeft gemaakt. Tirannie en terreur vormen geen noodzakelijke overgangssituatie om een arm...
Helmen 1914
Deze in een fraaie trommel verpakte dvd-collectie van Amerikaanse makelij vertelt in kort bestek het verhaal van de Eerste Wereldoorlog (en dus niet alleen over de strijd aan het westelijk front, zoals de Nederlandse titel enigszins misleidend suggereert). De makers hebben een aanzienlijke hoeveelheid beeldmateriaal bijeengebracht en het zijn deze zwart-wit filmbeelden die de collectie...
Genoeg brandewijn op het schip
Onder de titel Boeken uit de Kast presenteert het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (ING) de digitalisering van vier series uit de Rijks Geschiedkundige Publicatiën (RGP). Deze reeks telt niet minder dan 450 delen met gepubliceerde documenten en archiefstukken over de geschiedenis van Nederland. Het eerste deel werd uitgebracht in 1905 en momenteel beslaat de bronnenuitgave...
Kruispunt van culturen
Wat is het een verademing om eens een ander beeld van Afghanistan te krijgen. De tentoonstelling Verborgen Afghanistan in de Nieuwe Kerk is verrassend in meerdere opzichten. Ze toont niet alleen spectaculaire kunstwerken uit het vroege Afghanistan, maar vertelt ook het sensationele verhaal van de manier waarop zij de gewelddadige afgelopen decennia hebben overleefd. Tot...
Niet leunen op autoriteiten
De zeventiende-eeuwse arts Jan Swammerdam ontdekte dat vrouwen geen zaad produceren, maar eitjes. ‘Zo is hij altijd blijven werken: niet leunen op antieke autoriteiten maar zelf heel precies ontleden en kijken,’ zegt historicus Luuc Kooijmans, die een boek schreef over het werk van Swammerdam en de geleerden om hem heen. Ook zelf baseert Kooijmans zijn...
