Home Russen in de ban van nazi-propaganda

Russen in de ban van nazi-propaganda

Rusland groeit uit tot wereldcentrum van antisemitisme en holocaustontkenning. Boeken en dvd’s met nazi-boodschappen zijn overal te koop, ook in gerenommeerde boekhandels en platenzaken in Moskou.

Karel Onwijn

Historicus

Gepubliceerd op: 14 juli 2009

Update 1 oktober 2026

In Rusland is nazi-propaganda uitgegroeid tot een rage. Zonder veel moeite zijn tussen de dvd’s met alledaagse speelfilms Duitse propagandafilms vinden, ter verheerlijking van de SS of met frontnieuws zoals ze in de Duitse bioscopen gedurende de Tweede Wereldoorlog werden uitgezonden. Ook zijn er dvd-series met speelfilms van ‘de beste actrices van het Derde Rijk’.

Het Russische Imperium: autocratie, geloof en oorlog

Het Russische Imperium: autocratie, geloof en oorlog

De Russische inval in Oekraïne staat niet op zichzelf. Al eeuwen probeert het land omliggende gebieden te veroveren, zo leest u in de special over het Russische imperium. Die gaat onder meer in op de rivaliteit met Polen, de historische meningsverschillen met Oekraïne, de inlijving van de Krim en Poetins grote voorbeelden, van Ivan de Verschrikkelijke tot Jozef Stalin.

Bestel nu
Het Russische Imperium: autocratie, geloof en oorlog

Nazi-propaganda ligt in Rusland niet alleen op straat en in de kiosk, ook steeds meer officiële winkels verkopen boeken die de daden van de nazi’s verheerlijken en de holocaust bagatelliseren of zelfs ronduit ontkennen. Ze staan naast recente historische Russische werken waarin alle rampspoed die Rusland de afgelopen eeuw heeft getroffen wordt toegeschreven aan een joods complot. Een aantal mensenrechtenorganisaties heeft inmiddels de noodklok geluid, maar de autoriteiten nemen vooralsnog geen stappen om de verkoop aan banden te leggen. Ook protesten bij boekhandels of uitgevers hebben tot nu nog maar weinig effect gehad.

Rusland wordt al sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 overspoeld met antisemitische en fascistische literatuur, maar de enorme schaal en het commerciële karakter van dit moment zijn volgens Russische mensenrechtenorganisaties nieuw en alarmerend. Ze schrijven dit toe aan de snel toenemende xenofobie en radicalisering in het land, die zich onder meer uiten in een groeiend aantal gewelddadige aanvallen met een racistisch of antisemitisch motief.

Volgens Jevgeni Altman van de Russische afdeling van het Holocaustfonds groeit Rusland langzaam maar zeker uit tot een van de wereldcentra van holocaustontkenning en antisemitisme. Uit recent onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat 28 procent van de Russische bevolking voorstander is van de stichting van speciale nederzettingen voor de joodse bevolking in Rusland.

Eerder dit jaar riepen twintig Russische parlementariërs op tot een verbod op alle joodse organisaties in het land. Zij dienden een verzoek in bij het Openbaar Ministerie en plaatsten hun oproep in de ultranationalistische krant Roes Pravoslavnaja (Orthodox Rusland). Als motivatie gaven de parlementariërs dat het jodendom al tweeduizend jaar vreemdelingenhaat zou propageren en daarmee de wedergeboorte van de Russische staat zou tegenhouden.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten