Alle artikelen
Privébad statussymbool Romeinen
Badderen in eigen villa was in de Romeinse tijd een prijzige aangelegenheid. Zowel de aanleg als het gebruik van een eigen badcomplex kostte veel geld. Het bezit van een privébad gold dan ook als statussymbool, alleen weggelegd voor de toplaag van de samenleving.
De baden waren niet alleen bestemd voor het lichamelijke welzijn van de eigenaar, maar vervulden ook een sociale functie. Er werden gasten ontvangen en de eigenaar kon er pronken met zijn rijkdom. Dit schrijft Nathalie De Haan in haar bijdrage aan Lampas. Tijdschrift voor classici 2006/4. De Haan,verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen, verichtte veel onderzoek naar de Romeinse badcultuur in onder andere Pompeii. [WD]
Opvang Belgische vluchtelingen onvoldoende
Het beleid van zowel de landelijke als Amsterdamse overheden schoot tekort bij de opvang van Belgische vluchtelingen in de eerste vier maanden van de Eerste Wereldoorlog. De overheid legde te veel nadruk op militaire aangelegenheden, waardoor de vluchtelingen vaak waren aangewezen op particuliere opvanginitiatieven.
Dit concludeert Kees Nachtegaal in Toevlucht in Amsterdam. Een quaestie van Hollandsch fatsoen, genomineerd voor de scriptieprijs van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog. Ruim een miljoen Belgische vluchtelingen overspoelden Nederland tussen augustus en december 1914. Niet eerder werd ons land geconfronteerd met zoveel burgers op de vlucht. [WD]
Gratis winkelen in magazijn Verloren
Op de prijsvraag van uitgeverij Verloren in het jubileumnummer van Historisch Nieuwsblad kwamen 33 reacties binnen, waarvan 27 goede. Daaruit kwam Peter Hofland als winnaar naar voren. Het antwoord op de vraag ‘Wat is de titel van de succesvolle 24-delige reeks van uitgeverij Verloren?’ luidde ‘Verloren Verleden’, en daarmee won Hofland 1,5 minuut gratis winkelen in het magazijn van uitgeverij Verloren. De archiefmedewerker uit Delft toonde zich aangenaam verrast: ‘Ik win nooit iets en ben een verwoed lezer, dus dit is heel fijn.’
Middeleeuwse liefde
De middeleeuwse man werd alleen gedreven door begeerte. Voor de middeleeuwse vrouw was het zaak om dit te doorzien en de ‘echte liefde’ te onderscheiden van ‘geveinsde liefde’, die louter als doel had haar in bed te krijgen. Vrouwen ‘die zich in één keer gewonnen geven, verdienen diep medelijden’, aldus de middeleeuwse graaf Baldassare Castiglione in het Boek van de hoveling uit 1507. Deze anekdote is terug te vinden in de bijdrage van Catrien Santing in nummer 173 van Historisch Tijdschrift Groniek. Het gehele nummer staat in het teken van liefde in de Middeleeuwen. Volgens de redactie is er geen betere manier om in de geest van het verleden te kruipen dan je te verdiepen in de menselijke emotie. (WD)
Groene hart bestaat niet meer
Het ‘Groene hart’, symbool van het Hollandse polderlandschap, heeft maar tien jaar bestaan, stelt Pim Kooij in zijn bijdrage aan Bijdragen en mededelingen betreffende de geschiedenis der Nederlanden (2006/4). Planologen en politici pleitten er al vanaf de jaren zestig voor om een natuurpark te maken van het door de mens gecreëerde landschap. In de jaren negentig werd dat eindelijk gerealiseerd.
Onder druk van zakenlieden, aannemers en politici begon het natuurpark tien jaar later echter alweer uit elkaar te vallen. Als het zo doorgaat blijft er uiteindelijk niet meer dan een verzameling van losse achtertuinen van steden over, aldus Kooij. (WD)
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Proefschriften
Privébad statussymbool RomeinenBadderen in eigen villa was in de Romeinse tijd een prijzige aangelegenheid. Zowel de aanleg als het gebruik van een eigen badcomplex kostte veel geld. Het bezit van een privébad gold dan ook als statussymbool, alleen weggelegd voor de toplaag van de samenleving. De baden waren niet alleen bestemd voor het lichamelijke welzijn...
Borduren tegen slavernij
Maatschappelijk betrokken burgers die in de negentiende eeuw vanuit ‘geloof, gevoel en geweten’ ageerden tegen sociale misstanden, veranderden de politiek ingrijpend. Morele issues werden politiek en omgekeerd, waardoor een ‘nieuwe politieke praktijk’ ontstond, zo stelt Maartje Janse in haar proefschrift De afschaffers. Publieke opinie, organisatie en politiek in Nederland 1840-1880. Rode draad in haar verhaal...
Historoscoop
Zitten in een hogesnelheidstrein terwijl het verleden voorbij flitst, dat is het effect van een bezoek aan de Historoscoop, de 23 minuten durende nieuwe multimediashow in het Limburgs Museum (Venlo). Een spectaculaire en overrompelende onderdompeling in de geschiedenis: van de jagers en verzamelaars via de eerste landbouwers, de Middeleeuwen en Spaanse overheersers naar het heden....
Websites
GezondheidsaffichesIn het Pools worden werklieden gewaarschuwd hun veiligheidskabel te dragen, een Engelse poster drukt TBC-patienten op het hart om een spuugbakje te gebruiken voor hun slijm. Het Universiteitsmuseum Amsterdam heeft een online-tentoonstelling van public health affiches van overal ter wereld. De affiches gaan over bedrijfs- en verkeersveiligheid en waarschuwen voor geslachtsziekten, tuberculose, kanker en tropische...
Who the hell is Andre Hazes
Hè jakkes, we moeten nog iets met Michiel de Ruyter, hebben ze waarschijnlijk verzucht in het Rijksmuseum. Weet je wat, we doen we iets met helden. In de Nieuwe Kerk, want die staat toch leeg in de zomer. Kunnen wij mooi wat spullen van zolder halen. En hé, we zetten een wassen beeld neer van...
Wollen badpakken
Gebreide badpakken voor mannen en vrouwen waren in de jaren twintig doodnormaal. Natuurlijk van eigen makelij, want confectiekleding was al wel te koop, maar voor het grote publiek nog een stap te ver. De Bijenkorf was toch vooral het mekka voor de duurdere dames en heren. Die bestelden hun japonnen en mantels ook bij een...
Websites
Utrechts studentenverzetTijdens de bezetting van 1940-’45 bleef de Universiteit Utrecht open, aanvankelijk met de belofte dat ‘er geen maatregelen om reden van ras of politieke overtuiging te vrezen waren’. In 1943 volgde echter al snel de verplichting een loyaliteitsverklaring te tekenen en werd het studentenverzet actiever. Belangrijke documenten en teksten uit deze tijd zijn verzameld...
Brandstapel
Een stomend kookpotje, een kat in een mandje. In het museumcafé zie je heksen van hun gezellige kant. De tentoonstelling zelf is veel enger. Een vrouw verandert er in een geraamte, een filmheks snijdt de kop van een vleermuis af. En dit is nog maar het gedeelte over heksen in media en populaire beeldvorming. Zwerkballen,...
Schuldbesef en schaamte
De Duitse historicus Joachim Fest (1926-2006) worstelde een leven lang met vragen rond schuld, schaamte en vertrouwen. Als biograaf van Hitler en vooral van Albert Speer trachtte hij het wezen van het kwaad aan te wijzen. Speer was het moeilijkste geval, want met hetzelfde gemak waarmee Speer Hitlers lieveling en bewapeningsminister kon worden, wentelde hij...
Leuke weetjes over Parijs
Nergens anders ter wereld kun je op televisie een openbare discussie zien over de moderne croissant, ligt vandaag de krant van morgen al in de kiosk, of zijn zoveel mensen bijgelovig als in Parijs, getuige de pagina’s advertenties van helderzienden. Ieder zijn eigen Parijs, ook voor de Engelse literatuurwetenschapper Andrew Hussey. Hij schreef een vuistdik...
Oorlogsberichten zijn notoir onbetrouwbaar
Krijgsgeschiedenis is terug van weg geweest. Oorlog is immers weer terug. Zelfs het Nederlandse leger doet in Uruzgan wat des legers is: vechten. Het nieuwste boek van Lendering past in de hernieuwde belangstelling voor de oorlog als een historische versneller. De schrijver neemt ongeveer veertig antieke oorlogshandelingen onder de loep, meest slagen te land of...
Het hakenkruis brengt verlossing op aarde
Kleio, de muze van de geschiedschrijving, heeft, schreef H.W. von der Dunk ooit, duizend ogen. Maar de taal die zij spreekt, moet wel de Duitse zijn. In de inleiding van zijn nieuwe geschiedenis van het Derde Rijk in drieduizend bladzijden schat de Brit Richard J. Evans, bekend van zijn hoofdrol in het proces tegen Holocaust-negationist...
