Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

De mens en klimaatverandering zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: klimaatschommelingen kunnen al sinds de Romeinse tijd worden verklaard door menselijk gedrag, zegt Wybren Verstegen, milieuhistoricus aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

‘Het mechanisme is simpel. Een grote bevolking betekent meer ontbossing en veeteelt, dus een grotere uitstoot van CO2. De Amerikaanse klimatoloog William Ruddiman heeft ontdekt dat de koude periode in de eerste eeuwen na Christus kan worden gerelateerd aan een sterke bevolkingsafname als gevolg van epidemieën in China en het Romeinse Rijk. De zogenoemde Kleine IJstijd van de zestiende eeuw trad in, toen miljoenen indianen in Zuid-Amerika stierven aan Europese ziekten.

Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Effect van CO2

Het staat vast dat de mens via de uitstoot van CO2 het klimaat beïnvloedt. Natuurlijke factoren, zoals zonneactiviteit en schommelingen van de aardas, spelen ook een rol. Maar het effect van CO2 is overduidelijk. Helaas wordt het debat vertroebeld door doemscenario’s en klimaatsceptici. Wie wil weten hoe het zit, kan het best naar de website van het KNMI surfen. De rest is sensatie.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Wetenschappers weten al sinds de late negentiende eeuw dat fossiele verbranding het natuurlijke broeikaseffect versterkt. Toen werd het nog als positief gezien: koude streken zouden geschikt worden voor landbouw. Dat opwarming voor problemen zorgt, werd voor het eerst ingezien in de jaren dertig van de twintigste eeuw.

De waarschuwing werd echter niet gehoord, omdat het klimaat tot de jaren zeventig juist kouder werd als gevolg van luchtverontreiniging. Door de snelle industrialisatie in het Westen en de Sovjet-Unie steeg de uitstoot van onder meer zwavel, dat een afkoelend effect heeft. Zwavel zorgde echter voor een ander milieuprobleem, namelijk zure regen. Terecht is toen de uitstoot van zwavel aangepakt, maar daardoor verdween wel de rem op de temperatuurstijging door CO2.

In 1971 waarschuwde de Club van Rome dat ongebreidelde economische groei rampzalige gevolgen zou hebben voor het leven op aarde, onder andere vanwege de opwarming van de aarde. Sindsdien vinden om de paar jaar klimaatconferenties plaats. Telkens blijkt het moeilijk om internationale afspraken te maken over uitstootreductie. De milieubeweging vindt dat economische groei slecht is en moet stoppen. Met allerlei doemscenario’s probeert zij mensen zover te krijgen dat ze hun levensstijl veranderen. Maar dat gepreek werkt niet.

Zure regen en ozonlaag

Ik geloof in een technologische aanpak van milieuproblemen. De zure regen en de aantasting van de ozonlaag zijn verholpen dankzij nieuwe productietechnieken, die minder zwavel en drijfgassen voortbrachten. En de CO2-uitstoot kan worden verminderd door te kiezen voor andere energiebronnen. Dat is in het verleden vaker gebeurd.

In de Middeleeuwen dreef de economie op hout, met als gevolg dat Europa werd kaalgekapt. Dat leidde tot zandverstuivingen en droogte. In de negentiende eeuw stapte men over op steenkool en later op olie. Dat ging niet zonder slag of stoot. Aanvankelijk waren kolen en olie te duur om uit de grond te halen. Het heeft ontzettend veel investeringen gekost voordat die grondstoffen rendabel werden. Maar uiteindelijk is het toch gelukt om een ander energieregime te vestigen.

Zo zou het ook moeten gaan met zonne-energie. Als we alle dakpannen vervangen door zonnecollectoren, wekken we 20.000 keer meer energie op. We krijgen dan een consumptiemaatschappij waar de milieubeweging slechts nachtmerries van kan krijgen.’

‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’
‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’
Onderzoek

‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’

Na lang onderhandelen is er op de klimaattop in Egypte een akkoord bereikt. De mens en klimaatverandering zijn al eeuwen met elkaar verbonden, zegt historicus Wybren Verstegen.

Lees meer
Onderzoek

Griekse atleten populair

Sporters in het oude Griekenland verdienden goed en waren net zo populair als tegenwoordig. Tijdens de vier jaar durende voorbereidingstijd tot de Olympische Spelen konden zij kiezen uit 300 tot 500 sportfestivals. Patrick Gouw ontdekte aan de hand van drie keizerlijke brieven van Hadrianus uit 134 n.Chr. dat de tijdstippen van de festivals op elkaar...

Lees meer
Onderzoek

Suriname vóór de slavernij

Dat de Nederlandse slavenhandel op Suriname een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis vormt, is algemeen bekend. Veel minder weten we over het vroege kolonialisme van Nederland in Zuid-Amerika. Lodewijk Hulsman brengt daar verandering in met een onderzoek naar de Nederlands-indiaanse handelsbetrekkingen tussen 1580 en 1680. Door het ontbreken van indiaanse bronnen baseert Hulsman zijn...

Lees meer
Onderzoek

Forum: ‘We zouden hem dankbaar moeten zijn’

‘Niemand kiest zijn voorouders,’ schrijft R. van der Veen, een van de 208 deelnemers aan het forum van afgelopen maand. Daarvan luidde de stelling: ‘Nederland moet zich schamen voor de daden van Jan Pieterszoon Coen.’ Hiermee was 16 procent het eens; 71 procent voelt zich niet aangesproken. In 1621 veroverde Coen de havenstad Jakarta op...

Lees meer
Onderzoek

Stelling: ‘De aanstaande koning Willem IV moet oppassen geen koning Willem III te worden’

Anton van HooffVoormalig hoofddocent klassieke geschiedenis aan de Universiteit Nijmegen‘Als overtuigd republikein hoop ik dat Willem-Alexander in de voetsporen van zijn betovergrootvader treedt. Een echte revolutie ligt in Nederland namelijk niet in het verschiet, waardoor we afhankelijk zijn geworden van schandalen binnen het Koninklijk Huis om eindelijk te kunnen terugkeren naar onze oorspronkelijke staatsvorm: de...

Lees meer
Artikel

Pensioenen Poolse communisten aangepakt

Polen pakt per 1 januari 2010 de pensioenen aan van 45.000 ex-medewerkers van de voormalige communistische veiligheidsdienst SB. Ook de oudedagvoorziening van de leden van de ‘militaire junta tot nationaal heil’ (WRON) wordt ingetrokken. Hierbij gaat het om 21 militairen die Polen bestuurden tijdens de staat van beleg tussen 1981 en 1983. Polen probeert al...

Lees meer
Artikel

Het nieuwe keizerrijk

Communist, kapitalist of confucianist? Het nieuwe Chinese keizerrijk zoekt een passende identiteit voor zijn onderdanen. Zestig jaar Volksrepubliek is reden tot feest, maar voor China te kort om op terug te kijken. Door de Culturele Revolutie is het land losgekoppeld van zijn verleden. Dat was prima toen iedereen gelijk moest zijn en entrepreneurschap een vies...

Lees meer
Artikel

Lichaam Indonesische Che Guevara gevonden

Indonesië is in de greep van een oud mysterie rond onafhankelijkheidsstrijder Tan Malaka. Het lichaam van deze Indonesische Che Guevara werd officieel nooit teruggevonden. Maar daar is nu, zestig jaar na zijn dood, verandering in gekomen. Op 12 september jongstleden werd in het dorpje Selopanggung in Oost-Java een lichaam opgegraven. Botresten werden overgevlogen naar Jakarta....

Lees meer
Artikel

Springer Verlag doet boete

Springer Verlag, uitgever van onder andere het boulevardblad Bild, geeft toe in de jaren zestig fouten te hebben gemaakt. ‘De stemmingmakerij tegen de studenten valt journalistiek niet te rechtvaardigen,’ schrijft Springer-topman Thomas Schmid. In de jaren zestig woedde een oorlog tussen uitgeverij Springer en de studentenbeweging. Volgens de studenten hitsten de bladen van Springer de...

Lees meer
Column

Maarten van Rossem

Toevallig zat ik donderdag 19 november enkele uren in de auto, zodat ik via Radio 1 de verkiezing van Herman van Rompuy tot de eerste president van de Europese Unie op de voet heb kunnen volgen. Daarbij viel mij vooral op dat er over die verkiezing en over de Europese Unie niets positiefs werd opgemerkt....

Lees meer
Column

Jolande Withuis

Liberaal, dat leek me wel wat toen ik midden jaren zeventig eindelijk van mijn communistische kindergeloof was gevallen. Voortaan stemde ik op D66 in plaats van op Marcus Bakker. Ik hield ermee op toen Thom de Graaf Anne Frank inzette om Pim Fortuyn de oren te wassen. Fortuyn had gewezen op de problematische relatie tussen...

Lees meer
Recensie

Een papadag voor Darwin

Meestal is de filmwereld er als de kippen bij als er iets te vieren valt, maar dat Darwin tweehonderd jaar geleden werd geboren en vijftig jaar later zijn revolutionaire werk On the Origin of Species publiceerde, heeft alleen de Engelse speelfilm Creation opgeleverd. In Hollywood bleef het verbazingwekkend stil. Wilde het de vingers niet branden...

Lees meer
Loginmenu afsluiten