Alle artikelen
Voor het eerst in de Oostenrijkse geschiedenis herdenken Duits- en Sloveenstalige Karinthiërs samen het verzet tegen de Sloveense annexatiepoging in 1920.
‘De gezamenlijke herdenking heeft grote symbolische waarde,’ stelt historicus en conflictbemiddelaar Stefan Karner. Tot nu toe voerde de Heimatdienst, de organisatie die het Deutschtum in Karinthië propageert, de boventoon bij de jaarlijkse herdenking op 10 oktober. Deze keer bleven gouverneur Jörg Haider en de rechts-populistische partijen FPÖ en BZÖ demonstratief weg. ‘De bijeenkomst was behalve een manifestatie van multiculturele saamhorigheid ook een duidelijk protest tegen Haider,’ constateert publiciste Trautl Brandstaller.
De tegenstellingen tussen de twee bevolkingsgroepen in Karinthië zijn eeuwenoud, maar escaleerden met het uiteenvallen van het Habsburgse Rijk in 1918. Het toenmalige koninkrijk der Serven, Kroaten en Slovenen wilde het land annexeren, waarna een bloedige Abwehrkampf van de Duitstalige bevolking volgde. Met het referendum van 10 oktober 1920 koos een meerderheid voor de aansluiting bij Oostenrijk. Sindsdien wordt vaak gesproken van de ‘Karinthische oerangst voor slovenisering’. Een bedreiging die de overige Oostenrijkers moeilijk kunnen meevoelen, aangezien de Sloveenstalige bevolking van Karinthië (rond de 14.000) een kleine minderheid vormt te midden van de 550.000 Duitstaligen, en buurland Slovenië inmiddels lid is van de EU.
Toch maakt Haider gretig gebruik van die ‘oerangst’. Zo plaatst hij advertenties in alle lokale dagbladen met de slogan: ‘Karinthië wordt eentalig.’ Volgens Brandstaller een schandelijke verwijzing naar de oproep ‘Karinthiers, spreekt Duits’ tijdens het Derde Rijk. In een brief aan 44.000 huishoudens belooft Haider dat er geen tweetalige plaatsnaamborden komen. Steeds opnieuw laat hij borden verwijderen of door kleinere, nauwelijks zichtbare vervangen. Daarmee schendt hij openlijk artikel 7 van de grondwet, waarin dergelijke rechten in 1955 voor alle etnische minderheden zijn vastgelegd. Eerdere uitspraken van het constitutionele hof legt Haider naast zich neer zonder dat er sancties volgen. Hij krijgt zelfs steun: bij de landelijke verkiezingen op 1 oktober van dit jaar wist hij in Karinthië 25 procent van de stemmen te trekken.
Omdat de politieke partijen er niet uit komen, werken belangenorganisaties onder leiding van Stefan Karner aan een compromisvoorstel waarin ze in principe akkoord gaan met het plaatsen van 158 tweetalige plaatsnaamborden. Steeds meer mensen prikken uit protest een tweetalig bord in hun voortuin. ‘De maatschappelijke bewegingen lopen voor op de politiek,’ constateert Brandstaller. ‘We hebben veel goede bruggenbouwers, maar helaas ook een meester in het opblazen.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Taalstrijd in Karinthië
Voor het eerst in de Oostenrijkse geschiedenis herdenken Duits- en Sloveenstalige Karinthiërs samen het verzet tegen de Sloveense annexatiepoging in 1920. ‘De gezamenlijke herdenking heeft grote symbolische waarde,’ stelt historicus en conflictbemiddelaar Stefan Karner. Tot nu toe voerde de Heimatdienst, de organisatie die het Deutschtum in Karinthië propageert, de boventoon bij de jaarlijkse herdenking op...
De Vooruitgang
In het proefschrift Krijgsvolk (2006) geeft historicus Erik Swart een genuanceerd beeld van de militaire ontwikkelingen tijdens de beginjaren van de Nederlandse Opstand tegen het Spaans-Habsburgse gezag. Hij concludeert dat de professionalisering van het leger al begon onder Willem van Oranje. Daarmee breekt Swart met de heersende opinie over de eerste leider van de Opstand....
Geschiedenis in de media
In september lieten twee aspirant Tweede Kamerleden voor het CDA, Ayhan Tonca (Reformatorisch Dagblad 21 september) en Osman Elmaci (Trouw 25 september), weten dat zij de Armeense volkerenmoord als een leugen beschouwen. CDA-partijvoorzitster Marja van Bijsterveldt stond behoorlijk te kijk, omdat beiden hiermee tegen het officiële partijstandpunt ingingen. Twee dagen later werden de namen van...
Hoogleraar in klei en veen
De Rijksuniversiteit Groningen heeft in oktober Theo Spek (1963) aangesteld als hoogleraar landschapsgeschiedenis. Hij zal zich met historisch onderzoek naar het Nederlandse landschap bezighouden. ‘Het is vreemd dat er nog nooit een landschapshoogleraar is geweest,’ zegt Spek, ‘want Nederland heeft met Frankrijk en Duitsland het meest afwisselende en interessante landschap van Europa.’ Er is overigens...
De laatste restjes Joegoslavië
Het enige wat nog aan Joegoslavië herinnert, zijn musea en monumenten. Wat wordt straks een bedevaartsoord: de bungalow van Tito of de bunker van Milosevic? De belangrijkste historische attractie van Belgrado is met geen bord aangegeven. Er loopt geen wandelpad van rode sterren van het vacante gebouw van het Joegoslavische parlement in het centrum naar...
VOC helpt vissenonderzoek
In de achttiende eeuw werden er in Nederland veel ‘vissenboeken’ samengesteld, waarin alle nieuwe en oude soorten werden toegelicht. Bij de totstandkoming van die vissenboeken speelde de VOC een belangrijke rol, omdat de schepen van hun reizen exotische vissen meenamen op sterk water. In 1735 bezocht de internationaal beroemde systematicus Carolus Linneaus het exotische vissenkabinet...
Maassluis worstelt met Abraham Kuyper
Vorig jaar stelde de fractie van D66 in Maassluis voor om in het stadje aan de Waterweg een standbeeld te plaatsen van Abraham Kuyper. De antirevolutionaire voorman werd in 1837 in deze plaats geboren. Het voorstel werd afgewezen, maar de plannen zijn nog niet weggegooid. Het lijkt een vreemde combinatie: D66 en Abraham Kuyper. D66-fractievoorzitter...
Canons zingen
De deadlines en verschijningsdata van Historisch Nieuwsblad sporen niet lekker met de discussie over de Canon. Sowieso ligt er een behoorlijke tijd tussen mijn deadline en het moment dat het blad bij u in de bus ligt. Dat geeft me vaak het gevoel mosterd na de maaltijd te serveren. Dat hoeft niet zo erg te...
Tragedie van een volk. De Russische Revolutie 1891-1924
De Russische Revolutie is altijd met mythen omgeven. Links heeft de Revolutie jarenlang voorgesteld als onvermijdelijk. De klassentegenstellingen en het despotische regime van de achtereenvolgende tsaren werden uitvergroot om de onontkoombare greep naar de macht van Lenin en de zijnen beter te doen uitkomen. Ter rechterzijde van het politieke spectrum werd de Oktoberrevolutie daarentegen misprijzend...
Canonieke geschiedenis
Een dubbele loyaliteit is de gewoonste zaak van de wereld. Kinderen in Nederland – en naar we mogen aannemen ook elders in Europa – leerden vroeger altijd twee nationale geschiedenissen op school: de zogenoemde vaderlandse geschiedenis en iets dat ‘bijbelse geschiedenis’ heette.Vroeger? Waarschijnlijk is dat nog het geval op heel veel scholen. En ook al...
Het leger dat een eeuw niet vocht
De Tiendaagse Veldtocht is het vertrekpunt van Moeyes’ verhaal over leger en neutraliteit tussen 1839 en 1939. Volgens hem was deze veldtocht tegen de ondankbare Belgen de laatste manifestatie van de oude, orangistische, offensieve traditie van continentale expansie. Na de smadelijke nederlaag restte Nederland niets anders dan honderd jaar eenzaamheid in neutraliteit. Het grootste wapenfeit...
De Stelling
We hebben meer behoefte aan een canon van de wereldgeschiedenis Anton van Hooff: ‘Als selectie uit de Nederlandse geschiedenis vind ik de Canon niet slecht. Het is een goede mengeling van politiek en cultuur. In het verleden bestond dit soort canons uit een opsomming van de grote politieke figuren, dus dit is wel een verbetering....
