Alle artikelen
Haile Gerima
Teza
Vanaf 21 januari in de bioscoop
Ethiopië is niet het enige Afrikaanse land waar de bevolking afwisselend door de kat en hond wordt gebeten. Na het pompeuze keizerrijk van Haile Selassie, die na een coup in 1974 werd afgezet, leek Ethiopië een modern land te worden, maar het raakte al snel in de greep van een bloedige marxistische terreurbeweging.
Tegen deze achtergrond vertelt de in Ethiopië geboren, maar in de Verenigde Staten opgeleide filmmaker Haile Gerima een drie decennia omspannend verhaal. Centraal in Teza staat een Ethiopische student, die in de jaren zeventig in Duitsland voor arts studeert. Zijn euforie is groot als de keizer wordt verdreven, maar als hij terugkeert naar Ethiopië ziet hij dat de revolutie is ontaard in terreur. Intellectuelen worden gehaat en het leger komt via razzia’s aan kindsoldaten.
Gerima neemt veel hooi op de vork – Duitse vreemdelingenhaat wordt ook nog even behandeld –, maar de film dwingt bewondering af door zijn ambitie en heldere historische visie.
Johan Grimonprez
Double Take
Vanaf 21 januari in het Filmmuseum
Voor de Vlaamse kunstenaar en filmmaker Johan Grimonprez is het verleden een grote grabbelton vol beelden. Dat wil niet zeggen dat hij in zijn collagefilms zomaar wat beelden aan elkaar plakt. Grimonprez zet film- en televisiefragmenten op zo’n manier naast elkaar dat ze een nieuwe betekenis krijgen. In Dial h-i-s-t-o-r-y schetste hij drie jaar voor 9/11 met bestaand beeldmateriaal een geschiedenis van paranoia en angst voor vliegtuigkapingen.
Ook Double Take draait om collectieve angst en de manier waarop de media die aanwakkeren. Met beelden uit de Koude Oorlog aan het einde van de jaren vijftig en begin van de jaren zestig (Cuba-crisis) komt de paranoïde angststemming tot leven. We zien bekende beelden van raketlanceringen en Kennedy en Chroesjtsjov, maar verrassend is dat Grimonprez Hitchcock als centraal personage opvoert. De reden ligt voor de hand: de filmmaker was een meester in het manipuleren van angstgevoelens. Angstpolitici konden en kunnen veel van hem leren.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Signalementen: films
Haile GerimaTeza Vanaf 21 januari in de bioscoop Ethiopië is niet het enige Afrikaanse land waar de bevolking afwisselend door de kat en hond wordt gebeten. Na het pompeuze keizerrijk van Haile Selassie, die na een coup in 1974 werd afgezet, leek Ethiopië een modern land te worden, maar het raakte al snel in de...
Het vrolijke actieleven op de Rainbow Warrior
Voetballers stoppen ergens in de dertig, omdat hun benen dan niet stevig en snel genoeg meer zijn. Ook de ruige actievoerders van Greenpeace kunnen niet tot hun 65ste in rubberbootjes op zee rond schepen blijven cirkelen. Met hoge snelheid over golven denderen vereist een stevig lichaam en een goede conditie. Wat gebeurt er eigenlijk met...
Het Nationaal Historisch Museum zoekt het vooral in cyberspace
‘Hoe moeilijk kan het zijn?’ moeten ze hebben gedacht – Beth Harris and Steven Zucker, beiden docent kunstgeschiedenis aan het Fashion Institute of Technology in New York. Ontevreden met de ontoegankelijke en vooral dure kunsthistorische handboeken begonnen ze in 2005 een weblog met lesstof voor hun studenten. Vijf jaar later is Smarthistory.org uitgegroeid tot een...
Bubbelheren: de grote graaiers anno 1720
Vierhonderd jaar financiële geschiedenis van Amsterdam. Spannend! Mensen springen op van enthousiasme bij de tentoonstellingstitel Kapitaal Amsterdam. 400 jaar financiële geschiedenis. Scheringa en Borsato verloren hun geld. De actualiteit biedt het Gemeentearchief van Amsterdam een buitenkansje, nu daar een expositie is naar aanleiding van de oprichting van de Wisselbank in Amsterdam, vierhonderd jaar geleden. De...
Signalementen: boeken
In naam van God. Een nieuwe geschiedenis van de kruistochten Jonathan Phillips 464 p. Nieuw Amsterdam, € 29,95In 1095 deed paus Urbanus II de oproep voor de eerste kruistocht. Zestigduizend mensen gingen op weg in een voettocht van 4500 kilometer naar een onbekend land. Kruistochten staan voor de strijd tussen christendom en islam, bloed, wapengekletter...
De kampen van Soekarno
Er is altijd veel aandacht geweest voor de politieke repressie onder het bewind van de Indonesische president Soeharto (1967-1998). Maar ook zijn voorganger Soekarno sloot dissidenten op. De koloniale praktijken van het Nederlands-Indische regime waren een goede leerschool voor de latere machthebbers in Indonesië. Biografen van Soekarno hebben weinig aandacht gehad voor de repressieve kanten...
In beeld: Mobilisatie 1939
Zeventig jaar geleden mobiliseerde het Nederlandse leger. Op 29 augustus 1939 meldden tienduizenden soldaten zich bij verzamelplaatsen door het hele land. Nederland maakte zich klaar voor de gewapende neutraliteit. Enkele dagen voordat Hitlers troepen Polen binnenvallen, kan de Nederlandse regering niet meer om het oorlogsgevaar heen. Op 24 augustus 1939 kondigt ze de voormobilisatie aan...
Friedrich Engels (1820-1895)
Friedrich Engels wordt algemeen beschouwd als het handige bijzettafeltje van Karl Marx. Waar de geniale Marx in Das Kapital ongeëvenaarde kritiek leverde op het kapitalisme en het marxisme definieerde, zou fabrikantenzoon Engels hem slechts financieel gesteund hebben en leverde hij wat industrieel feitenmateriaal. Maar Friedrich Engels was een minstens zo rebels denker als Marx en...
‘Ontziet uw vijanden niet, God is met ons’
Hoorn schuift opnieuw een besluit voor zich uit over wat er met het standbeeld van J.P. Coen moet gebeuren. Hij was de belichaming van de VOC-mentaliteit: doortastend en meedogenloos.
Julius Caesar: de machtsgreep van een populist
Nooit meer een alleenheerser: op die dure eed was de Romeinse republiek gebouwd. Toch greep Julius Caesar in 49 v.Chr. met verbluffend gemak de macht.
Bij de totstandkoming van de AOW ging het nauwelijks over de pensioenleeftijd
Toen Willem Drees in 1946 de basis legde voor de AOW, moest hij veel politieke weerstand overwinnen. Zijn partijgenoot en minister van Financiën Lieftinck vreesde een onherstelbare aanslag op de schatkist. De katholieke coalitiegenoten verzetten zich tegen een staatspensioen. Over de uitkeringsgerechtigde leeftijd van 65 sprak niemand. Je zou haast denken dat Drees over voorkennis...
A. Th. van Deursen over ‘De Gouden Eeuw compleet’
Geloof is een openbare zaak, vonden zeventiende-eeuwers. ‘Het idee dat nu in Den Haag bestaat, dat geloof een zaak is voor de huiselijke kring, daar zouden ze niets van begrijpen,’ zegt Adrie van Deursen, emeritus hoogleraar Nieuwe Geschiedenis aan de Vrije Universiteit. Het christendom was in de Republiek de basis van het leven, benadrukt hij,...