Home Suriname vóór de slavernij

Suriname vóór de slavernij

Costijn van der Ploeg

Gepubliceerd op: 14 december 2009

Update 11 april 2023

Dat de Nederlandse slavenhandel op Suriname een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis vormt, is algemeen bekend. Veel minder weten we over het vroege kolonialisme van Nederland in Zuid-Amerika. Lodewijk Hulsman brengt daar verandering in met een onderzoek naar de Nederlands-indiaanse handelsbetrekkingen tussen 1580 en 1680. Door het ontbreken van indiaanse bronnen baseert Hulsman zijn studie volledig op Europees materiaal.

Nadat de Spanjaarden en de Portugezen vanaf de vijftiende eeuw al grote delen van Latijns-Amerika hadden gekoloniseerd, arriveerden de eerste Nederlandse kolonisten rond 1600 in de Amazone-delta. Zij vestigden zich overwegend in het tussen de rivieren Orinoco en Amazone gelegen gebied langs de ‘Wilde Kust’. Daar stichtten de Nederlanders de koloniën Essequibo (1616) en Berbice (1627), genoemd naar plaatselijke rivieren. In 1688 stond Nederland Nieuw-Amsterdam af aan de Engelsen in ruil voor Suriname.

De handel met de indiaanse bevolking begon met het uitwisselen van bederfelijke goederen en etenswaren. Al snel stichtten de Nederlanders handelssteunpunten, die waren ingebed in de lokale indiaanse gemeenschappen waarvan zij afhankelijk waren. In ruil voor bijlen, messen en andere gereedschappen kregen de Nederlanders van de indianen hout, katoen, verfstoffen en tabak.

De Nederlanders legden in Suriname plantages aan, maar tot 1680 bleven deze relatief gering van omvang en waren voedselleveranties door indianen cruciaal om te overleven. Na 1680 bleef de indiaanse inbreng in de economie van de kolonie belangrijk, maar veranderde de situatie door de import van grote groepen Afrikaanse slaven. Wapens, rum en slaven werden de belangrijkste handelsgoederen, terwijl de plantages op grote schaal tabak, katoen, hangmatten en cassave gingen produceren. Doordat de productie naar het binnenland werd verplaatst verloren de handelsposten langs de kust grotendeels hun functie.

Tegenwoordig is de uitvoer van de roodbruine kleurstof annatto vanuit Suriname een van de blijvende resultaten van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en de indianen in de zeventiende eeuw.

L.A.H.C. Hulsman, Nederlands Amazonia. Handel met indianen tussen 1580 en 1680. 376 p. Uitgegeven in eigen beheer.

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten