Home ‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’

‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’

De mens en klimaatverandering zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: klimaatschommelingen kunnen al sinds de Romeinse tijd worden verklaard door menselijk gedrag, zegt Wybren Verstegen, milieuhistoricus aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

‘Mens beïnvloedt klimaat al eeuwen’

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 14 december 2009

Update 8 februari 2023

‘Het mechanisme is simpel. Een grote bevolking betekent meer ontbossing en veeteelt, dus een grotere uitstoot van CO2. De Amerikaanse klimatoloog William Ruddiman heeft ontdekt dat de koude periode in de eerste eeuwen na Christus kan worden gerelateerd aan een sterke bevolkingsafname als gevolg van epidemieën in China en het Romeinse Rijk. De zogenoemde Kleine IJstijd van de zestiende eeuw trad in, toen miljoenen indianen in Zuid-Amerika stierven aan Europese ziekten.

Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Effect van CO2

Het staat vast dat de mens via de uitstoot van CO2 het klimaat beïnvloedt. Natuurlijke factoren, zoals zonneactiviteit en schommelingen van de aardas, spelen ook een rol. Maar het effect van CO2 is overduidelijk. Helaas wordt het debat vertroebeld door doemscenario’s en klimaatsceptici. Wie wil weten hoe het zit, kan het best naar de website van het KNMI surfen. De rest is sensatie.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Wetenschappers weten al sinds de late negentiende eeuw dat fossiele verbranding het natuurlijke broeikaseffect versterkt. Toen werd het nog als positief gezien: koude streken zouden geschikt worden voor landbouw. Dat opwarming voor problemen zorgt, werd voor het eerst ingezien in de jaren dertig van de twintigste eeuw.

De waarschuwing werd echter niet gehoord, omdat het klimaat tot de jaren zeventig juist kouder werd als gevolg van luchtverontreiniging. Door de snelle industrialisatie in het Westen en de Sovjet-Unie steeg de uitstoot van onder meer zwavel, dat een afkoelend effect heeft. Zwavel zorgde echter voor een ander milieuprobleem, namelijk zure regen. Terecht is toen de uitstoot van zwavel aangepakt, maar daardoor verdween wel de rem op de temperatuurstijging door CO2.

In 1971 waarschuwde de Club van Rome dat ongebreidelde economische groei rampzalige gevolgen zou hebben voor het leven op aarde, onder andere vanwege de opwarming van de aarde. Sindsdien vinden om de paar jaar klimaatconferenties plaats. Telkens blijkt het moeilijk om internationale afspraken te maken over uitstootreductie. De milieubeweging vindt dat economische groei slecht is en moet stoppen. Met allerlei doemscenario’s probeert zij mensen zover te krijgen dat ze hun levensstijl veranderen. Maar dat gepreek werkt niet.

Zure regen en ozonlaag

Ik geloof in een technologische aanpak van milieuproblemen. De zure regen en de aantasting van de ozonlaag zijn verholpen dankzij nieuwe productietechnieken, die minder zwavel en drijfgassen voortbrachten. En de CO2-uitstoot kan worden verminderd door te kiezen voor andere energiebronnen. Dat is in het verleden vaker gebeurd.

In de Middeleeuwen dreef de economie op hout, met als gevolg dat Europa werd kaalgekapt. Dat leidde tot zandverstuivingen en droogte. In de negentiende eeuw stapte men over op steenkool en later op olie. Dat ging niet zonder slag of stoot. Aanvankelijk waren kolen en olie te duur om uit de grond te halen. Het heeft ontzettend veel investeringen gekost voordat die grondstoffen rendabel werden. Maar uiteindelijk is het toch gelukt om een ander energieregime te vestigen.

Zo zou het ook moeten gaan met zonne-energie. Als we alle dakpannen vervangen door zonnecollectoren, wekken we 20.000 keer meer energie op. We krijgen dan een consumptiemaatschappij waar de milieubeweging slechts nachtmerries van kan krijgen.’

Nieuwste berichten

Franse keizer Napoleon III beschermde de paus tegen zijn Italiaanse vrienden
Franse keizer Napoleon III beschermde de paus tegen zijn Italiaanse vrienden
Artikel

Franse keizer Napoleon III beschermde de paus tegen zijn Italiaanse vrienden

Paus Leo XIV bezoekt dit weekend Frankrijk, een land waarmee het Vaticaan van oudsher een ‘speciale relatie’ heeft. De Franse keizer Napoleon III beschermde van 1848-1870 de toenmalige paus tegen Italiaanse nationalisten die de Kerkelijke Staat wilden inlijven. Die nationalisten waren ondertussen zijn vrienden. Een openluchtmis op de Champs-Élysées, een ‘jongerenwake’ in het Stade de...

Lees meer
De oudst bekende afbeelding van een kanon in een Nederlands manuscript, circa 1400-1430
De oudst bekende afbeelding van een kanon in een Nederlands manuscript, circa 1400-1430
Interview

De ‘tanks van de Middeleeuwen’ werden ingehaald door nieuwe wapens

Tijdens een militaire oefening schakelden Oekraïense drones deze zomer met gemak Amerikaanse pantserdivisies uit. Ook aan het Oekraïense front geven de onbemande vliegtuigjes gewone soldaten een fighting chance tegen Russische tanks. Conservator Casper van Dijk van het Nationaal Militair Museum ziet parallellen met de opkomst van vuurwapens. ‘Edellieden met dure harnassen, de tanks van de...

Lees meer
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Onderzoek

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald

Enkel de waarheid zou als winnaar uit de strijd mogen komen. Met die ambitie begon het Joegoslaviëtribunaal (ICTV) in 1993 aan zijn taak. Maar het is er niet in geslaagd de historische waarheid over de Joegoslaviëoorlogen eenduidig te schetsen. Dat concludeert historicus en journalist Petar Finci in zijn proefschrift, dat hij op 23 september verdedigde...

Lees meer
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Artikel

Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog entten witte artsen zwarte mensen in met het pokkenvirus, om nieuwe entstof te kweken voor de soldaten aan het front. Vaak gebruikten zij vrouwen en kinderen in slavernij. Die hadden zelf geen enkele keuze en moesten de risicovolle behandeling gedwongen ondergaan. De oorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van...

Lees meer
Loginmenu afsluiten