Alle artikelen
Nederland moet hoe dan ook achter Israël blijven staan
Anton van Hooff, docent klassieke cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen:
‘Ik zou haast zeggen dat er alle reden is om je tégen Israël te keren. Israël kiest ervoor, zoals het altijd al heeft gedaan, om problemen met militaire middelen op te lossen. De bombardementen op Beiroet en de vernietiging van de Libanese infrastructuur hebben niets te maken met het gericht uitschakelen van een militair tegenstander. Het is pure staatsterreur. Israël wil op deze manier de Libanese bevolking tegen Hezbollah opzetten.
De recente geschiedenis wijst echter uit dat het verzwakken van de Libanese staat zich tegen Israël zal keren. Zo heeft Israël ook de Palestijnse autoriteit – een potentiële vredespartner – stelselmatig ondermijnd. Daar is Hamas voor in de plaats gekomen, na democratische verkiezingen.
Het past in een patroon. Israël heeft sinds zijn ontstaan voor het principe gekozen dat het altijd militair de sterkste moet zijn. Daarom heeft de eerste premier, David Ben-Gurion, al de aanzet gegeven tot de ontwikkeling van een atoombom. Dat is misschien te begrijpen uit het trauma van de nazimassamoord, vanuit het idee dat dit de Joden nooit meer mag overkomen. Maar je krijgt daardoor ook dat een volk, dat vanuit de eigen geschiedenis gevoelig zou moeten zijn voor lijden, volkomen onverschillig is geworden voor het lijden dat het anderen aandoet.’
James Kennedy, hoogleraar nieuwste geschiedenis aan de Vrije Universiteit te Amsterdam:
‘Ook al denk ik soms dat de ellende in het Midden-Oosten minder groot zou zijn als Israël er niet was, vind ik dat de basishouding moet zijn dat je het bestaansrecht van Israël onderschrijft. Nederland draagt, net als de rest van Europa, toch een zekere morele verantwoordelijkheid voor Israël. We moeten nooit vergeten wat er halverwege de twintigste eeuw is gebeurd. Dat kan toch een zeker inzicht geven in het ontstaan van Israël. Zoals het ook een zeker inzicht geeft in de situatie waarin het land momenteel verkeert.
Je ziet dat onder sommige vijanden van Israël de oude strijdbijl van Hitler tegen de Joden weer wordt opgenomen. Dat ten eerste. Verder zie je dat Israël een staat is die altijd omstreden is geweest. Israël is gecreëerd na de holocaust. Dat betekent dat Israëliërs altijd beducht zijn geweest voor vijanden, en dat ze ook niet het idee hebben dat ze daarin kunnen rusten.
Het onderschrijven van het bestaansrecht van Israël moet dan ook niet worden opgevat als louter een erkenning, zoals bij andere staten. Het heeft een zekere morele lading. Al sluit de morele verantwoordelijkheid voor Israël een kritisch standpunt tegenover dat land uiteraard niet uit.’
Ruth Oldenziel, Amerika-deskundige en hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven:
‘Dat is natuurlijk de beroemde Nederlandse slogan ten tijde van de Zesdaagse Oorlog, in 1967. Nederland stond toen pal achter Israël, het kleine landje dat van alle kanten werd bestookt. Daarbij speelde ook schuldgevoel aan Nederlandse zijde mee, vanwege het hoge percentage Nederlandse joden dat was omgebracht tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Maar Israël is veranderd sinds het in ‘67 de Westoever, Gazastrook en Golanhoogte bezette. Het is uitgegroeid tot de grootste militaire macht in de regio. Het heeft een omstreden veiligheidsmuur opgetrokken en reageert buiten proportie in Libanon. Onze reputatie als “vriend van Israël” berust daarom meer op de geschiedenis dan op de huidige realiteit.
Ik verbaas me dan ook over het standpunt van minister Bot, die de Israëlische acties weigert te veroordelen. Hij staat bekend als eigenzinnig, niet als volgzaam aan de Verenigde Staten ─ een land dat ongelukkigerwijs de steun aan Israël tot onderdeel heeft gemaakt van de wereldwijde strijd tegen het terrorisme. Er spreekt machteloosheid en verslagenheid uit de Nederlandse houding. Er is ook schaamte over al het geld dat in de Palestijnse zaak is gepompt, en dat terecht is gekomen in de zakken van Arafat. Mogelijk zien we nu dus opnieuw een ommekeer in de Nederlandse houding ten opzichte van Israël.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De Stelling
Nederland moet hoe dan ook achter Israël blijven staan Anton van Hooff, docent klassieke cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen: ‘Ik zou haast zeggen dat er alle reden is om je tégen Israël te keren. Israël kiest ervoor, zoals het altijd al heeft gedaan, om problemen met militaire middelen op te lossen. De bombardementen op...
Beter een goede oorlog dan een slechte vrede
De Nederlandse Anti Oorlogs Raad (NAOR) zette zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in voor een snelle vrede, maar vond daarmee geen instemming bij de Duitse en Engelse collega pacifisten. Dit zegt W.H. van der Linden in zijn meer dan 1100 pagina tellende boek The International Peace Movement during the First World War. In and around...
De Stelling
In zijn proefschrift Het verantwoorde verschil. Intelligentiemeting in de Verenigde Staten. Historische wortels van een hedendaags vraagstuk verklaart Gérôme Friesen de opmars van de IQ-test vanuit de Amerikaanse cultuur. Hoewel de eerste IQ-test ooit van Franse makelij was, worden nergens ter wereld zoveel intelligentiemetingen verricht als in de Verenigde Staten. Friesen legt een verband met...
Geschiedfundamentalisten aan de macht in Florida
In de Amerikaanse staat Florida is afgelopen juli een wet aangenomen die het geschiedenisleraren op de openbare school verbiedt interpretaties van de Amerikaanse geschiedenis te onderwijzen. De wet stelt letterlijk: ‘Amerikaanse geschiedenis zal worden behandeld als feitelijk, nooit als geconstrueerd.’ Kort na de invasie van Irak in 2003 had president Bush in een speech al...
Hongaars monument gedenkt deportatie Duitsers
Tweehonderdduizend Hongaarse Duitsers moesten na de Tweede Wereldoorlog hun geboorteland verlaten. Hun deportatie wordt nu herdacht met een monument in Budaörs. Precies twee jaar heeft de verbanning van de ouders van Anton Roth geduurd. Ze maakten deel uit van de stroom van 200.000 Duitsers die tussen 1946 en 1948 hun geboorteland Hongarije moesten verlaten. ‘Ze...
In de media
In de rubriek Voorkant van de Volkskrant stond donderdag 27 juli opmerkelijk nieuws. Even buiten Narva, een grensplaats in Estland, zou dat komende weekend een monument worden onthuld voor de Nederlandse vrijwilligers, die bij de SS meevochten tegen de Russen. Het nieuws was onderdeel van een uitgebreid achtergrondartikel van Gerard Groeneveld. De vaste Volkskrant-medewerker toonde...
Clash der conservatieven
Het bondgenootschap tussen Europa en de VS zal in de toekomst nog meer onder druk komen te staan. Dit zegt Ronald Havenaar in zijn oratie als bijzonder hoogleraar transatlantische betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. Oorzaak hiervan is dat er twee soorten conservatisme zijn die niet met elkaar verenigbaar zijn. De beide soorten conservatisme winnen...
Antisemitische priesters
In de jaren vijftig en zestig was nog sprake van heftig antisemitisme in de preken van Nederlandse priesters. Dit zegt Marcel Poorthuis in een themanummer over katholicisme en antisemitisme van Trajecta. Tijdschrift voor de geschiedenis van het katholiek leven in de Nederlanden (2006/1 2). Volgens Poorthuis waren de preken niet maatschappelijk georiënteerd en bevatten ze...
De Vooruitgang
De Tweede Engels-Nederlandse Oorlog (1665 1667) is vooral bekend geworden door Michiel de Ruyters beroemde tocht naar Chatham. Historici beschrijven dit conflict traditioneel als een zeeoorlog tussen Engeland en de Republiek. Die verklaring is onvolledig, meent Gijs Rommelse: de oorlog beïnvloedde de Europese politieke constellatie voor de komende decennia. Na jaren van oplopende spanning breekt...
Hoe het westen de Koude Oorlog won
In februari 1950 vond in Moskou een bijzondere bijeenkomst plaats. Josef Stalin, Mao Zedong, Ho Chi Minh en Kim Il-Sung ontmoetten elkaar om de toekomst van de wereld te bespreken, en ze hadden alle reden om vrolijk te zijn. Toegegeven, in de Verenigde Staten waren net de creditcard en de kleurentelevisie uitgevonden, begonnen de soapserie...
Burgemeesters in oorlogstijd
Burgemeesters in oorlogstijd van de historicus Peter Romijn is, ook in vredestijd, fascinerende literatuur. In 520 pagina’s (en na tien jaar onderzoek) worden tot in de kleinste details de dilemma’s beschreven waarvoor burgemeesters ten tijde van de Duitse bezetting gesteld werden. Moet een burgemeester, zoals de meeste deden, vanuit zijn specifieke verantwoordelijkheid zo lang mogelijk...
Gezien
TENTOONSTELLING Duitsland tussen Kever en Trabant door Antoine Verbij/ Berlijn Meer dan twintig jaar heeft een nationale commissie gesoebat over de vraag hoe een Duits Historisch Museum eruit zou moeten zien. Het initiatief kwam van de toenmalige bondskanselier Helmut Kohl, die niet kon bevroeden dat ‘Duits’ enkele jaren later iets heel anders zou betekenen dan...
