Alle artikelen
Voor mij ligt een vertaling van een tamelijk briljant boek (Pompeii) door een onbetwistbaar briljante wetenschapster van de klassieke oudheid (Mary Beard), en toch overvalt mij een vleugje somberheid. De Nederlandse uitgever van dit prijswinnende werk meldt op het stofomslag weinig meer over Beard dan: ‘Lees ook haar hilarische weblog “A Don’s Life”.’ Tsja, ‘hilarisch’ – blijkbaar durft men de Nederlandse lezer niet meer te vermoeien met haar uitmuntende academische werk, het werkelijke fundament van haar faam als Britain’s best-known classicist.
Derhalve verneemt die Nederlandse lezer van Pompeii niet dat dit werk aansluit bij Beards eerdere mythedoorbrekende boeken The Parthenon (2002 – bijzonder goed) en The Colosseum (2005 – geschreven met Keith Hopkins en fucking brilliant), noch dat andere werken van haar hand (zoals Rome in the Late Republic, Religions of Rome, The Roman Triumph) stuk voor stuk standaardwerken zijn.
Weliswaar wordt genoemd dat Mary Beard ‘redacteur klassieken is van de Times Literary Supplement’, maar niet dat zij ook schrijft voor de London Review of Books, de Guardian alsook de New York Review of Books, en evenmin dat zij de prestigieuze Sather Lectures (Berkeley), Prentice Lecture (Princeton) en Syme Lecture (Nieuw-Zeeland) heeft mogen geven, noch dat zij vanuit haar vaste professoraat in Cambridge (waar ze Fellow is aan Newnham College) visiting professor is geweest aan onder meer het Getty Research Institute en de École Pratique des Hautes Études in Parijs. Ik bedoel, we hebben hier te maken met een historica van de buitencategorie, die in een week meer doet dan een Nederlandse geschiedkundige in zijn gehele loopbaan, en dit wordt kennelijk niet de moeite waard geacht mede te delen.
Mary Beard slechts ‘een van de bekendste classici ter wereld’ te noemen, zoals de Nederlandse editie van Pompeii doet, is niet alleen een understatement, maar ook niet meer dan half juist. In de Angelsaksische wereld is een classicist behalve ‘classicus’ ook oudhistoricus in de breedste zin van het woord. Niet voor niets werd Pompeii onlangs onderscheiden met de belangrijke Wolfson History Prize – het eerste boek over de oudheid sinds het epochemakende The Ancient Economy van Moses Finley in 1974, die trouwens in Cambridge de leermeester van Beard was.
Pompeii is dan ook niet zomaar een boek over de Romeinse stad die in het jaar 79 verzwolgen werd door de as van de Vesuvius (daarvan zijn er recentelijk nogal wat verschenen); neen, het is een echt belangrijk werk over de populairste archeologische locatie ter wereld (met meer dan 2,5 miljoen bezoekers per jaar).
Het belang van Pompeii ligt niet eens zozeer in de onopgesmukte wijze waarop het dagelijks leven wordt geschilderd (met veel aandacht voor de stank, de stront en de pis), maar vooral in de wijze waarop naar de oudheden wordt gekeken. Mede omdat Pompeii zo’n enorme rol heeft gespeeld in de herontdekking van de klassieken, zijn er zeer veel volledig onge¬fundeerde theorieën uit vooral archeologische hoek over de stad de wereld in geslingerd. Beard neemt ze bijna stuk voor stuk op de korrel, weegt ze, en verplettert ze onder een spervuur van argumenten en gezond verstand.
Hoe opgewekt de toon van Pompeii ook lijkt, de boodschap is pessimistisch waar het de mogelijkheid van kennis over de stad betreft. Bijna stap voor stap leidt Beard de lezer door de opgravingen, en onderweg rekent ze achteloos af met de bestaande visies op zaken als huisdecoratie, het aantal bordelen (volgens haar slechts één echt), godsdienst (volgens haar is het pertinent onjuist om het Forum te beschouwen als pronkstuk van de keizercultus) enzovoort.
Hoewel Beard soms wel erg vergenoegd opgaat in haar rol van wickedly-subversive geleerde, stelt zij de juiste vragen, uit de juiste twijfels en heeft de juiste aarzelingen. Daardoor waait er eindelijk een frisse wind door de vaak zo verstikkende straten tussen de Villa der Mysteriën en de Via dei Sepulcri.
Mary Beard ‘Pompeii. Het dagelijks leven in een Romeinse stad’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Mary Beard, ‘Pompeii’
Voor mij ligt een vertaling van een tamelijk briljant boek (Pompeii) door een onbetwistbaar briljante wetenschapster van de klassieke oudheid (Mary Beard), en toch overvalt mij een vleugje somberheid. De Nederlandse uitgever van dit prijswinnende werk meldt op het stofomslag weinig meer over Beard dan: ‘Lees ook haar hilarische weblog “A Don’s Life”.’ Tsja, ‘hilarisch’...
Edwin Klijn en Robin te Slaa, ‘De NSB’
In de zomer van 1935 viel het Nederlandse kabinet. Premier Colijn besloot geen nieuwe verkiezingen uit te schrijven, maar in dezelfde samenstelling verder te regeren. De reden: het volk naar de stembus roepen kon leiden tot een monsterzege voor de Nationaal-Socialistische Beweging van Anton Mussert, die het land onregeerbaar zou maken. Bij de Provinciale Statenverkiezingen,...
Signalementen
Neal BascombOperatie Eichmann. De jacht op de meest gezochte nazi 396 p. Spectrum, € 19,95Het houdt maar niet op: de stroom nieuwe boeken over de Tweede Wereldoorlog. De laatste tijd verschijnen er opvallend veel studies over ‘foute’ personen. Heel fout was Eichmann, immers het brein achter de Endlösung. Journalist Neil Bascomb onderzoekt hoe Eichmann na...
Schwegman en Withuis over oorlogshelden
Jarenlang waren oorlogshelden verbannen uit de Nederlandse geschiedschrijving. Goed en fout leken niet te hebben bestaan, ‘grijs’ voerde de boventoon. NIOD-directeur Marjan Schwegman en onderzoeker Jolande Withuis geven nu tegengas. ‘Ik vind die lezing nu verouderd.’ ‘Waar zijn de helden?,’ vroeg Marjan Schwegman zich af, toen zij twee jaar geleden directeur werd van het Nederlands...
De Stelling
Anton van Hooff:‘Het staat buiten kijf dat de Nederlandse inwoners van toenmalig Nederlands-Indië hebben geleden onder de Japanse bezetting. Het is dan ook goed dat er sinds enige tijd aandacht is voor hun lot. Maar ik vind het een stap te ver gaan om nu nog van de Japanners een schadevergoeding te eisen. De zaak...
Forum
‘Een aperte leugen van geschiedvervalsers.’ Zo noemt G. van Schie de stelling: ‘Nederland is altijd een vredelievend land geweest.’ En hij vindt de meerderheid van de 306 deelnemers aan dit forum aan zijn zijde: 76 procent verwerpt de stelling, terwijl slechts 14 procent vindt dat Nederland in de geschiedenis wél een vredelievende rol heeft gespeeld....
Ad van Liempt over ‘De Oorlog’
‘Ik vind het heel bijzonder om hier te zitten,’ zegt Ad van Liempt, voormalig eindredacteur van geschiedenisprogramma Andere Tijden. Hij maakte de negendelige tv-serie De Oorlog, die vanaf 25 oktober wordt uitgezonden, en schreef het bijbehorende boek, dat tegelijkertijd verschijnt. ‘Hier’ is in het Amsterdamse café Eik en Linde, naast de Hollandsche Schouwburg, waar in...
Signalementen
Ook ‘Signalementen’ volgt het thema van dit nummer, met uitsluitend boeken over ‘oorlog en vrede’. Opvallend is weer het grote aantal boeken over de Tweede Wereldoorlog (zie ook ‘Signalementen’ van nummer 4 van dit jaar). Rick Atkinson Een leger bij de dageraad. De bevrijding van Europa 1942-1943 828 p. Mynx, € 39,95‘Geen enkele lezer uit...
Jolande Withuis
Dimdammen – kent u dat woord? Ik ken het pas sinds het vraaggesprek (in de Volkskrant van 22 augustus) met de Rotterdamse GroenLinks-wethouder R. Grashoff, de man die ten langen leste de bruggenbouwer ontsloeg die helemaal nooit had moeten worden aangesteld – de bruggenbouwer die weigert het stenigen van vrouwen te veroordelen. Dimdammen is gezeur,...
Maarten van Rossem
In de afgelopen drie decennia heeft Nederland te maken gehad met drie periodes van economische recessie. De eerste deed zich voor in de vroege jaren tachtig en vormde het definitieve einde van de lange periode van economische groei na de Tweede Wereldoorlog. De tweede volgde op de sterke groei van de jaren negentig, en de...
Archie Brown, ‘De opkomst en ondergang van het communisme’
Twintig jaar geleden, in de zomer van 1989, katapulteerde een Amerikaanse ambtenaar, Francis Fukuyama, zich tot wereldfaam met een artikel in de National Interest getiteld ‘The End of History?’. Wat we op dat moment zagen, betoogde hij, kon weleens meer zijn dan het einde van de Koude Oorlog. Dit was niet het voorbijgaan van een...
Samuel D. Kassow ‘Wie schrijft onze geschiedenis. Het dramatische verhaal van het verborgen archief van het getto van Warschau’
Op 18 september 1946 groeven Polen en schaarse Joodse overlevenden onder het puin van Nowolipkistraat 68 in Warschau naar het archief van het getto. Nowolipkistraat 68 was een Joodse basisschool geweest. Nadat de deportaties van de Warschause Joden naar Treblinka in juli 1942 waren begonnen, had de schooldirecteur in de kelders van het gebouw dit...
