Alle artikelen
Arie Kok vertelt over de historische sensatie die hij ervoer bij het schrijven van zijn boek over de Noordzee. ‘In de haven kon ik het verleden proeven.’
Kent u de historische sensatie, zoals door Johan Huizinga omschreven?
‘Zeker ken ik die. Dat gevoel heb ik heel sterk als ik in een Noordzeehaven sta. De laatste jaren heb ik vele havensteden bezocht voor mijn Biografie van de Noordzee. Eentje springt eruit, Hellevoetsluis, onder Rotterdam. Ten tijde van de Republiek was dat de haven waarin de schepen lagen van de Admiraliteit van Rotterdam. Lastig voor te stellen nu, maar eeuwenlang was de Nederlandse kust, vanaf de Zuid-Hollandse eilanden tot aan Den Helder, één onafgebroken lijn. Er lag geen haven in. Toen ik bezig was met het hoofdstuk over stadhouder Willem III, die koning werd van Engeland, heb ik een ochtend rondgelopen in Hellevoetsluis. Daar in de haven had ik de sensatie dat ik het verleden kon proeven.’
Meer interviews lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Waarom juist daar?
‘Om de Engelse troon over te nemen voer in 1688 een oppermachtige oorlogsvloot van Willem III vanuit Hellevoetsluis uit met 21.000 duizend soldaten. Het moet een enorm schouwspel zijn geweest, dat beschrijf ik in mijn boek. Het was de grootste Hollandse zeemacht ooit. Een voor een hesen honderden schepen hun zeilen en gooiden hun trossen los. Er voeren 53 oorlogsschepen uit, 400 transportschepen en 90 vrachtschepen beladen met 5000 paarden. Het kostte twee dagen voordat de gehele vloot de haven had verlaten en in de juiste formatie lag. Willem III van Oranje-Nassau stapte zelf aan boord van de Brielle.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Voegt het iets toe, dat u ter plekke in de haven bent gaan kijken?
‘Voor mij heel veel. Ik ben geen wetenschapper, ik concentreer me op het vertellen van historische verhalen. Dat kan ik het beste als ik een plek heb gezien en de sfeer heb geproefd. Ik krijg dan een beeld in mijn hoofd, waarbij ik het verhaal beter kan vertellen. In dit geval het grote verhaal van de Noordzee, en alle kleinere verhalen die daaromheen te vinden zijn.’
Wat is uw ‘grote verhaal’ van de Noordzee?
‘Ik vertel het verhaal van de zee vanuit het perspectief van de kustbewoners. De inwoners van de verschillende Europese Noordzeelanden waren eeuwenlang sterk op elkaar georiënteerd. Met name de Engelsen, de Hollanders en Friezen hebben intensief contact gehad en elkaar ook wederzijds cultureel beïnvloed. Ga maar na: waterwegen waren tot halverwege de negentiende eeuw de snelste verkeersroutes. Voor de komst van de stoomtrein was je als inwoner van Hellevoetluis sneller in Londen dan in Zwolle.’
Terug naar Hellevoetsluis. Wat trof u daar aan?
‘Een haven die vrijwel geheel intact is. De bebouwing is weliswaar modern, maar de haven heeft nog dezelfde vorm als in de zeventiende eeuw. Ik ben ook naar het water gelopen waarop de haven uitkomt. Daar in het havengebied zag ik het helemaal voor me: hoe de oorlogsvloot van Willem III zich daar had verzameld, hoe de schepen die al waren uitgevaren in de verte heen en weer voeren, wachtend tot de wind gunstig zou zijn en ze het bevel kregen om naar de overkant te varen.’
Stelde u zich voor dat u als soldaat aan boord stond van zo’n zeilschip? Vizier op Engeland gericht?
‘Nee, ik was een jongetje uit Hellevoetsluis dat met open mond aan wal stond te kijken. Ik ben opgegroeid in het Utrechtse dorpje Elst, tussen Rhenen en Amerongen. Met mijn vader ging ik als kleuter vaak naar de schepen kijken die over de Nederrijn voeren. Achteraf heb ik wel eens bedacht dat daar mijn fascinatie voor water en de vaart is ontstaan.’
Arie Kok
(1968) is auteur, journalist en adviseur. Hij werkt voor het Friesch Dagblad, het Nederlands Dagblad en het opinieblad De Nieuwe Koers. Van zijn hand verschenen onder andere Brood en stenen (2020) en Biografie van de Zuiderzee (2024). Onlangs verscheen Biografie van de Noordzee. Verhalen over leven met het water (352 p. Uitgeverij Omniboek, € 24,99).
Arie Kok: ‘Ik zag de oorlogsvloot van Willem III voor me’
Arie Kok vertelt over de historische sensatie die hij ervoer bij het schrijven van zijn boek over de Noordzee. ‘In de haven kon ik het verleden proeven.’
De oudste utopieën: historische ideeën over een ideale wereld
Een land waar niemand hoeft te werken, waar de zon altijd schijnt en iedereen gelukkig is. Utopieën spreken sinds mensenheugenis tot de verbeelding.
Defensie wil sneller paraat staan: vanwege Duitse dreiging wilde premier Colijn dat in 1936 ook
De commandant der strijdkrachten roept het leger op om sneller in gereedheid te komen. Hij wil daarmee de ‘urgentie’ van de Russische dreiging benadrukken. In april 1936 besloot Den Haag dat dienstplichtigen langer in het leger moesten blijven vanwege de Duitse remilitarisatie van het Rijnland, vertelt militair historicus Wim Klinkert. Generaal Onno Eichelsheim heeft een...
Romeinse basilica gevonden in Londen
In het centrum van Londen, een paar honderd meter ten noorden van London Bridge, hebben archeologen de resten gevonden van een Romeinse basilica. Het gebouw werd er rond 70 n.Chr. neergezet, grofweg een kwart eeuw nadat de Romeinen Londinium hadden gesticht. De basilica was onderdeel van het forum en het belangrijkste centrum van handel, bestuur...
Schilderijen raakten in de achttiende eeuw uit de mode
In de zeventiende eeuw kochten Amsterdammers massaal schilderijen, maar daarna werden de kunstwerken veel minder populair.
Nederland bouwde de hoogovens van Tata Steel in de jaren twintig
De hoogovens bij IJmuiden werden ooit gebouwd om ‘strategisch onafhankelijk’ te zijn op het gebied van staal.
In de jaren dertig pakten Amerikaanse importtarieven desastreus uit
De Verenigde Staten verhoogden in de zomer van 1930 de importheffingen op talloze buitenlandse producten met de Smoot-Hawley Tariff Act. Deze wet was aanvankelijk bedoeld om noodlijdende boeren te helpen, maar pakte desastreus uit. De Amerikaanse importtarieven en de daaropvolgende handelsoorlogen verergerden de Grote Depressie van de jaren dertig. Op het eerste gezicht draaide de...
BBB wil voedselzekerheid in tijden van oorlog. In ’40-’45 betekende dat een kleinere veestapel
Nu Nederland stevig investeert in defensie, moet de regering ook aandacht krijgen voor voedselzekerheid in tijden van militaire conflicten, stelt BBB-Kamerlid Henk Vermeer. In aanloop naar de Tweede Wereldoorlog was de conclusie dat de veestapel flink moest krimpen als er een oorlog uitbrak. In een motie vroeg Vermeer de regering te onderzoeken of investeringen in...
Commissie wilde Bernhards rol in Lockheed-affaire niet echt weten
Prins Bernhard heeft niet alleen steekpenningen aangenomen van vliegtuigbouwer Lockheed, maar ook van concurrent Northrop. De commissie die zijn gedrag in de jaren zeventig onderzocht wilde deze pijnlijke waarheid niet echt weten. Dat blijkt uit het recent geopenbaarde archief van de toenmalige secretaris, Ad Geelhoed.
De Julirevolutie van 1830 had grote gevolgen
Ondanks gevechten op de barricaden was de Julirevolutie van 1830 vrij deftig van aard. Karel X moest plaatsmaken voor een ‘burgerkoning’, maar tot sociale hervormingen kwam het niet. De volgende jaren sloeg de vlam daardoor weer in de pan.
De omstreden overstap naar de gregoriaanse kalender
In 1582 werd de gregoriaanse kalender ingevoerd. Maar de correctie was zo omstreden dat die nog jaren voor chaos zorgde.
Nederlandse militairen moesten Indonesische soldaten trainen: een onmogelijke missie
Na de soevereiniteitsoverdracht in 1949 bleef een kleine groep Nederlandse militairen achter in Indonesië. Vier jaar lang adviseerden en trainden zij de jonge Indonesische krijgsmacht. Door de groeiende diplomatieke spanningen tussen Den Haag en Jakarta was hun inzet gedoemd te mislukken.
