Alle artikelen
Nu ‘de nazi’s van Azië’ zijn verslagen, zal Nederland ‘gesteund door Indiase en machtige Britse troepen’ weer welvaart brengen in Nederlands-Indië. Alleen ‘een handjevol rebellen’ verwerpt het leiderschap van Nederland. Aldus de geruststellende commentaarstem in een Brits bioscoopjournaal uit 1946, waarmee de Indonesische speelfilm Djakarta 1946. The City is a Battefield opent.
De film is op de roman Weg zonder eind van de Indonesische schrijver Mochtar Lubis gebaseerd en laat zien dat de naoorlogse werkelijkheid anders was dan dit propagandajournaal wilde doen geloven. Centraal staat veertiger Isa, een Indonesische vrijheidsstrijder die samen met een medestrijder een Hollandse bestuurder moet vermoorden.
Meer filmrecensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Het gegeven doet een heldenfilm over de onafhankelijkheidsstrijd vermoeden, zoals er zoveel in Indonesië zijn gemaakt. Maar Isa is geen stoutmoedige, onbevreesde held, maar een zachtaardige onderwijzer en vioolspeler, die in het verzet zware psychische klappen heeft opgelopen. Vrijen met zijn vrouw lukt niet meer, waardoor zij seksuele bevrediging bij zijn medestrijder zoekt. Het tonen van een complexe driehoeksverhouding staat haaks op het beeld van ‘één voor allen, allen voor één’ in gangbare Indonesische onafhankelijkheidsfilms.
Nog unieker is de confrontatie tussen Isa en een antikoloniale opstandelingenleider, die uit brute moordlust een vrouw heeft onthoofd. ‘Jij bent niet anders dan de Nederlanders,’ bijt Isa hem woedend toe. Een Indonesische film waarin een antikoloniale opstandeling een misdadige moord pleegt, oogt als het doorbreken van een taboe. Het illustreert het voorzichtig schuivende Indonesische perspectief op de onafhankelijkheidsstrijd, waarin de eensgezindheid in de strijd tegen Nederland wordt ontmaskerd als een door de staat aangewakkerde mythe.
Djakarta 1946 geeft gelaagd beeld Indonesisch verzet
De film Djakarta 1946 laat zien dat de naoorlogse werkelijkheid in Indonesië anders was dan propagandakanalen wilden doen geloven.
De propagandist: NSB’er Jan Teunissen bepaalde de filmselectie
Jan Teunissen werd in de Tweede Wereldoorlog vanwege zijn vele filmfuncties ‘de Nederlandse filmtsaar’ genoemd. De documentaire De propagandist toont hem als een rancuneuze opportunist, die in de Duitse bezetting een unieke carrièrekans zag.
De geschiedenis van elektriciteit kent talloze missers
Al eeuwenlang zijn wetenschappers gefascineerd door magnetisme en elektriciteit. De geschiedenis van elektriciteit in mijlpalen, maar ook in missers en toevalstreffers.
Indonesische moslims voerden een heilige oorlog tegen Nederland
Vanaf het begin van de Indonesische nationalistische beweging vormde de islam een belangrijke bron van verzet.
Insecten vernietigden Henry Fords utopia in de Amazone
De Amerikaanse autofabrikant Henry Ford had een heilig vertrouwen in zijn eigen kunnen. Daarom begon hij zonder aarzelen een rubberplantage in het Amazoneregenwoud: Fordlandia. Maar hij bleek niet opgewassen tegen de lokale schimmels en insecten.
Waandenkbeelden van een Witte Pater
In 1906 wordt Albert Smulders naar Congo uitgezonden als missionaris van de Witte Paters. Maar na een conflict met zijn superieur wordt hij teruggestuurd naar Nederland.
Een wereldgeschiedenis van de Bijbel
Historicus en bijbelwetenschapper Bruce Gordon beschrijft hoe de Bijbel het heeft geschopt tot het best gelezen boek uit de wereldgeschiedenis. En hoe het kan dat er vele versies van bestaan.
Een ‘navelstaarderig’ boek over het Nederlandse zelfbeeld
Hoe tolerant, verlicht en democratisch zijn Nederlanders eigenlijk? Saskia Pieterse en Janneke Stegeman openen de aanval op het tevreden Nederlandse zelfbeeld, dat ze willen ‘deconstrueren’.
Thea Beckman schreef alsof haar leven ervan afhing
De literaire critici waren schrijfster Thea Beckman meestal niet gunstig gezind. Maar jonge lezers verslonden haar boeken.
De grootheid van Hendrik V
Bestsellerauteur Dan Jones waagde zich aan een biografie van de Engelse koning Hendrik V. Ook dit boek is een genot om te lezen.
De Riffijnen in Marokko komen in opstand
In 1921 brak in Marokko een felle oorlog uit tussen de Riffijnen en de Spaanse kolonisator. Alleen dankzij Franse steun en met de inzet van tanks en gifgas wisten de Spanjaarden de opstandelingen eronder te krijgen.
De eerste lintjesaffaire beëindigde de politieke loopbaan van Abraham Kuyper
De weigering van minister Faber om lintjes toe te kennen aan COA-vrijwilligers roept herinneringen op aan de Lintjesaffaire van 1909-1910. Destijds raakte oud-premier Abraham Kuyper in opspraak door een omstreden onderscheiding. Volgens biograaf Johan Snel zette de affaire een streep door Kuypers plannen om een tweede keer premier te worden. Minister Marjolein Faber (PVV) van...
