Alle artikelen
Op 14 juni 1767 werd Jacoba Leijlard gedoopt in Venlo. Dat was opmerkelijk, want Leijlard – ongeveer vijftien jaar oud – had in West-Indië als slaaf moeten werken.
Voor mensen als Leijlardwas een doop doorgaans niet weggelegd, want die zou erkenning impliceren van haar volwaardige menselijkheid en dat paste niet bij slavernij. Maar inmiddels woonde zij in de Nederlandse Republiek, waar slavernij officieel niet was toegestaan.
Speciale editie: De wederopstanding van China
- Ontdek de lange geschiedenis van de Rode Draak
- Van de Zijderoute tot de Chinese Droom
- Inclusief: het verlies van Taiwan
Lees Historisch Nieuwsblad nu tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Vincent Laarman en Martijn Stoutjesdijk vonden in het tijdschrift Boekzaal der Geleerde Wereld een aankondiging van Leijlards doop en die van veertig andere ‘zwarte’ personen uit Azië en Afrika. Al die doopplechtigheden vonden plaats in gereformeerde kerken in de jaren 1721-1799. De doopaankondigingen bevatten vaak Bijbelpassages die gelijkheid van alle mensen impliceerden, ongeacht de huidskleur, zo schrijven Laarman en Stoutjesdijk in BMGN. Dat terwijl het merendeel van de Nederlandse dominees in de achttiende eeuw slavernij in overzeese gebieden aanvaardde, op basis van racistische opvattingen waarvoor ze legitimatie vonden in de Bijbel.
Ook op Nederlandse bodem was de status van personen met een donkere huid allesbehalve zeker. Zo beschouwde haar baas Leijlard ten tijde van haar doop nog als slaaf. Vier jaar later vroeg ze de West-Indische Compagnie om schriftelijke erkenning van haar vrijheid. Haar status als christen voerde ze aan als extra motivatie. Maar de WIC vond zo’n document niet nodig, omdat iedereen op Nederlandse bodem formeel vrij was. Dat de praktijk rommeliger was, deed er niet toe.
Schilderij: Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.
Dominees doopten voormalige slaven
Op 14 juni 1767 werd Jacoba Leijlard gedoopt in Venlo. Dat was opmerkelijk, want Leijlard – ongeveer vijftien jaar oud – had in West-Indië als slaaf moeten werken. Voor mensen als Leijlardwas een doop doorgaans niet weggelegd, want die zou erkenning impliceren van haar volwaardige menselijkheid en dat paste niet bij slavernij. Maar inmiddels woonde...
Herbeleef de magie van 1967: The Flight Revisited keert terug naar Utrecht
Op zaterdag 30 augustus 2025 neemt Koninklijke Jaarbeurs je mee op een muzikale tijdreis. The Flight Revisited brengt de legendarische eerste editie van The Flight To Lowlands Paradise terug naar zijn geboortegrond. Wat ooit begon als een idealistisch popfestival georganiseerd door kunstenaar Bunk Bessels en de Utrechtse tegencultuur, groeide uit tot een mijlpaal in de...
Luc Panhuysen over de Burgerbaron die Overijssel op de kaart zettte
Op 19 september, tijdens de collegedag Andere verhalen van Nederland, vertelt historicus Luc Panhuysen hoe een rebelse edelman vanuit een marginale positie de macht uitdaagde, de patriottenbeweging vormgaf en de democratisering in gang zette. Hij geeft alvast een voorproefje van zijn lezing.
Is de boycot van Zuid-Afrika een goede blauwdruk voor sancties tegen Israël?
Steeds vaker gaan stemmen op om Israël internationaal te boycotten vanwege het genocidale geweld in Gaza. Voorstanders gebruiken Zuid-Afrika als voorbeeld. Onder druk van buitenlandse sancties zou dat land de apartheid hebben afgeschaft. Maar waren zij echt doorslaggevend? Historici denken daar anders over. Internationale boycots deden Zuid-Afrika pijn, maar waren op zichzelf onvoldoende om het...
Het boycotten van Zuid-Afrika was onvoldoende om de apartheid te verdrijven
Zal een internationale boycot tegen Israël helpen om de onderdrukking van de Palestijnen te beëindigen? Voorstanders nemen vaak Zuid-Afrika als voorbeeld. Dat land zou de apartheid hebben afgeschaft onder de druk van internationale sancties. Maar klopt dat wel? De eerste oproepen tot internationale sancties tegen Zuid-Afrika waren te horen in de late jaren vijftig. In...
‘Discussie over een kiesdrempel laaide vaak op, maar doofde steeds weer uit’
D66, CDA en VVD willen onderzoek naar het instellen van een kiesdrempel, schrijven ze in het coalitieakkoord. Volgens politiek historica Carla Hoetink steekt die discussie sinds 1918 om de zoveel tijd de kop op. ‘Maar die stuit altijd op het onaantastbare principe van grote toegankelijkheid van onze politiek.’ De discussie over een kiesdrempel is de...
Vijf regio’s die hun bedrijvigheid zagen verdwijnen
Gemeenten in Zuid-Limburg vragen compensatie van bedrijven die in de jaren zeventig hun mijnen in de regio hebben gesloten. Daardoor verloren duizenden mensen hun baan en kreeg de economie zware klappen. De Zuid-Limburgse mijnindustrie is niet de enige regionale bedrijfstak in Nederland die de afgelopen eeuw verdween. Leiden was tot de jaren zestig een textielstad...
De Joodse Marc Chagall hoopte altijd op erkenning van zijn moederland Rusland
Schilder Marc Chagall groeit als Jood in Rusland op als tweederangsburger. Het belemmert zijn ontwikkeling als kunstenaar, en noodgedwongen vertrekt hij naar Parijs. Maar dan lijkt de Russische Revolutie verandering te brengen. De Joods-Russische schilder Marc Chagall (1887-1985) was een van de succesvolste kunstenaars van de twintigste eeuw. Zijn schilderijen en geschriften bieden een uniek...
Valsspelen door gerrymandering doen Amerikaanse partijen al 200 jaar
Het parlement van de Amerikaanse staat Texas stemt in met de herindeling van de kiesdistricten in het voordeel van de Republikeinen.
Download de minispecial over de bevrijding van Indonesië, 80 jaar geleden
‘Wij, het volk van Indonesië, verklaren hierbij de onafhankelijkheid van Indonesië.’ Op 17 augustus is het tachtig jaar geleden dat Soekarno de onafhankelijkheidsverklaring van Indonesië voorlas. In een gratis digitale special leest u verhalen over de geschiedenis van het land. In deze gratis special: Vul uw e-mailadres in en u kunt direct de special downloaden.
Israëls kernbom is een publiek geheim
De nucleaire aspiraties van landen als India, Irak en Iran kunnen rekenen op scherpe internationale veroordeling. Maar Israël komt weg met een eigen atoomprogramma door het stil te houden. En de Amerikanen accepteren dat. In juni 2025 voerden de Israëlische luchtmacht en ’s lands geheime dienst Mossad ‘operatie Rijzende Leeuw’ uit. Met honderden aanvallen werd...
Pseudopacifisten willen dat Oekraïne opgeeft
Waren er nog maar echte pacifisten. Dat hoor ik enkele wetenschappers en publicisten tegenwoordig verzuchten. Waarbij ze vaak de handen ten hemel gooien uit afgrijzen over de wapensteun aan Oekraïne. Ze zijn in goed gezelschap. Want ook de Russische dissident Aleksej Navalny uitte in een van zijn laatste berichten zijn teleurstelling over het uitblijven van...
