Alle artikelen
Geen enkele politieke partij heeft de eigen natie in de afgelopen decennia zo’n enorme schade berokkend als de Republikeinse partij in de Verenigde Staten. Daarbij is zij overigens ongelukkigerwijze terzijde gestaan door de Democratische partij, die vaak de neiging had uit opportunistische overwegingen met de Republikeinen mee te stemmen.
Sedert de vroege jaren tachtig hebben de Republikeinen de belastingen systematisch verlaagd, zonder daarbij ook de uitgaven te verlagen. Resultaat waren aanhoudende reusachtige begrotingstekorten in de jaren tachtig. President Clinton heeft die tekorten weggewerkt, maar zijn opvolger George Bush heeft onmiddellijk weer gezorgd voor nieuwe belastingverlagingen en daarmee nieuwe begrotingstekorten.
De aanhoudende belastingverlagingen voor in het bijzonder de rijkste burgers hebben geresulteerd in een verbijsterend ongelijke inkomensverdeling. Op dat punt lijken de VS nu meer op Brazilië en China dan op de West-Europese landen. Belastingverlaging is voor de Republikeinen een geloofsartikel geworden, dat zij met een ongekend fanatisme uitdragen. Zij richten liever de natie te gronde dan akkoord te gaan met noodzakelijke belastingverhogingen.
De Republikeinen hebben ook alles in het werk gesteld om de dringend noodzakelijke hervorming van de schrikbarend dure en inefficiënte Amerikaanse gezondheidszorg te saboteren. Dit wanbeleid is steeds vergezeld gegaan van een schrille, negatieve retoriek over de federale overheid. Die zou de burgers bestelen en hun elementaire vrijheden bedreigen. De gematigde pragmaticus Obama is in de afgelopen jaren weggezet als een levensgevaarlijke socialist.
In politieke systemen met twee partijen bestaan die partijen noodzakelijkerwijze uit vrij brede coalities, variërend van radicaal tot zeer gematigd. Vrijwel altijd zijn dan de gematigden in de meerderheid. Dat was ook het geval in de Republikeinse partij in de naoorlogse jaren.
In de jaren vijftig vormden de zogenoemde Eisenhower Republicans de dominante meerderheid. Zij waren wel conservatief, maar tegelijkertijd ook van mening dat de institutionele en sociale vernieuwingen van Roosevelts New Deal vooral niet ongedaan moesten worden gemaakt.
De radicale rechtervleugel van de partij dacht daar fundamenteel anders over. Daar was men van mening dat de hele erfenis van de New Deal opgeruimd moest worden. De sociaal bewuste, interventionistische overheid die de New Deal in het leven had geroepen was een existentiële bedreiging van alles wat de VS uniek maakte. Toen Eisenhower in 1952 tot president was gekozen, zei een teleurgestelde radicaal rechtse Republikein: ‘Weer vier jaar socialisme!’
Richard Nixon, de verliezende Republikeinse kandidaat in 1960 en president van 1969 tot 1974, noemde zichzelf een progressieve conservatief en van hem is de uitspraak ‘We are all Keynesians now’. Hij wordt altijd afgeschilderd als een uiterst rechtse figuur, maar in beleidsmatig opzicht was hij dat helemaal niet. Ideologisch verschilden Kennedy en Nixon in 1960 nauwelijks van elkaar.
Dat de machtsverhoudingen in de Republikeinse partij bezig waren langzaam te verschuiven, werd voor het eerst duidelijk in 1964, toen Goldwater de Republikeinse kandidaat was. Goldwater was daadwerkelijk van mening dat de VS terug moesten naar de jaren twintig. Hij verloor echter kansloos van de Democraat Lyndon Johnson.
Door de triomf van het neoliberalisme als beleidsideologie in de jaren zeventig kregen de radicale conservatieven in 1980 hun lang verwachte triomf in de persoon van Ronald Reagan. De scherpe verschuiving naar rechts werd mede veroorzaakt doordat de zeer conservatieve Democraten in de zuidelijke staten overstapten naar de Republikeinen.
Sedertdien is de partij steeds verder geradicaliseerd, zoals een godsdienst soms in de greep van fundamentalisten raakt. Gematigde Republikeinen zijn rücksichtslos geëlimineerd. Een partij met een grote traditie, de partij van Lincoln, is een partij van fanatici en scherpslijpers geworden.
Dat de VS terug zouden kunnen naar de jaren twintig is een gevaarlijke en hypocriete illusie. Dat blijkt wel uit het feit dat die boze, radicale Republikeinen wel hun AOW en vergoeding van de ziektekosten – beide federale programma’s – willen behouden.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De republikeinse radicalisering
Geen enkele politieke partij heeft de eigen natie in de afgelopen decennia zo’n enorme schade berokkend als de Republikeinse partij in de Verenigde Staten. Daarbij is zij overigens ongelukkigerwijze terzijde gestaan door de Democratische partij, die vaak de neiging had uit opportunistische overwegingen met de Republikeinen mee te stemmen. Sedert...
Keynes: de econoom die het Westen uit de crisis hielp
De Britse econoom John Maynard Keynes was tijdens de crisis van de jaren dertig een van de redders van het kapitalisme met zijn theorie dat de regering de economie moet stimuleren. Maar na 1980 rekenden de neoliberalen met hem af. Zijn naam werd synoniem voor hoge staatsschulden en een verstikkende overheid. Economen als de Amerikaanse...
Baas in eigen bank
In de negentiende eeuw schoot de Duitse burgemeester Friedrich Raiffeisen zijn inwoners te hulp met meel en zaaigoed. Zijn Weyerbuscher Brodverein en de Flammersfelder Hilfsverein vormden de voorlopers van de latere coöperatieve banken. Samen konden ook de kleine man en vrouw een zekere zelfstandigheid bereiken. In de huidige Rabobank leven Raiffeissens ideeën ook in Nederland...
‘Ontkennen van de Armeense genocide moet ook in ons land strafbaar worden’
Anton van Hooff:‘Ik geloof niet in het verbieden van foute meningen. Voor je het weet krijg je een situatie als in het huidige Rusland, waar Stalin van staatswege wordt gerehabiliteerd. De politieke en rechterlijke macht moeten zich in principe niet bezighouden met interpretaties van de geschiedenis. Pas als het ontkennen van historische feiten een actuele...
‘Thorbecke was tegen kledingverbod’
Het kabinet-Rutte heeft een boerkaverbod aangekondigd. Volgens de Raad van State valt het dragen van gelaatsbedekkende kleding echter onder de vrijheid van godsdienst. In Nederland zijn bepaalde religieuze uitingen op straat al eerder verboden geweest, vertelt Peter Jan Margry, onderzoeker aan het Meertens Instituut en schrijver van de dissertatie Teedere Quaesties. Religieuze Rituelen in...
Duitse wortels Windsors taboe
In de humoristische Britse televisieserie Blackadder III, die zich afspeelt in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog, verklaart captain Darling dat hij zo Brits is als koningin Victoria. Waarop collega-kapitein Blackadder opmerkt: ‘Dus je vader was een Duitser, jijzelf bent half Duits, en je bent getrouwd met een Duitser?’ Deze...
Hoeksteen van de economie
Als mensen historische ontwikkelingen willen verklaren, wijzen ze vaak naar bepaalde individuen, of juist naar onpersoonlijke processen waar niemand enige invloed op kan uitoefenen. Zo wordt de financiële crisis, plus de daaruit voortvloeiende ellende, dikwijls geweten aan graaiende en onverantwoordelijke bankiers, of aan de vrijemarkteconomie an sich. Wie langer dan één tel nadenkt zal tot...
‘Lincoln hief Amerikaanse erfzonde op’
‘Lincoln was een scharnierpersoon op een scharniermoment in de Amerikaanse geschiedenis. Tijdens zijn presidentschap dreigde het land uiteen te vallen. Als er toen iemand anders op zijn plek had gezeten, was het waarschijnlijk heel anders afgelopen: het Zuiden had zich van het Noorden afgesplitst en de twee helften waren nooit meer bij elkaar gekomen.’ Amerika-kenner...
Lezersforum: ‘Regering kende het lot van de Joden’
De oud-ministers Gerrit Zalm en Els Borst zeggen in het onlangs verschenen boek Judging the Netherlands dat de Nederlandse regering in Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog luider had moeten protesteren tegen de Jodenvervolging door de Duitse bezetter. Hiermee is 57 procent van de 147 forumdeelnemers het eens; 29 procent onderschrijft de stelling niet. ...
Penisjes in triomfstand
Etrusken, voorlopers, tijdgenoten en buren van de Romeinen, hebben op minstens drie terreinen een glanzende reputatie: als edelsmeden, als losbandige levensgenieters, en op het gebied van vrouwenemancipatie. Je zou verwachten dat Etrusken. Vrouwen van aanzien, mannen met macht, een dubbeltentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden (RMO) en het Allard Piersonmuseum in Amsterdam, daarover...
De bloedsomloop van een mossel uit 1875
Het kabinet heeft in januari het Teylers Museum in Haarlem bij UNESCO voordragen voor de status van werelderfgoed. Als er geen gekke dingen gebeuren, heeft ons land er in 2013 – wanneer UNESCO over de nominatie besluit – weer een plekje bij op de wereldberoemde lijst. Een voordracht van de Nederlandse regering is nog nooit...
Film: Signalementen
BorgiaTom FontanaDutch Film Works, € 39,99Na de ontdekking van Amerika door Columbus schreef paus Alexander VI, die als Rodrigo Borgia aan het hoofd stond van de Borgia-familie, een bul waarin hij het nieuwe land verdeelde tussen Spanje en Portugal. Het geeft een aardige indruk van zijn spirituele gedrevenheid. In de Frans-Duitse televisieserie Borgia voert Rodrigo...
