Alle artikelen
Stonden de communisten in Indonesië in het najaar van 1965 op het punt om de macht te grijpen? Zeker is dat generaal Soeharto als reactie op de al dan niet bestaande communistische dreiging op 1 oktober 1965 een staatsgreep pleegde. Naar schatting minimaal een half miljoen communisten werden vermoord.
De documentaire The Act of Killing duikt met leden van een moordcommando dat honderden mensen de dood in joeg in het gruwelijke verleden. De meeste aandacht krijgt een zeventiger, die in 1965 zijn brood verdiende als verkoper van bioscoopkaartjes. Hij haatte de communisten, omdat zij de invoer van Hollywood-films wilden beperken.
Na Soeharto’s coup greep hij de kans om met hen af te rekenen en werd lid van een doodseskader. Zijn specialiteit was mensen met een ijzerdraad te wurgen. Dat had hij in Amerikaanse films gezien. Willekeurig koos hij met zijn moordenaarsbende slachtoffers uit. Schokkend is dat de man nog steeds niet beseft wat hij heeft aangericht. Maar ook dat hij momenteel erelid is van een nationalistische paramilitaire groep, die nauwe banden met de machthebbers onderhoudt. Voor The Act of Killing is ‘schokkend’ overigens nog een eufemisme.
The Act of Killing
Joshua Opperheimer
Vanaf 23 mei in de bioscoop
Torgny Segerstedt? De naam doet in Nederland geen belletje rinkelen, maar in Zweden wordt Segerstedt (1876-1945) geëerd als een scherpzinnige politiek profeet. De hoofdredacteur van een liberale Zweedse krant nam meteen na Hitlers machtsovername in 1933 fel stelling tegen de dictator en zijn regime. Zijn artikel met de kop ‘Mijnheer Hitler is een belediging’ leidde tot een woedend telegram van Hermann Göring, die dreigde met anti-Zweedse maatregelen.
Segerstedt reageerde met een nog feller artikel. Zijn aanvallen op Duitsland en Hitler baarden de Zweedse regering zorgen, omdat zij de neutraliteit van het land in gevaar brachten. Segerstedt werd dan ook geregeld op het ministeriële matje geroepen. Ook werd zijn krant een paar keer in beslag genomen.
De biografische film The Last Sentence portretteert Segerstedt als een politiek principiële, maar in de liefde kille man, die nogal slordig omsprong met de vrouwen die van hem hielden. In Zweden zal dat laatste misschien gevoelig liggen, maar de Nederlandse kijker laat het koud. Dat geldt eigenlijk voor de hele film. Regisseur Jan Troell slaagt er te weinig in om Segerstedts leven boven het anekdotische uit te tillen en een universele kracht te geven.
The Last Sentence
Jan Troell
Vanaf 20 juni in de bioscoop
Dit artikel is exclusief voor abonnees
SIGNALEMENTEN FILM
Stonden de communisten in Indonesië in het najaar van 1965 op het punt om de macht te grijpen? Zeker is dat generaal Soeharto als reactie op de al dan niet bestaande communistische dreiging op 1 oktober 1965 een staatsgreep pleegde. Naar schatting minimaal een half miljoen communisten werden vermoord. ...
FILM: Geen spijt van een radicaal verleden
Achteraf was het een strovuurtje, maar in het voorjaar van 2008 leek het er even op dat het Barack Obama het presidentschap kon kosten. De Republikeinen, wanhopig door de achterstand in de peilingen van hun presidentskandidaat John McCain, beschuldigden Obama ervan dat hij een ‘terroristenvriend’ was. Een explosieve bewering in een land dat nog...
WEBSITE: Volkstelling en manumissie-aktes
Er staan 255.000 scans uit het Surinaams archief op de website van het Nationaal Archief (www.gahetna.nl/actueel/nieuws/2013/): Doop-, Trouw- en Begraafboeken 1662-1838; Notariële Archieven 1828-1845 (waarin bijvoorbeeld de akten betreffende de vrijlating van slaven) en de Eerste Algemene Volkstelling uit 1921. In de scans zoeken is echter mijl op zeven, want een centrale doorzoekbare index...
TENTOONSTELLING: Gevelstenen en chocoladeletters
Een kaart van Afrika, een wand met tekeningen uit een negentiende-eeuws dagboek, en een vitrine met pijpen en andere tabaksgerelateerde zaken. Direct bij binnenkomst geeft het Amsterdamse Geelvinck-huis het karakter prijs van de lopende tentoonstelling Swart op de gracht, over Amsterdam en de slavenhandel: los zand. Er is geen lijn in te ontdekken. ...
IN BEELD: Conquista
In het kielzog van de Portugezen, die kapitalen vergaarden met de handel in luxegoederen uit Azië, verlegden de Spanjaarden hun grenzen in westelijke richting. Enkele decennia na Columbus’ onopzettelijke ontdekking van Amerika stroomden goud en zilver naar Spanje. Conquistadores als Cortés en Pizarro baanden de weg naar het fortuin, maar de kosten van hun meedogenloze...
Oorlogspost
Op de vlucht voor de Duitsers kwam de Joodse familie Weening terecht in het Zuid-Franse kuuroord Aulus-les-Bains. In 1942 trokken ze de Pyreneeën over. De stapel post van huis die ze toen achterlieten, dook zeventig jaar later weer op. Het was het begin van een zoektocht naar het lot van de Weenings. ‘Van huis,...
Opsporingsdiensten joegen straalbezopen op het verzet
Oud-NSB'er Jacob Luitjens, die tijdens de oorlog veel verzetsstrijders opspoorde, is overleden. Uit onderzoek blijkt dat bestrijders van het verzet zich geregeld volgoten met drank.
Piet van Staveren (1925- )
Als Indonesië zich losmaakt van Nederland, weigert communist Piet van Staveren te vechten tegen de inwoners. Hij deserteert en wordt Pitojo Koesoemo Widjojo. Waarom Piet van Staveren nu juist de nacht van 13 op 14 juni 1947 uitkiest om over te lopen is niet duidelijk. Een opwelling is het in elk geval niet. Dat bewijst...
Fatale liefde voor bevolkingsregisters
Voor de Jodenvervolging maakten de nazi’s dankbaar gebruik van het uitstekende Nederlandse bevolkingsregister. Geestelijk vader Jacob Lentz zou zich ook tijdens de oorlog monomaan wijden aan de administratie, overtuigd dat hij het juiste deed. Er is ‘geen politieman, geen V-Mann, zelfs geen provocateur geweest’, schreef Loe de Jong in Het koninkrijk der Nederlanden in de...
Buffalo Bill
Bill Cody, beter bekend als Buffalo Bill, was aan het begin van de twintigste eeuw misschien wel de beroemdste Amerikaan ter wereld. Met zijn Wild West-shows schiep hij een beeld van de heroïsche cowboy en de tragische indiaan dat de populaire cultuur blijvend bepaalde. Het leven van William Frederick Cody is omgeven door een web...
LEZERSFORUM: ‘Het geeft geen pas op 4 mei Duitse collaborateurs te herdenken’
‘Zolang er mensen leven die de oorlog hebben meegemaakt, is 4 mei geen goede dag om Duitsers of collaborateurs te gedenken. Dat moeten de mensen die dat willen maar in eigen kring doen.’ Zo reageert Marlies Schmitz op de stelling van deze maand. Die luidde: ‘Het geeft geen pas op 4 mei Duitsers of...
De poes van Anne Frank en goedkope ‘konijnenbouten’
‘Ik heb een primeur waar Amerikanen dol op zullen zijn,’ zegt journalist Paul Arnoldussen: ‘Ik heb achterhaald waar de poes van Anne Frank is gebleven.’ Anne moest haar pikzwarte Moortje achterlaten toen ze naar het Achterhuis vertrok, en tijdens de onderduik was dat haar ‘zachte en zwakke punt’, schreef ze in...
