Alle artikelen
Voor de ingang van het Dordrechts Museum staat een heuse rij. Binnen is het dringen. De schaarse bankjes zijn bezet, bezoekers schuifelen voetje voor voetje lang de muren. De tentoonstelling trekt veel publiek, want voor het eerst is een groot deel van de imposante kunstcollectie van de ‘kunstkoning’ bijeengebracht. Koning Willem II is hot.
Bij binnenkomst kun je een iPod krijgen met daarop een geluidsbestand van twintig minuten. Maar eerst maar eens de eerste zaal zien binnen te komen. Daar hangen enorme portretten van Willem en zijn Russische vrouw Anna Paulowna. Een deel van de tentoonstelling gaat over de harmonieuze verhouding tussen de twee vorstenhuizen. Deze werd telkens bevestigd met geschenken over en weer. Een mooi voorbeeld zijn de zeestukken van J.C. Schotel die Willem aan zijn zwager tsaar Nicolaas aanbood. Die overtroefde de geste met twee gigantische vazen uit de keizerlijke porseleinfabriek, waarop in miniatuur de twee zeegezichten waren nageschilderd.
Dat de Nederlandse koning zich in de Russische adel kon introuwen, was vooral te danken aan tsarina Maria Fjodorovna, de moeder van Anna. Toen Napoleon om de hand van haar dochter kwam vragen, wees ze hem resoluut af. Willem, die zijn moed had bewezen op het slagveld van Waterloo, was haar ideale schoonzoon.
Dat Slender Willy inderdaad een bescheiden postuur had, bewijst het uniform dat hij droeg bij zijn inhuldiging. Voor iemand die zijn vader in alles wilde overtreffen en uiterlijk vertoon daarvoor als aangewezen middel zag, stelt het simpele uniform weinig voor. Maar Anna begreep haar echtgenoot. Ze schreef haar broer Nicolaas: ‘Deze eenvoud siert hem, want het toont de man zoals hij is.’ Met zijn Russische muts en sabel profileerde Willem zich nadrukkelijk als vriend van Rusland.
Ook Wexy, het lievelingspaard dat Willem liet opzetten, valt wat tegen. Het strijdros ziet eruit als een lieve, borstelige pony. Bovendien is hij wat opgelapt, want een flapje huid op zijn achterflank is opnieuw opgenaaid.
Het grootste deel van de tentoonstelling gaat over Willem de Verzamelaar. Als kind van zijn tijd bouwde hij een weergaloze kunstcollectie op. Hij hield van contemporaine kunst, maar vooral ook van het vaderlands verleden. De nieuw gebouwde Gotische Zaal in Den Haag hing hij vol met werk van oude meesters als Rembrandt, Ruisdael, Steen en Bakhuyzen. Anders dan zijn tijdgenoten had hij een sterke voorliefde voor de Vlaamse Primitieven, zoals een prachtig drieluik van Memling.
Willem was nogal kooplustig. Gemiddeld schafte hij elke maand een schilderij aan. Voor een bijzonder mooi vrouwenportret van Pieter de Kempener had hij bijna 10.000 gulden over. Toen de gehele kunstcollectie zes jaar later werd geveild, bracht het niet meer dan een derde van dat bedrag op. Willem zat namelijk diep in de schulden. Hij leende daarom een miljoen van zijn zwager Nicolaas, met de kunstcollectie als onderpand. Maar toen overleed hij plotseling. De erfgenamen besloten de collectie te veilen, in de verwachting dat die het dubbele zou opleveren. De veiling duurde acht dagen. Er was veel belangstelling voor, maar er werd maar weinig gekocht. De Nederlandse overheid had geen interesse en de collectie viel jammerlijk uit elkaar.
Over het verhaal van Willem en Anna is genoeg te vertellen, maar de tentoonstelling schetst weinig achtergrond. Het is jammer dat het verhaal op de iPod die lacune niet vult. Verschillende historici, onder wie Herman Pleij en Ileen Montijn, vertellen smakelijke, maar op zichzelf staande anekdotes. Montijn houdt bijvoorbeeld een erg lang en wat hakkelend verhaal over de bedgewoontes van de koning. ‘Aan mijn lijf geen polonaise,’ laat ze Willem zeggen. Iets meer diepgang had niet misstaan in deze verder visueel aantrekkelijke en diverse tentoonstelling.
Willem II – Kunstkoning
Dordrechts Museum
Tot en met 15 juni
Museumstraat 40, Dordrecht.
Open: dagelijks van 10.00-17.00 uur.
Info: 078-770 87 08 of www.WII-kunstkoning.nl
Dit artikel is exclusief voor abonnees
TENTOONSTELLING: Willem II – kunstkoning
Voor de ingang van het Dordrechts Museum staat een heuse rij. Binnen is het dringen. De schaarse bankjes zijn bezet, bezoekers schuifelen voetje voor voetje lang de muren. De tentoonstelling trekt veel publiek, want voor het eerst is een groot deel van de imposante kunstcollectie van de ‘kunstkoning’ bijeengebracht. Koning Willem II is hot. ...
‘Loe de Jong was net een mens’
Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Loe de Jong op 24 april, sprak historicus Bas Kromhout op 16 april met televisiemaker Ad van Liempt en biograaf Boudewijn Smits over de schrijver van het standaardwerk Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. Het gesprek vond plaats in het Verzetsmuseum in Amsterdam tijdens Helden &...
Het kabinet-Hitler I
Was wäre geschehen ist gerade die Kardinalfrage, aldus Nietzsche. Onder historici is Nietzsches stelling, die uitdaagt tot virtuele geschiedschrijving, omstreden. Een criticus, de Britse marxistische historicus Edward Hallet Carr, doet virtuele geschiedenis in zijn bekende boek What is history af als ‘mere parlour game’. De historicus kijkt nu eenmaal naar het verleden vanuit het heden en...
Nanda van der Zee (1951-2014)
Op 24 maart jl. is historicus Nanda van der Zee op 62-jarige leeftijd overleden. In 1997 publiceerde zij Om erger te voorkomen: de voorbereiding en uitvoering van de vernietiging van het Nederlandse jodendom tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hierin weet ze het hoge percentage omgekomen Nederlandse Joden aan de laffe houding van de elite en koningin...
LEZERSFORUM: ‘Duitsland is verantwoordelijk voor het uitbreken van WOI’
Vijfenzestig procent van de respondenten is het niet eens met de stelling dat het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog geheel te wijten valt aan Duitsland. ‘De Fransen loerden op wraak,’ refereert J. Post naar de Frans-Duitse Oorlog van 1871. Ook E. Blonk vindt het ‘te gemakkelijk om de gehele schuld in de schoenen van Duitsland...
Laura Starink over het schrijven van een familiegeschiedenis
Laura Starink, slaviste en journaliste, schreef het boek Duitse wortels. Mijn familie, de oorlog en Silezië. Op 12 april spreekt Starink tijdens de Dag van de familiegeschiedenis. Haar moeder Elinor verbleef van 1944 tot 1950 in Zwitserland vanwege een tbc-kuur, haar tante Lotte werkte na de capitulatie gedwongen in Auschwitz en haar opa was leraar...
Grote Geschiedenis Quiz 2014
SpelregelsWederom organiseren Historisch Nieuwsblad, de Volkskrant en het televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. De voorronde van de quiz vindt u in dit nummer, en in de Volkskrant van zaterdag 29 maart. Drie deelnemers aan de voorronde gaan door naar de finale. Zij nemen het daar op tegen vier teams van prominente Nederlanders, onder...
Cecil Rhodes werd rijk van Afrikaanse diamanten
In Botswana is de op een na grootste diamant ooit gevonden. In de negentiende eeuw wist de Engelsman Cecil Rhodes zich uitbundig te verrijken door de Afrikaanse diamantindustrie.
De schatrijke filantroop
Als oprichter van Standard Oil werd John D. Rockefeller de rijkste man aller tijden. Zijn gehaaide manier van zakendoen kwam hem op veel kritiek te staan. Tegelijkertijd gebruikte hij zijn fortuin voor een baanbrekende vernieuwing van de filantropie. John Davison Rockefeller werd vaak omschreven als zwijgzaam, sober, koud en afstandelijk, en tegelijk uitermate vasthoudend, principieel...
De Dertigjarige Oorlog (1618-1648)
De Dertigjarige Oorlog begon met een aanslag: protestantse edelen gooiden drie katholieke hoogwaardigheidsbekleders uit het raam van de burcht in Praag.
De eerste bankencrisis
Na het failliet van Silicon Valley Bank houden de financiële markten hun adem in. In het voorjaar van 1924 dreigde de Rotterdamsche Bankvereeniging aan wanbeleid ten onder te gaan.
Enver Hoxha (1908-1985)
De Albanese dictator Enver Hoxha was geen wereldvreemde megalomaan, maar een uitgekookte overlevingskunstenaar. Door manipulatie – en natuurlijk door geweld – hervormde hij Albanië volgens de marxistisch-leninistische beginselen. Na zijn dood in 1985 liet hij een land achter dat zichzelf was kwijtgeraakt. Het Albanië waarin Enver Hoxha (spreek uit: Hotsja) opgroeide, was een arme, onderontwikkelde...
