Alle artikelen
Eerder schreef ik op deze plaats over mijn vader, die een jaar geleden naar een verzorgingstehuis is gegaan. Zijn ‘kastelenverzameling’, zoals hij die noemde, kon niet mee. Nog steeds staan in een Haarlems antiquariaat honderden ordners, met ingeplakte ansichtkaarten en zelfgeschoten foto’s van kastelen, in slagorde te wachten op een liefhebber. Mijn vader was er klaar mee, hij wilde met zijn kastelenliefhebberij niets meer te maken hebben.
Na een jaar zijn we een fase verder. Of liever: na een jaar hebben we een stap terug gezet. Naast de voordeur van zijn kamer in het verzorgingstehuis hangt een plastic schoolbordje. Daar schrijft het personeel met viltstift de datum op, en wie er op bezoek komt die dag. Want dat weet hij niet meer. Hij weet nog wel dat hij belangstelling had voor geschiedenis en dat hij kastelen verzamelde.
In de herfst reden we naar de Dekemastate, een adellijk landhuis in Jelsum. Dat is bij hem in Leeuwarden om de hoek. De tuin bloeide nog prachtig en de zon scheen even mooi. We reden er rond, hij in zijn karretje en ik erachter. Hij wilde wel wat folders hebben voor zijn kastelenverzameling, want hier was hij nog nooit geweest. Dat is het voordeel van alzheimer: je kunt hetzelfde uitje vijf keer maken. Elke keer is het weer helemaal nieuw.
Mijn vader zat met die folders in zijn knokige hand. Met zijn andere hand trachtte hij een stuk appeltaart weg te werken. Een geschiedenisman zonder geschiedenis. Hij doet zijn best de moed erin te houden, maar het valt hem zichtbaar zwaar. Ik zag laatst dat er een cursus bestaat waar je leert hoe het is om alzheimer te hebben. Je moet een container in, waar je elk besef van tijd en ruimte wordt ontnomen.
Waar ben ik? Ik heb twee zoons, maar zeker weten doe ik het niet. Je moet koffie inschenken en voor je staan een beker, een suikerpot en een vaasje met bloemen. Ergens moet die koffie in, maar welke van de drie was het ook alweer? Alzheimer, dat is leven met een gat waar eerst je verleden was. Je dochter is geweest, want dat staat op het plastic schoolbordje naast de deur. Maar al sla je me dood, wie is ook alweer m’n dochter?
History is bunk, zei Henry Ford. Mijn vader is het bewijs dat history géén bunk is. Je eigen geschiedenis is je leven, je vastigheid en je zelfrespect. Sinds een jaar of tien zijn we in Nederland druk met onze identiteit en onze nationale geschiedenis. En altijd weer zijn er mensen die het flauwekul vinden, die vasthouden aan de jaren vijftig en aan een gedroomd verleden, dat in werkelijkheid heel wat minder mooi was. We kunnen toch wel zonder?
Het is waar dat in Nederland history in zekere zin bunk is. Er kwam een historische canon, waar meteen flink op werd gescholden. Er zou een Nationaal Historisch Museum komen, dat vervolgens niet doorging en waarover je nu geen mens meer hoort. Laatst kreeg ik het boek in handen dat hoort bij de historische canon – De canon van Nederland heet het. Een prachtig boek, waarin prominente historici en andere wetenschappers de vijftig ‘vensters’ behandelen. Het boek is een paar maanden uit; ik laat me vertellen dat de verkoop niet overhoudt. De belangstelling ervoor is alweer overgewaaid en vergeten.
Maar zonder geschiedenis kunnen we beslist niet. Tegenstanders van de terugkeer van de nationale geschiedenis zeggen dat een onzeker volk naar zijn verleden grijpt. Ik kijk naar mijn vader en zie het omgekeerde. Zonder verleden heb je geen ankers en word je onzeker. Zonder geschiedenis ben je geen mens.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
COLUMN: Martin Sommer – Leven met een gat
Eerder schreef ik op deze plaats over mijn vader, die een jaar geleden naar een verzorgingstehuis is gegaan. Zijn ‘kastelenverzameling’, zoals hij die noemde, kon niet mee. Nog steeds staan in een Haarlems antiquariaat honderden ordners, met ingeplakte ansichtkaarten en zelfgeschoten foto’s van kastelen, in slagorde te wachten op een liefhebber. Mijn vader was er...
STELLING: ‘Paus Franciscus had gelijk: Europa is oud en verteerd’
Anton van Hooff: ‘Wat de paus in Straatsburg verkondigde, is al zo vaak beweerd. Cultuurpessimisme is van alle tijden. De oude Romeinen spraken al bezorgd over de mundus senescens of “ouder wordende wereld”. Ook in het Interbellum kenden de Europeanen periodes van intens cultuurpessimisme. Daaraan danken wij invloedrijke boeken als Oswald Spenglers Untergang des Abendlandes...
LESSEN: ‘Europeanen en Russen hebben elkaar nooit begrepen’
Nederland stuurt een paar honderd militairen naar de Russische grens, die met Britse en Noorse krachten deel gaan uitmaken van een nieuwe flitsmacht van de Navo. Willem II-biograaf Jeroen van Zanten, momenteel werkzaam aan een boek over de Slag bij Waterloo, vertelt dat het wantrouwen ten aanzien van de Russen diepgeworteld is in Europa. ...
FILMS: The Imitation Game en Exodus: Gods and Kings
De kraker van Enigma: Historisch rammelend portret van Alan Turing The Imitation Game Morten Tyldum Vanaf 8 januari in de bioscoop Beter laat dan nooit, maar de geschiedenis is er niet minder treurig om. Alan Turing, de briljante wiskundige die in de Tweede Wereldoorlog van cruciale betekenis was voor het kraken van het...
TENTOONSTELLING: Een oorlog zonder einde
Met de opening deze zomer van de indrukwekkende First World War Galleries speelt het vernieuwde Imperial War Museum in Londen in op de grote belangstelling voor de Eerste Wereldoorlog in dit honderdste herdenkingsjaar. Voor de ingang staat dagelijks een lange rij geduldig wachtende bezoekers. De First World War Galleries is maar liefst...
Het vergeten verhaal van de Indische Joden
Joden die terugkeerden uit Nederlands-Indië na de Tweede Wereldoorlog stuitten op een muur van onbegrip: voor hun verhalen was naast de Shoah geen plaats. Het Joods Historisch Museum brengt met de tentoonstelling Selamat Sjabbat hun vergeten geschiedenis in beeld. Op 14 december jl. verzorgde museaal leider Hetty Berg een lezing over het lot van de...
Marie Anne Tellegen: bevlogen en onverzettelijk
Marie Anne Tellegen (1893-1976) is voor velen nu misschien een onbekende, maar in het midden van de vorige eeuw kon niemand om haar heen. Als directeur van het Kabinet der Koningin stond zij Wilhelmina en Juliana jarenlang terzijde. Voormalig redacteur van NRC Handelsblad Wim Weenink (1945) schreef haar levensverhaal in Vrouw achter de troon. ‘Iedereen...
INTERVIEW Cees Fasseur – biografie Pieter Sjoerds Gerbrandy
Op 13 maart 2016 werd bekend dat historicus Cees Fasseur op 77-jarige leeftijd is overleden. Fasseur schreef meerdere biografieën over de Oranje-vorsten. Over zijn meest recent gepubliceerde boek, een biografie van oorlogspremier Pieter Sjoerds Gerbrandy, gaf hij eind 2014 een interview aan Historisch Nieuwsblad. ‘Gerbrandy was de Nederlandse Churchill in zakformaat.’ Slechts één huis scheidt...
Jan Hus (c. 1370-1415)
De Boheemse prediker Jan Hus was strenger in de leer dan de gevestigde katholieke orde. Daardoor veroorzaakte hij in de vijftiende eeuw de ene rel na de andere. Tijdens een legendarisch concilie zetten de bisschoppen deze dissident op zijn plaats. Het staat er nog steeds, Schloss Gottlieben. Een hoekig gebouw met twee...
Voor Maarten Luther was oprecht geloof genoeg
Maarten Luther bood miljoenen gelovigen een uitweg uit de beklemmende leer van de katholieke kerk. Ze hoefden zich niet langer te laten afpersen door geestelijken uit angst voor het vagevuur. Het was genoeg als ze oprecht geloofden.
Televisie zou Nederlanders veranderen in ‘geestelijke lilliputters’
In 1964 maakte de Tweede Kamer de uitzendingen van het commerciële station TV Noordzee onmogelijk. Maar niet lang daarna kwam het populaire amusement het bestel toch binnen via de TROS. ‘Laat u niet langer voor het zuilenlapje houden.’ Het was niet de eerste etherpiraat; Radio Veronica zond al een paar jaar vanaf een zeeschip uit. Maar...
Britten vernielen symbolen Amerikaanse macht
Leden van de extreemrechtse Proud Boys krijgen hoge straffen voor hun rol in de Capitoolbestorming. In 1814 legden Britse troepen de zetel van de Amerikaanse volksvertegenwoordiging in de as.
