Alle artikelen
Keizer Wilhelm II was psychisch abnormaal, megalomaan en mentaal gedegenereerd, schreven Duitse kranten na de Eerste Wereldoorlog. Doel van dit soort ‛diagnoses’: de schuld van de verloren oorlog afschuiven.
Direct nadat de verslagen keizer in 1918 naar Nederland was gevlucht bogen psychiaters, andere artsen en leken zich over zijn geestelijke gezondheid en schreven erover in kranten en tijdschriften. Geen van de auteurs had Wilhelm ooit onderzocht, constateert historicus David Freis in Medical History, en daarin ziet hij een parallel met huidige experts die zonder consult waarschuwen voor psychische problemen van Donald Trump. Freis moet niets hebben van dat soort ‛diagnoses’, want in het verleden waren ze steevast politiek gekleurd.
Meer historisch nieuws lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Na de Eerste Wereldoorlog zagen zowel linkse als rechtse auteurs psychische problemen bij de voormalige keizer. De socialistische psychiater Auguste Forel, bijvoorbeeld, verklaarde Wilhelm ongeneeslijk gedegenereerd doordat zijn vorstelijke familielijn was gekruist met Engels bloed – van Wilhelms moeder, dochter van koningin Victoria.
Gedegenereerd als hij was, had Wilhelm zich laten meeslepen door megalomane edelen, militaire leiders en kapitalisten die Duitsland de oorlog in hadden geloodst. Het Duitse volk trof geen blaam, schreef de socialist.
Verder naar rechts op het politieke spectrum constateerde psychiater Paul Tesdorpf dat de keizer leed aan periodieke krankzinnigheid. Dat pleitte Wilhelm vrij van de morele verantwoordelijkheid, want waanzinnigen hebben zichzelf nu eenmaal niet in de hand. Nog wat rechtsere tijdgenoten concludeerden uit Wilhelms ‛gedegenereerdheid’ dat er niets mis was met de monarchie, maar alleen met dit individu. Een waarlijk sterke keizer was volgens hen het best voor Duitsland.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Politieke psychiatrie
Keizer Wilhelm II was psychisch abnormaal, megalomaan en mentaal gedegenereerd, schreven Duitse kranten na WO1. Doel van dit soort ‛diagnoses’: de schuld van de verloren oorlog afschuiven.
Roel van Duijn over zijn historische held
Provo-oprichter Roel van Duijn schreef de biografie van de nationaal-socialistische freule Julia op ten Noort, die deze maand verschijnt. Maar bewondering koestert Van Duijn voor de Russische anarchist Peter Kropotkin. Wanneer maakte u kennis met Peter Kropotkin? ‘Dat was tijdens mijn gevangenschap, in het voorjaar van 1966. Ik was opgepakt als redacteur van het...
De zakkendrager: een nuttig, maar uitgestorven beroep
Schepen worden tegenwoordig met geautomatiseerde kranen geladen en gelost. Vroeger was dat het werk van de zakkendrager. Een vergeten, maar essentieel beroep, meent Annegreet van Bergen. Standbeelden van hoge heren, al dan niet te paard, zeggen mij weinig of niets. Daarentegen maakte een beeld van een licht gebogen mannengestalte met een grote zak op zijn...
De Stelling: bevolkingspolitiek
Martin Sommer:‘Ik zou het begrip “bevolkingspolitiek” graag uit de nare sfeer van de eugenetica willen halen. Want het lijkt me juist heel verstandig als de overheid zich om de toekomst bekreunt. Dat doen we toch ook om de economie, of het klimaat? Beide kun je overigens niet los zien van bevolkingspolitiek. We hebben bepaalde buitenlandse...
Albert Speer – Magnus Brechtken
Dit is niet de eerste biografie die aan Albert Speer (1905-1981) is gewijd, ook niet de eerste die kritisch uitpakt voor deze architect van het Derde Rijk, maar wel de meest vernietigende. Via gedegen bronnenonderzoek toont biograaf Magnus Brechtken aan dat Speer de dans ontsprongen is. Hij had tezamen met andere prominente nazi’s en oorlogsmisdadigers...
The Moralist – Patricia O’Toole
Woodrow Wilson won de presidentsverkiezingen in 1912 als progressieve Democraat en loste zijn beloftes grotendeels in. Hij vocht tegen monopolies, voerde een achturige werkdag en inkomstenbelasting in, en onderwierp de banken aan regulering door de Federal Reserve. Hij legde de basis voor een Amerikaanse buitenlandse politiek die was gebaseerd op een morele betrokkenheid met de...
Anna van Saksen – Femke Deen
Toen ze elkaar net kenden, leken Anna van Saksen en Willem van Oranje gelukkig samen. Ze trouwden op 24 augustus 1561 in Leipzig. Politiek gezien was het huwelijk een belangrijke gebeurtenis. De nicht van een keurvorst trouwde met de prins van Oranje. De twee verbonden de dynastieën van Hessen, Saksen en Nassau. Anna begon een...
Dichter in de jungle – Roelof van Gelder
In vrijwel elke publicatie over slavernij staan ze afgebeeld: de gravures van de slaaf die is opgehangen aan een haak die door zijn ribbenkast is gestoken, de slavin die wordt gegeseld en de zwarte man die wordt geradbraakt. Het zijn iconische beelden van een gruwelijke bladzijde uit de geschiedenis, die zich onmiddellijk op het netvlies...
Berlusconi als symbool voor verloederd Italië
Hoe maak je een interessante film over een corrupte en vulgaire politicus? Het makkelijkst is om hem als een grote schoft te tonen, waarbij de kijker zich moreel superieur kan wanen. Met Loro heeft Paolo Sorrentino, die we kennen van het imponerende La grande bellezza, niet zo’n film over Silvio Berlusconi willen maken. De drievoudige...
De dividendbelasting bezorgt Unilever al sinds de oprichting in 1929 problemen
De kwestie rond de dividendbelasting heeft een flinke deuk geslagen in het imago van premier Mark Rutte. Het beeld is ontstaan dat hij de belasting wilde afschaffen om tegemoet te komen aan zijn vroegere werkgever, Unilever. Door deze maatregel zou een probleem worden opgelost waar het levensmiddelenconcern al vanaf zijn prille begin mee kampt. Hoe...
‘De Dertigjarige Oorlog was de eerste echte wereldoorlog’
Over de Dertigjarige Oorlog zijn talloze verhalen in omloop. De Zweedse historicus Dick Harrison poogt in zijn boek met gelijknamige titel al die verhalen in één werk te vatten. In De Dertigjarige Oorlog beschrijft hij zowel persoonlijke getuigenissen als de politieke ontwikkelingen van deze bloederige oorlog. ‘De oorlog leek een onoplosbaar conflict.’ Hoe wordt...
Port: een Hollandse vinding?
Menig naslagweg meldt er iets over: de Nederlandse betrokkenheid bij het ontstaan van port. Hoe de vork precies in de steel zit is echter lastig te achterhalen: port is niet op een specifiek moment uitgevonden maar ontstaan als gevolg van een historisch proces, waarin tal van elementen een rol speelden. Schippers uit de Lage Landen kwamen...
