Alle artikelen
Programmamaker Sinan Can reist geregeld naar oorlogsgebieden. In zijn reistas zit altijd het werk van zijn held de Perzische soefimysticus en dichter Jalal ad-Din Rumi, die hem inspireert en troost. Op 25 maart wordt het eerste deel van Cans tweeluik uitgezonden: Sinan zoekt de klas van Elias.
Wanneer maakte u kennis met Jalal ad-Din Rumi?
‘Als jongetje kende ik zijn naam als grondlegger van het soefisme, maar ik had nog nooit iets van hem gelezen. In 2002 liep ik stage in Istanbul en daar trof ik in een boekwinkel zijn verzamelde werk, Masnavi. Ik kocht het, maar las het niet. Vier jaar later overleed mijn neef, die me heel dierbaar was. Ik worstelde met een immens verdriet, en dat was het moment waarop ik Jalal ad-Din Rumi (1207-1273) ben gaan lezen. Het was alsof zijn gedichten op me hadden liggen wachten.’
Boden zijn verzen troost?
‘Het hielp geweldig bij het rouwen. Ik zat met het probleem dat ik mijn neef niet meer kon vertellen dat ik van hem hou. Maar door Rumi besef ik dat liefde nooit dooft. Een kerngedachte van het soefisme is dat alles van waarde wederkeert – weg is niet echt weg, maar iets kan in een andere vorm of gedaante terugkeren. Ik vind dat troostend. Rumi schrijft over universele waarden van het hart, over liefde, schoonheid, tolerantie en pijn, en dat doet hij op adembenemende wijze.’
Wat is Rumi’s belangrijkste wapenfeit?
‘Je voelt dat hij zelf de emoties heeft doorleefd die hij zo weergaloos onder woorden brengt. Vanwege de oprukkende Mongolen vanuit het oosten vluchtte hij met zijn familie vanuit Balkh, dat nu in Afghanistan ligt, richting het westen en vestigde zich uiteindelijk in 1228 in de Turkse stad Konya. Daar ontmoette hij zijn boezemvriend en inspirator derwisj Sjems Tebrizi. Dankzij deze vriendschap transformeerde Rumi van een Koran-geleerde in een mysticus. Gaandeweg werd er geroddeld over de aard van hun vriendschap, waarop Sjems vertrok. Na vele smeekbedes keerde hij toch terug, maar hij werd later vermoord, vermoedelijk door jaloerse volgelingen van Rumi. Ik durf te beweren dat het verdriet over zijn vriend Rumi heeft gevormd tot de grootse dichter die hij was. Scheppen komt voort uit lijden.’
‘Ik lees zijn werk soms huilend’
Wat hebt u van Rumi geleerd?
‘Dat ieder mens iets voor een ander kan betekenen. Ik ben een volger van het soefisme als richtsnoer voor barmhartigheid, verdraagzaamheid en tolerantie. Iedereen die met een moreel kompas leeft is in mijn ogen al een soefi, daar hoef je je niet voor te bekeren.’
Helpt het?
‘Het soefisme heb ik soms hard nodig om mijn vertrouwen in de mensheid niet te verliezen. Mijn ouders vertelden me dat ieder mens van nature goed is, maar ik heb ontdekt dat dit niet altijd het geval is. Tijdens mijn reizen in oorlogsgebieden heb ik het werk van Rumi altijd bij me. Ik lees het in mijn hotelkamer, soms hard huilend, maar zijn woorden werken troostend en voorkomen dat ik instort.’
Alies Pegtel is historicus en journalist.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Sinan Can over zijn historische held
Programmamaker Sinan Can reist geregeld naar oorlogsgebieden. In zijn reistas zit altijd het werk van zijn held de Perzische soefimysticus en dichter Jalal ad-Din Rumi, die hem inspireert en troost. Op 25 maart wordt het eerste deel van Cans tweeluik uitgezonden: Sinan zoekt de klas van Elias. Wanneer maakte u kennis met Jalal...
Column Annegreet van Bergen: druktechniek
In de negentiende eeuw leerden steeds meer Nederlanders lezen. Handige ondernemers speelden daarop in door steeds meer boeken en kranten op de markt te brengen. Toch bleef de vraag naar informatie onverzadigbaar, zo constateert Annegreet van Bergen. Eerst verdween hier in Zutphen de afvalkalender, toen de bioscoopladder. Dat wil zeggen, sinds kort staat op internet...
Stelling: kernwapens
Martin Sommer: ‘Ik ben niet gerust op die bom. Emoties spelen internationaal een te grote rol om altijd maar rationele afwegingen van de nucleaire machten te kunnen verwachten. Tijdens de Koude Oorlog werkte de wederzijdse afschrikking ten dele omdat de twee dominante machtsblokken — het kapitalistische Westen en het communistische Oostblok — ondanks alles een...
De ongehoorde helft – Paul van der Steen
Enorm dedain voor vrouwen in de politiek Als Carry Pothuis-Smit in 1920 in de Eerste Kamer komt, wordt ze door de helft van de Kamerleden genegeerd. De ‘socialistische huisvrouw’ heeft afkomst én geslacht tegen. Haar verkiezing laat zien hoe democratie en samenleving afglijden, meent een katholieke krant. Pothuis-Smit is een van de eerste vrouwen die...
Adolf Hitler. Ondergang (deel 2) – Volker Ullrich
De ongezellige Berghof in Beieren. Dit is het tweede deel van Volker Ullrichs magnum opus over Hitler. Het is een volumineus, maar uiterst leesbaar boek. De militaire gebeurtenissen tussen 1939 en 1945 bepalen de thema’s van de hoofdstukken. Uitzonderingen zijn een hoofdstuk over de weg naar de Holocaust en een ‘intermezzo’ over het leven in...
Een wereld vol patronen – Rens Bod
Wetenschappelijk denken begint al in de prehistorie. Bij het woord ‘wetenschap’ denken veel mensen in eerste instantie aan de natuurwetenschappen. En voor zover ze geneigd zijn andere disciplines – zoals taal- en letterkunde, filosofie, geschiedenis en dergelijke – het predicaat ‘wetenschappelijk’ toe te kennen, gebeurt dat alleen als de kennis die dat...
Film: They Shall not Grow Old
Nooit eerder kwamen de oorlogservaringen van soldaten zo dichtbij als in het verbijsterende en onbeschrijflijke They Shall not Grow Old. Wie het verleden van archiefbeelden kent, zou denken dat de wereld er vroeger zwart-wit uitzag. Bioscoopjournaals waren tot in de jaren zestig zwart-wit en tot de komst van de kleurentelevisie in de...
‘De geschiedenis van Lotharingia is er een van veel getouwtrek’
In 855 erfde de oudste kleinzoon van Karel de Grote een gebied tussen het huidige Frankrijk en Duitsland in dat zich uitstrekte van het noordelijkste punt van de Lage Landen tot ver in Italië: Lotharingia. In zijn gelijknamige boek gaat de Britse historicus Simon Winder op zoek naar dit vergeten tussengebied, dat de kiem legde...
‘De waarde van zo’n boek moet astronomisch geweest zijn’
Bibliofiele boeken zijn onder de middeleeuwse handschriften een bijzondere categorie. Boek- en bibliotheekhistoricus prof. dr Jos Biemans toont de mooiste voorbeelden hiervan tijdens de Collegedag Middeleeuwse hofcultuur, op maandag 3 juni in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. ‘Geld was de enige factor die een rol speelde, de inhoud van het boek was niet eens zozeer...
‘Kleine lidstaten Warschaupact lieten zich gelden’
Niet alleen binnen de NAVO, maar ook in het Warschaupact probeerden de kleinere bondgenoten hun stem te laten horen. Dat zegt Laurien Crump-Gabreëls, universitair hoofddocent en onderzoeker in de Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht. ‘De voormalige DDR is in rook opgegaan.’ Zijn er parallellen te benoemen tussen de ontwikkeling van het...
Zo geven jonge Russische historici het verleden toekomst
De door revoluties, oorlogen en onderdrukking geteisterde twintigste eeuw dreunt nog altijd na in het Rusland van nu. De eeuw wordt schitterend weergegeven door drie innovatieve, interactieve geschiedenisprojecten op de website futurehistorylab.com van de jonge journalist Michail Zygar. Hij populariseert geschiedenis met behulp van Whatsapp en Facebook icoontjes, maar schuwt de diepte niet. Stel je bent de...
‘Als hij meer had verteld, hadden we het makkelijker voor hem kunnen maken’
Dat kinderen last kunnen hebben van oorlogstrauma’s van hun ouders, ondervond journalist Ivo Weyel aan den lijve. Aan de hand van het oorlogsdagboek van zijn vader schreef hij Oorlogszoon. Over dit boek sprak hij tijdens Helden en Schurken op 20 februari met psycholoog Inez Schelfhout van Stichting Centrum ’45, dat mensen met psychotraumatische klachten behandelt....
