Alle artikelen
Werkloos en arm rondzwerven werd rond 1500 gevaarlijk in de Noordelijke Nederlanden. Bestuurders van Gouda, Haarlem, Deventer en Kampen begonnen berooide vreemdelingen als een gevaar te zien voor het morele gehalte van hun stad en de veiligheid en gezondheid van hun burgers. Dat laat Janna Coomans (Universiteit Utrecht) zien in het tijdschrift BMGN.
Vanwege de zorgen over armen van buiten beval Deventer in 1490 alle werkloze vreemden de stad te verlaten. Haarlem vaardigde tussen 1490 en 1564 meer dan zestig verordeningen uit tegen bedelaars. Wie de regels overtrad, kon rekenen op zware straffen, zeker als hij (meestal een hij) meerdere vergrijpen combineerde. Zo werd de rondzwervende Wolter Johansz in 1464 in Kampen onthoofd omdat hij onder meer een overjas, een hoed, een rozenkrans en keukenspullen had gestolen.
De maatregelen, en het tempo waarin ze werden ingevoerd, verschilden per stad en hingen samen met zorgen over honger, pest en politieke onrust. Maar in alle vier de steden versterkten de besturen hun autoriteit door streng op te treden tegen vreemden.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Streng tegen vagebonden
Werkloos en arm rondzwerven werd rond 1500 gevaarlijk. Bestuurders begonnen berooide vreemdelingen als een gevaar te zien.
Militante indianen bezetten Alcatraz
Inheemse Amerikanen zijn er eind jaren zestig beroerder aan toe dan andere minderheden in het land. Als stunt besluit een groep het voormalige gevangeniseiland Alcatraz te bezetten. Hun actie schudt de Amerikanen en andere indianen wakker. En vormt een opmaat naar meer protestacties.
Verdachte vliegtuigcrashes
Zelenski wil een onderzoek naar een vliegtuigcrash in Rusland, waar volgens Moskou Oekraïense krijgsgevangenen in zaten. Weinig mensen zijn verbaasd over de dood van de man die eerder dit jaar in opstand kwam tegen Poetin. De Wagner-baas is namelijk niet de eerste prominente figuur wiens vliegtuig onder verdachte omstandigheden is neergestort.
Grant was geen slager
De Amerikaanse generaal en latere president Ulysses Sam Grant leidde de noordelijke staten naar de overwinning in de Amerikaanse Burgeroorlog, maar betaalde daarvoor een hoge prijs. Duizenden soldaten sneuvelden of werden voor het leven verminkt in bloederige veldslagen. Grant genoot de reputatie een slager te zijn, die zijn mannen rücksichtslos de dood in stuurde. Maar dat imago is onjuist: Grant was een innovatieve generaal die relatief minder verliezen leed dan zijn zuidelijke tegenstanders.
Futuristische kunstenaars effenden de weg voor Mussolini
De Italiaanse kunststroming van het futurisme had ook een politieke dimensie . Met hun opvattingen waren de futuristen wegbereiders van het fascisme.
‘Nederlands-Nieuw-Guinea dreigde frontlijn in Koude Oorlog te worden’
In 1962 raakten Indonesië en Nederland bijna in een oorlog verwikkeld om de kolonie Nederlands-Nieuw-Guinea. Regisseur Foeke de Koe maakte een documentaire over het hoogoplopende conflict.
Heilige oorlog op de Krim
Tien jaar geleden annexeerde Rusland de Krim. In de negentiende eeuw was het gebied al het strijdtoneel van de eerste ‘moderne’ Europese oorlog.
Monumentale studie over Reynaert de Vos
Het beroemdste personage uit de Middelnederlandse literatuur is Reynaert de Vos. Het slimme dier komt ook in andere Europese verhalen voor, maar geen ervan is zo mooi geschreven als het Nederlandse. Frits van Oostrom gaf een nieuwe teksteditie uit en voorzag die van een uitgebreide geschiedenis. Ook onderzoekt hij het grote raadsel: wie was de auteur?
Guus Luijters: ‘Maak een ontdekkingsreis door Amsterdam’
Amsterdam heeft door de eeuwen heen vaak als decor gediend voor de literatuur. Maar veel ervan is vergeten, of krijgt niet langer de aandacht die het verdient. Een groep auteurs maakte een selectie uit de mooiste verhalen, met als resultaat Amsterdam in bijna 80 boeken. Van Vondel tot Isik.
Zo’n slapjanus was Willem V nou ook weer niet
Stadhouder Willem V heeft van jongs af aan een slecht imago, en dat is niet helemaal terecht. Olaf van Nimwegen schreef een genuanceerde biografie over deze Oranje-telg.
Wensdenken over Cleopatra’s dochter
Over Cleopatra Selene is niet veel bekend. Maar dat weerhoudt Jane Draycott er niet van lustig over haar te speculeren en haar voor te stellen als een sterke vrouw.
Van ereprijs tot zeesla en groot dooiermos
Het eerste grote overzicht van de wilde Nederlandse flora is heruitgegeven. Eind achttiende eeuw ontstond het initiatief tot deze Flora Batava. Die groeide uit tot een ‘floristische kathedraal’ en is tegelijk een interessante historische bron.
