Alle artikelen
Rijke Kamerleden stemden in de periode 1870-1920 met hun eigen portemonnee in het achterhoofd. Of preciezer gezegd: belastinghervormingen die de meest vermogende burgers geld zouden kosten, kregen minder stemmen van rijke politici dan van armere.
Bas Machielsen heeft het stemgedrag van Kamerleden onderzocht voor zijn proefschrift The Political Elite, Self-Interest and Democratization, waarop hij onlangs promoveerde aan de Universiteit Utrecht. In de periode die Machielsen behandelt, deden ministers pogingen om een algemene inkomstenbelasting in te voeren. In 1863, 1872 en 1884 lukte het niet daar een meerderheid voor te vinden, maar in 1893 ging het parlement akkoord, waarbij het hoogste tarief op 3,2 procent kwam te liggen. In de Eerste Wereldoorlog ging het tarief omhoog en werd het stelsel progressiever, waardoor de hoogste inkomens naar verhouding meer gingen betalen. Het stemgedrag was in de tussenliggende periode dus veranderd.
Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Dat hield verband met een gewijzigde samenstelling van het parlement. Aan het begin van de onderzochte periode waren Kamerleden vaak opvallend rijk, maar daarna werden ze door de bank genomen armer. Een gemiddelde parlementariër in 1920 ondervond daardoor persoonlijk minder negatieve effecten van hogere belastingtarieven dan zijn collega in 1870. Politici lieten zich niet alleen leiden door eigenbelang, want met name hun partijstandpunten hadden een groter effect op hun stemgedrag. Maar de gevolgen voor hun eigen welvaart speelden aantoonbaar mee.
Lucratief beroep
Wie in de periode 1870-1920 een paar jaar actief was in de politiek, had aan het einde van zijn leven gemiddeld meer geld dan andere burgers met verder vergelijkbare kenmerken. Door het salaris kwam dat niet, want dat was niet heel hoog. Vermoedelijk maakte een deel van de politici zijn positie op een oneigenlijke manier te gelde, bijvoorbeeld door zich te laten betalen voor stemmen. Het effect nam af naarmate politieke partijen meer invloed kregen, de fractiediscipline sterker werd, en er voor Kamerleden minder ruimte overbleef om individueel besluiten te nemen.
Opvallend genoeg had rijkdom geen effect op het stemgedrag als het ging om een kwestie die op langere termijn gevolgen zou hebben: de uitbreiding van het kiesrecht. Eerst was dat recht voorbehouden aan mannen die een vastgesteld bedrag aan belasting betaalden, maar geleidelijk werd het uitgebreid. Dat betekende dat er nieuwe kiezers bij kwamen, met andere financiële belangen dan de gevestigde orde. Daardoor veranderde de samenstelling van de Kamer en volgden er besluiten die de rijkste burgers geld kostten. Dat viel te voorzien, maar toch lieten politici zich op dit punt niet leiden door eigenbelang.
Kamerleden stemden mede uit eigenbelang
Rijke Kamerleden stemden in de periode 1870-1920 met hun eigen portemonnee in het achterhoofd.
Russen volgen eigen oorlogswetten
Poetin vervangt zijn defensieminister voor een andere vertrouweling. Volgens historicus Engin Yüksel is er sinds 1856 weinig veranderd in het Russische militaire denken.
‘Willem van Oranje hamerde niet op tolerantie, maar op verzoening’
Aan zijn dubbelbekroonde biografie van Willem van Oranje werkte René van Stipriaan twintig jaar lang, zonder enige vorm van subsidie.
Huey Long: kampioen van de gewone man
Politicus Huey Long kwam in de jaren dertig op voor arme Amerikanen, wit of zwart. Dat maakte hem tot een bedreiging van de gevestigde orde.
Japan vernederde het Russische leger
Rusland dreigt met 'vergelding' als Japan Patriot-raketten levert aan Oekraïne. Voor de Japanners hoefde Rusland niet te vrezen, dacht het Kremlin in 1905. Maar dat was een pijnlijke onderschatting.
‘In gedachten zie ik Bernhard rijden in zijn jeep’
Dik van der Meulen schreef een biografie over prins Bernhard. ‘Het landgoed waar hij zijn hoofdkwartier had is eigenlijk onveranderd.’
Descendant: documentaire over het laatste slavenschip
De documentaire Descendant, te zien op Netflix, duikt in de geschiedenis van het laatste slaventransport.
Junta voor het gerecht
De voor een Oscar genomineerde speelfilm Argentina 1985 toont de moed van de openbaar aanklager Julio Strassera en zijn team.
Dagelijkse indrukken van nazi-Duitsland
Gewone Duitsers spraken al tijdens de oorlog met elkaar over de Holocaust en andere misdaden van de nazi’s. Journalist Anna Haag noteerde alles wat ze hoorde.
Nederlandse moord op Chinezen
Leonard Blussé beschrijft hoe Nederlandse zeelieden en soldaten in 1740 een opstand van wanhopige Chinezen bloedig neersloegen.
Altijd in verzet tegen onrecht
Rosey Pool identificeerde zich met iedereen die afweek van de norm en daarom werd onderdrukt. Of je nu Joods en homoseksueel was in bezet Nederland, zoals zijzelf, of een zwarte dichter in de Verenigde Staten.
Bijna-doodervaring van de Weimarrepubliek
Volker Ullrich schreef een boek over het voor Duitsland zo turbulente jaar 1923. Dat de Weimarrepubliek opkrabbelde uit de crisis, mag een wonder heten.
