Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Waaraan houd je je vast in onzekere tijden? Dat houdt veel mensen bezig, of zelfs wakker. Onlangs publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid een rapport getiteld Grip. Het maatschappelijk belang van persoonlijke controle. Als je het gevoel hebt dat je geen ‘grip’ hebt, zo blijkt, dan heeft dat gevolgen. Mensen worden letterlijk ziek van het gevoel dat ze een speelbal van de omstandigheden zijn.

Dat was voor sommigen een reden om op de PVV te stemmen: die partij beloofde immers ‘grip’ op de grenzen, op de instroom van migranten – op van alles waar mensen bang en onzeker van worden. Dus het is niet verkeerd dat de WRR hier uitvoerig bij stilstaat. Uit een ander onderzoek bleek dat jongeren die in actieve bewoordingen over zichzelf spreken (‘ik ga me inzetten voor het milieu’, ‘ik ga iets doen voor mijn wijk’) zich beter voelen dan de groep die zichzelf ziet als object van het noodlot en politieke machten.

Meer columns lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Als historicus vraag ik me dan af hoe het was voor arme mensen in tijden voor het algemeen kiesrecht, democratische besluitvorming, inspraak en participatie. Waren die mensen dan chronisch ziek en ongelukkig? Ik las het prachtige verslag dat Marthe Philipse in eigen beheer heeft uitgegeven over haar voorvader Antoni Philipse en zijn zoon Johan. Dat waren twee zeer invloedrijke magistraten die zowel in de Bataafse Republiek als het Koninkrijk Holland een grote rol speelden. Marthe Philipse beschrijft hoe indringend al die regimewisselingen waren en hoe zwaar de familie Philipse werd geteisterd. Hun huis werd geplunderd, Antoni werd naar Parijs meegenomen, Johan verloor diverse kinderen aan de kinkhoest. Wat was hun houvast?

Dat was net als voor zovelen in die periode hun vertrouwen op God, die beschikt. Maar daarnaast valt ook hun professionele eer op, die ondanks alle turbulenties sprak uit hun volledige toewijding aan het recht. Keizers en koningen konden komen en gaan, maar zorgvuldige toepassing van het recht hield de samenleving overeind. Opportunisme was hun vreemd. Voorts schreven vader en zoon veel brieven aan vrienden en familie, want die slepen je uiteindelijk door de ellende. Uit die brieven blijkt vooral hun vermogen om zelfs in de meest onzekere omstandigheden toch nieuwsgierig te blijven. Tijdens zijn gedwongen verblijf in Parijs, min of meer als gegijzelde van de keizer, noteerde Antoni met veel oog voor detail hoe mooi het ‘zilveren tafelservies’ van een van zijn ‘gastheren’ was geweest, en hoe goed de ‘water-machine’ werkte die diende om Versailles van gezuiverd drinkwater te voorzien. Antoni en Johan hielden dus ‘grip’ op hun situatie door hun eigen geschiedenis op te schrijven. Hun nakomeling Marthe maakte het verhaal af. En wij kunnen in die persoonlijke geschiedschrijving nu lezen hoe je dat doet, houvast vinden in onzekere tijden.

Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

Hoe krijg je grip op de wereld?

Volgens columnist Beatrice de Graaf is de zoektocht naar houvast in onzekere tijden een constante door de geschiedenis.

Lees meer
‘Ook wij kunnen collectief gek worden’
‘Ook wij kunnen collectief gek worden’
Interview

‘Ook wij kunnen collectief gek worden’

In de late Middeleeuwen liet de christelijke theologie zich beïnvloeden door het volksgeloof. Dat leidde tot het levensgevaarlijke idee dat er heksen bestonden en dat die moesten worden uitgeroeid. De Zweedse historicus Dick Harrison waarschuwt in zijn nieuwe boek 'Heksenjacht' voor dit soort gekte. ‘Wij geloven dat heksenjachten niet meer bestaan. Maar in andere delen van de wereld komen ze nog steeds voor.’

Lees meer
De opstand in Kronstadt.
De opstand in Kronstadt.
Artikel

De desillusie van Kronstadt

In 1921 liet Sovjetleider Vladimir Lenin een opstand van jonge, idealistische matrozen in Kronstadt keihard neerslaan.

Lees meer
Bezembinders. Ets door Jan Gillisz. van Vliet, 1635.
Bezembinders. Ets door Jan Gillisz. van Vliet, 1635.
Artikel

Lachen om die domme Duitsers

Volgens het CPB lost meer arbeidsmigratie de krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt niet op. In de zeventiende eeuw kwamen Duitse arbeiders in groten getale naar de Republiek.

Lees meer
Een reiziger met inheemse gidsen. Tekening uit het album van Franz Junghuhn, 1856.
Een reiziger met inheemse gidsen. Tekening uit het album van Franz Junghuhn, 1856.
Interview

‘Achter een bosje doemde het graf van Franz Junghuhn op’

Hoogleraar Rick Honings vertelt over zijn historische sensatie: ‘We belandden in een piepklein gehucht met kippen en spelende kinderen.’

Lees meer
Inheemse bewoners van Tasmanië. Schilderij door Robert Dowling, 1860
Inheemse bewoners van Tasmanië. Schilderij door Robert Dowling, 1860
Artikel

Britten maakten meedogenloos jacht op de Tasmaniërs

Een Australische senator met Aboriginal-roots ging tijdens een staatsbezoek tekeer tegen koning Charles. Door de komst van de Britten veranderde het leven van Tasmaanse Aboriginals in een hel.

Lees meer
Eerstejaars doen tentamen in de Groenoordhallen in Leiden, 10 januari 1980.
Eerstejaars doen tentamen in de Groenoordhallen in Leiden, 10 januari 1980.
Artikel

Studiefinanciering: gratis geld voor studenten

Vanwege de hogere rente lossen studenten massaal extra af op hun studieschuld. Politici discussiëren al eeuwen over de vraag of studenten het geld voor hun opleiding moeten lenen of krijgen.

Lees meer
Tijdens een grote scholierenopstand in Soweto houdt een soldaat twee jongens onder schot, 16 juni 1976.
Tijdens een grote scholierenopstand in Soweto houdt een soldaat twee jongens onder schot, 16 juni 1976.
Nieuws

Podcast over Nederlandse rol in apartheid

In de podcast 'Nederland en de apartheid' duiken singer-songwriter Joya Mooi en journalist Remco Tomesen in het verleden van Zuid-Afrika.

Lees meer
Pestdokter in de zeventiende eeuw.
Pestdokter in de zeventiende eeuw.
Nieuws

Botten komen tot leven

Op basis van skeletten kan de levensloop van middeleeuwers in grote lijnen worden gereconstrueerd. Zo krijgen ‘gewone’ mensen een podium.

Lees meer
Parijse arbeiders vieren de verkiezingsoverwinning van F.D. Roosevelt, 1932.
Parijse arbeiders vieren de verkiezingsoverwinning van F.D. Roosevelt, 1932.
Nieuws

Federale plannen voor Europa

Al vanaf de jaren dertig discussieerden Amerikaanse intellectuelen over de mogelijkheid van een Atlantische unie of een Verenigde Staten van Europa.

Lees meer
Portugese synagoge in Amsterdam. Schilderij door Emmanuël de Witte, 1680.
Portugese synagoge in Amsterdam. Schilderij door Emmanuël de Witte, 1680.
Nieuws

Hulp voor ‘ongelukkige’ Praagse Joden

Joodse gemeenschappen in de Nederlandse Republiek organiseerden hulp voor onderdrukte geloofsgenoten in het buitenland.

Lees meer
Poster van Lovecraft Country
Poster van Lovecraft Country
Nieuws

Horror kan geschiedverhaal versterken

Historische horrorseries laten mensen anders nadenken over geschiedenis, stelt de Australische historicus Rebecca Weeks in Television & New Media.

Lees meer
Loginmenu afsluiten