Wim Berkelaar

Marius Broekmeyer, Bedrogen bedriegers. Stalin contra Hitler

Zelden heeft een studie zoveel stof doen opwaaien als De ijsbreker van de Russische historicus Viktor Suvorov. In dat boek beweerde Suvorov dat Hitler met zijn aanval op de Sovjet-Unie, die op 22 juni 1941 begon en de geschiedenis in is gegaan als Operatie Barbarossa, Stalin maar net voor was geweest. Hoewel het communisme al...

Abraham Kuyper. Een biografie. Jeroen Koch, 665 p. Boom, euro 39,50

Grote historische persoonlijkheden zijn doorgaans geen gemakkelijke heerschappen. De Franse generaal Charles de Gaulle was zo eigenwijs als hij lang was – en hij mat bijna twee meter. De Britse oorlogspremier Winston Churchill was in 1940 de juiste man op de juiste plaats, maar had voor het wel en wee van zijn gezin amper oog....

Jan Pieter van der Sterre, Voltaire en de Republiek. Teksten van Voltaire over Holland en de Hollanders

550 p. Atlas, euro 39,50 Wat maakt de Franse schrijver Voltaire (1694-1778) klassiek? Een origineel denker kan hij niet genoemd worden, veeleer een popularisator van andermans ideeën. Het geheim van Voltaire schuilt niet zozeer in zijn spectaculaire leven, ook al spreekt dat nog steeds tot de verbeelding. Het is ook niet dat hij over alles...

Bloedbroeders

Dat de communistische dictator Jozef Stalin na de Tweede Wereldoorlog obsessieve belangstelling koesterde voor zijn bloedbroeder Adolf Hitler was wel bekend. Maar dat hij zijn geheime dienst NKVD opdracht gaf tot het samenstellen van een heel boek over het Oostenrijkse fenomeen, weet niet iedereen. Het is te danken aan Matthias Uhl, medewerker van het befaamde...

Het communistische gekkenhuis

Het is alweer tien jaar geleden dat toenmalig VVD-leider Frits Bolkestein commotie wekte door in een interview met het weekblad Nieuwe Revu een vergelijking te trekken tussen nationaal-socialisten en communisten. Zijn stelling luidde: waar NSB’ers hun leven lang werden aangekeken op hun politieke keuze, gingen communisten na de ondergang van de Sovjet-Unie in 1991 vrijuit....

De menselijke eigenwijsheid is onuitroeibaar

Willem Frederik Hermans zei ooit: ‘Schrijven vind ik alleen de moeite waard als je de ambitie hebt om iets te schrijven, dat nog niet eerder geschreven is.’ Wie die uitspraak tot zich laat doordringen en nadenkt over het verschijnsel ‘handboek’ beseft wat een merkwaardig genre dat eigenlijk is. Wat bezielt iemand om een tamelijk braaf...

Tijdschrift

Het altijd wat voornaam ogende tijdschrift De Gids (2005/2) wijdt een speciaal nummer aan Johan Huizinga. De bekendste historicus van Nederland, schrijft redacteur Willem Otterspeer in de inleiding van dit nummer, ‘wordt in Nederland bepaald niet aanbeden. Er is over het algemeen een groot gebrek aan largesse in onze cultuur en aan klassieken doen we...

Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis

Vorig jaar gingen twee tijdschriften ter ziele, om als een feniks te herrijzen in een nieuw tijdschrift. Het Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis en het NEHA-jaarboek gingen op in het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis. In de eerste nummers leek het economisch georiënteerde NEHA-jaarboek de overhand te krijgen: er stonden meer artikelen in over bedrijven...

De krachtige verleiding van het fascisme

Stel, een Nederlandse historicus schrijft een biografie over de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini. Hij opent die biografie met een voorwoord, waarin hij schrijft: ‘Een van de doelen van dit boek is de lezer aan te moedigen na te denken over de vraag of Mussolini een betere visie had dan Marx. Terwijl de communistische ideeën op...

Tijdschrift

Op de derde dinsdag van september in 1973, de dag waarop koningin Juliana de troonrede uitsprak en de plannen van de regering voor het komende jaar bekendmaakte, gebeurde er iets opmerkelijks. Juliana beëindigde de troonrede met het uitspreken van de hoop ‘kracht’ te ontvangen. Van wie? In het verleden was dat geen vraag: van God....

Stalin. Aan het hof van de rode tsaar – Simon Sebag Montefiore

Was Stalin slechter dan Hitler? Deze vraag kon voor 1989, het jaar waarin de Muur viel, niet worden gesteld. Communisten en hun vrienden – en dat waren er in die tijd veel – hadden het dogma geproclameerd dat Hitler het absolute kwaad vertegenwoordigde. Stalin werd hooguit beschouwd als de man die de ‘geweldige’ bolsjewistische Oktoberrevolutie...

Tijdschrift: Jaarboek van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie

Historica Madelon de Keizer, verbonden aan het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), kondigt al sinds 2000 aan met een nieuwe visie te willen komen op het tijdvak 1914-1940. In een lezing uit 2001, gehouden bij de presentatie van het tweede deel van de biografie van Menno ter Braak, brak ze een lans voor onderzoek dat...