Wim Berkelaar

Jozef Stalin in de Tweede Wereldoorlog

Wat was Stalins rol in de Tweede Wereldoorlog? Hij was een verstandig opperbevelhebber, die het oorlogvoeren aan zijn generaals overliet.

Tragedie van een volk. De Russische Revolutie 1891-1924

De Russische Revolutie is altijd met mythen omgeven. Links heeft de Revolutie jarenlang voorgesteld als onvermijdelijk. De klassentegenstellingen en het despotische regime van de achtereenvolgende tsaren werden uitvergroot om de onontkoombare greep naar de macht van Lenin en de zijnen beter te doen uitkomen. Ter rechterzijde van het politieke spectrum werd de Oktoberrevolutie daarentegen misprijzend...

Nauwelijks nog wervingskracht

Zaterdag 13 mei jongstleden was een zonovergoten dag. In Utrecht flaneerden mensen langs het standbeeld van Willibrord, de kerkvader van Nederland, op het Janskerkhof. In de Janskerk was van die zonnige sfeer echter weinig te merken. Daar waren meer dan honderd kerkhistorici verzameld, die zich bogen over twee recente handboeken over godsdienstgeschiedenis in Nederland: het...

Transparant

Enige tijd geleden kondigde minister van Justitie Donner aan de ‘pedagogische tik’ per wet te gaan verbieden. Ouders mogen hun kinderen niet meer slaan, ook al drijven die hen soms tot wanhoop. Niet het besluit zelf was opmerkelijk, wel dat het kwam van de meest uitgesproken gereformeerde bewindsman van dit kabinet. Gereformeerden, zo maakt de...

Historica

‘Wat doet de welgestelde burgervrouw, na de dagelijksche zorg voor het huisgezin? Weinig maatschappelijks, het is hoogstens eene wandeling bij schoon weder of het afleggen van eene visite, om bij gebrek aan iets beters dagelijks met het kwaadspreken, de jaloerschheid en andere nietigheden den tijd, den kostbaren tijd te dooden.’ Die tekst, schrijft historica Maartje...

Voltaire over de Republiek

Wat maakt de Franse schrijver Voltaire (1694-1778) klassiek? Een origineel denker kan hij niet genoemd worden, veeleer een popularisator van andermans ideeën. Het geheim van Voltaire schuilt niet zozeer in zijn spectaculaire leven, ook al spreekt dat nog steeds tot de verbeelding. Het is ook niet dat hij over alles (filosofie, theologie, literatuur, geschiedenis) schreef....

‘De kerk is het fundament van alles’

‘De kerk is het fundament van alles’ Vrijwel geen bevolkingsgroep roept zoveel emotie op als de gereformeerden. Gereformeerden zijn, negatief geformuleerd, hard, star, sober en humorloos. En positief: mannenbroeders die staan voor hun zaak, zoals hun dikwijls moedige opstelling tijdens de Tweede Wereldoorlog wel heeft bewezen. Maar juist die Tweede Wereldoorlog vormt voor het imago...

Iedereen kon een vijand zijn

Toen Valentina Kropotina in 1930 als baby ter wereld kwam, had ze in de Sovjet-Unie van Stalin al de status van verdachte. Ze werd namelijk geboren in een boerengezin dat juist in die tijd het stempel van ‘koelakken’ opgedrukt kreeg. Er was niet veel nodig om koelak genoemd te worden: een kleine boerderij, wat kleinvee...

De werkelijkheid overtreft alles

Veel Europese landen hebben een verschrikkelijke geschiedenis, vol van moord en doodslag. Die weerspiegelt zich in de literatuur. Neem Rusland, waar het zelden vreedzaam is toegegaan. Zeker niet in de eerste helft van de twintigste eeuw, toen het land leed onder dictator Stalin en in de Tweede Wereldoorlog ook nog te maken kreeg met het...

Alexander Solzjenitsyn (1918-2008)

Op 3 augustus 2008 overleed de Russische schrijver en voormalige Sovjetdissident Alexander Solzjenitsyn, 89 jaar oud. Als een van de eersten leverde hij openlijk kritiek op de terreur van Stalin. Maar hij was ook een nationalist, die ex-KGB-agent Vladimir Poetin in de armen sloot omdat hij Rusland weer aanzien verschafte. Te zeggen dat Solzjenitsyn een...

Montefiore beschrijft Stalins jeugdjaren

Van alle dictators die de twintigste eeuw heeft gekend, is Jozef Stalin misschien wel de meest geheimzinnige. De Britse historicus Simon Sebag Montefiore beschreef Stalins jeugdjaren. Dat komt vooral door zijn weinig opvallende optreden in het openbaar. Waar Adolf Hitler en Benito Mussolini hun volk opzweepten met meeslepende redevoeringen en Mao Zedong zich zwemmend liet...

Adolf Hitler: loyaal, charmant, maar altijd heerszuchtig

Oostenrijk gaat van Hitlers geboortehuis een centrum voor mensenrechtentrainingen maken. Er is veel geschreven over Hitler als politicus, maar wat voor iemand was hij privé?