Hoewel het communisme al op het punt stond ineen te storten (het boek verscheen in 1989), veroorzaakte Suvorovs stelling grote commotie. Het communisme was al ontmaskerd als een moorddadige ideologie die miljoenen Russen het leven had gekost. En nu zou de Sovjet-Unie ook nog als agressor zijn opgetreden in de Tweede Wereldoorlog? De gedachte was nauwelijks te verdragen voor lieden die tenminste íéts goeds in het ‘socialistische’ land wilden blijven zien.
Marius Broekmeyer behoorde in 1989 niet tot die linkse lieden, maar was als slavist en kenner van de Russische geschiedenis aanvankelijk evenmin overtuigd van Suvorovs bewering. In 1999 ontkende hij in zijn goed ontvangen studie Stalin, de Russen en hun oorlog na lang wikken en wegen nog dat Stalin een ‘preventieve’ aanval had gepland. Maar in zijn nieuwste boek is Broekmeyer om. Hij heeft alle recente – vooral Duitse en Russische – literatuur doorgenomen en is er nu van overtuigd dat Stalin wel degelijk het plan had ‘bondgenoot’ Hitler aan te vallen.
Broekmeyer ziet vooral in de maand mei voldoende aanwijzingen om die stelling kracht bij te zetten. Op 5 mei 1941 zou Stalin een redevoering hebben gehouden waarin hij sprak over een revolutionaire oorlog die het kapitalisme zou moeten breken. Tien dagen later (op 15 mei) zou de generale staf van het leger een aanvalsplan hebben uitgewerkt. In die tijd begon de Sovjet-propaganda ook een campagne om de geesten rijp te maken voor een aanvalsoorlog. En ten slotte werden grote delen van het Rode Leger kort voor het uitbreken van de oorlog aan de westgrens samengetrokken.
Broekmeyer schrijft dit alles zeer zorgvuldig op. Omdat hard bewijs voor Stalins intenties ontbreekt, is een ondubbelzinnig oordeel onmogelijk. Maar hij maakt nog eens heel duidelijk dat Stalin een even kwaadaardige figuur was als Hitler – zo niet kwaadaardiger.
Marius Broekmeyer, Bedrogen bedriegers. Stalin contra Hitler
Zelden heeft een studie zoveel stof doen opwaaien als De ijsbreker van de Russische historicus Viktor Suvorov. In dat boek beweerde Suvorov dat Hitler met zijn aanval op de Sovjet-Unie, die op 22 juni 1941 begon en de geschiedenis in is gegaan als Operatie Barbarossa, Stalin maar net voor was geweest.
Nieuwste berichten
Afrikaners waren een uitverkoren, maar bang volk
Een handjevol Nederlandstalige pioniers of ‘Voortrekkers’ verslaat in 1838 een groot Zoeloe-leger. Hun nazaten geloven sindsdien dat zij door God zijn uitverkoren om Zuid-Afrika te beschaven, maar dat de zwarte inwoners hun voortdurend naar het leven staan. De Zuid-Afrikaanse Bloedrivier dankt zijn naam aan de miraculeuze veldslag die hier op 16 december 1838 plaatsvond tussen...
‘Trumps uitspraken betekenen niet het einde van het internationaal recht’
De Amerikaanse regering kondigt sancties aan tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag om het instituut te ‘verlammen’. Als gastland speelt Nederland een belangrijke rol bij het promoten van internationaal recht. Jurist, schrijver en onderzoeker Benjamin Duerr vertelt hoe dit eind negentiende eeuw begon, toen in Den Haag twee vredesconferenties plaatsvonden. ’Nederland besefte vroeg het...
Londenaren stierven aan een pestmutatie uit het Ottomaanse Rijk
In Siberië is een laboratoriummedewerkster naar alle waarschijnlijkheid overleden aan de pest. Recentelijk bracht een groep wetenschappers de verspreiding van de pest tussen de veertiende en achttiende eeuw in kaart. Handelsstromen, oorlogen en extreem weer maakten Europa tot ideale voedingsbodem voor de ziekte. In wetenschappelijk tijdschrift PNAS beschrijven biologen hoe ze aan de hand van...
Rusland stuurt botten van middeleeuwse prins naar het front
Rusland stuurt de relieken van een middeleeuwse prins naar Oekraïne om ‘schouder aan schouder’ te staan met de soldaten in de loopgraven. Dat de Russisch-orthodoxe kerk voor een morele boost juist de overblijfselen van Dmitri Donskoj stuurt, is volgens historicus Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland geen toeval. ‘In het traditionele Russische verhaal was Donskoj geen agressor,...