Home Tijdschrift

Tijdschrift

Wim Berkelaar

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 11 januari 2005

Update 7 april 2020

Op de derde dinsdag van september in 1973, de dag waarop koningin Juliana de troonrede uitsprak en de plannen van de regering voor het komende jaar bekendmaakte, gebeurde er iets opmerkelijks. Juliana beëindigde de troonrede met het uitspreken van de hoop 'kracht' te ontvangen. Van wie?

In het verleden was dat geen vraag: van God. Maar de zojuist aangetreden premier Joop den Uyl, die zichzelf niet zonder rancune had losgemaakt van zijn gereformeerde opvoeding, wilde breken met de tot dan toe bestaande traditie om God in de troonrede aan te roepen. Anders dan verwacht kreeg hij geen tegenspel van de katholiek Dries van Agt. Van Agt, nog altijd de boeman in de ogen van de linkse intelligentsia, wenste rekening te houden met de groeiende schare van ongelovigen in Nederland.

Dat dit geen loze kreet was, bewees hij toen hij zelf in 1977 aantrad als premier. Na bestudering van de notulen van de ministerraad tonen politicoloog Peter Bootsma en econoom Peter van Griensven in het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis (2004/6) aan dat Van Agt afzag van het opnemen van de bede in de troonrede.

Dat ging niet zonder slag of stoot. Eerst peilde de slimme Van Agt de stemming onder zijn achterban. Die was inmiddels verontrust geraakt. Een gezamenlijke actie van verscheidene Kerken en christelijke organisaties leidde tot bijna een half miljoen handtekeningen, waarmee de politiek onder druk werd gezet. Toch hield de CDA-fractie haar rug recht en antwoordde dat God geen 'voorwerp van partijpolitiek of electoraal steekspel mocht worden'.

Daarmee was de kwestie nog niet beslist. Enkele ministers wilden af van de schrale formulering van Den Uyl. Van Agt kwam hun maar gedeeltelijk tegemoet. Het woord 'bidden' werd wel in de troonrede van 1978 opgenomen, maar God kwam er niet in voor. Koningin Juliana besloot op 19 september van dat jaar de troonrede met: 'Moge dat werk worden gedaan in het vertrouwen dat velen U wijsheid toewensen en om zegen voor u bidden.' Zo omzeilde de man die bekend zou worden door zijn 'ethisch reveil' God in de troonrede.

Nieuwste berichten

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Artikel

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Zogenaamd om stemfraude bij de komende congresverkiezingen in Amerika te voorkomen, pleit Donald Trump voor landelijke regels die voor alle staten moeten gelden. Hij is er wat laat mee, want de echte wanpraktijken bij Amerikaanse verkiezingen dateren vooral van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw. De meest gemanipuleerde presidentsverkiezingen in...

Lees meer
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Artikel

Iraanse sporters dagen de macht uit

In Iran vormen sport, protest en politiek al eeuwenlang een nauw verweven, maar ook conflictueuze drie-eenheid. Nu zijn het vaak vrouwelijke voetballers die van zich laten horen. Ooit waren het worstelaars, vertelt politicoloog Caroline Azad. Gholamreza Takhti is een legende in Iran. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd deze worstelaar – ‘met...

Lees meer
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Artikel

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Een groep artsen die vond dat het Rode Kruis niet genoeg deed tegen mensenrechtenschendingen in Biafra, stichtte in 1971 de medische hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. De initiatiefnemers wilden volledig apolitiek opereren, maar dat bleek in de praktijk vrijwel onmogelijk. Médecins Sans Frontières (MSF), de moederorganisatie van Artsen zonder Grenzen, is een medische internationale hulporganisatie. Momenteel biedt MSF hulp in Nepal na een dodelijke overstroming en is de organisatie werkzaam in Oekraïne en Gaza, waar ze...

Lees meer
Shortlist bekend Libris Geschiedenis Prijs 2026
Shortlist bekend Libris Geschiedenis Prijs 2026
Nieuws

Shortlist bekend Libris Geschiedenis Prijs 2026

De shortlist met vijf genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2026 is vandaag bekendgemaakt in radioprogramma OVT door juryvoorzitter Frits Spits. Genomineerd zijn: Over de Libris Geschiedenis Prijs De Libris Geschiedenis Prijs bekroont historische boeken die een algemeen publiek aanspreken. De criteria zijn dat het boek een oorspronkelijk onderwerp heeft, prettig leesbaar is geschreven en...

Lees meer
Loginmenu afsluiten