Geertje Dekkers

Tentoonstelling: Experimenten in dienst van de inhoud

Vanuit de hectische Nieuwmarktbuurt in Amsterdam komt de bezoeker in de ruime, koele hal van de Zuiderkerk. Een rood kleed bedekt de vloer. De expositie 100m2NL, gemaakt door het Nationaal Historisch Museum, waarover staatssecretaris Halbe Zijlstra net heeft besloten dat het volgend jaar wordt opgeheven, is ingericht op een vide in de kerk. De tentoonstelling...

De geheime brieven van Filips II

Stiekem brieven openstomen en geheime codes verkopen: meelezen met elkaars correspondentie was in de zestiende eeuw zeer gebruikelijk.

‘Spoor was een militair pur sang’

Soekarno en zijn medestanders, die in augustus 1945 de Republiek Indonesië hadden uitgeroepen, waren een stelletje bandieten. Dat vond tenminste Simon Spoor, van 1946 tot 1949 bevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten daar. Spoor zag de republikeinen als onderdrukkers van de bevolking. Als zij waren weggevaagd, zou het volk uit zichzelf weer voor Nederland kiezen. Want...

Marjan Schwegman over keuzes maken tijdens de bezetting

Het begon vaak als een vriendendienst. Voor Joodse bekenden die valse papieren nodig hadden bijvoorbeeld, of een onderduikadres. Zo kwamen veel verzetslieden in de illegaliteit terecht. ‘Veel van deze mensen vertelden achteraf dat het voor hen iets vanzelfsprekends was,’ zegt Marjan Schwegman, directeur van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. ‘Omdat het om...

De Stelling: ‘De Arabische Lente is de Franse Revolutie van het Midden-Oosten.’

Anton van Hooff:‘Ik denk dat de huidige ontwikkelingen in het Midden-Oosten zich beter laten vergelijken met de gebeurtenissen in het Europese revolutiejaar 1848 dan met de Franse Revolutie. In 1789 bleef de volksopstand beperkt tot Frankrijk. In 1848 daarentegen werd in Europa een keten van revolutionaire gebeurtenissen in gang gezet, net zoals we die nu...

Umberto Eco over paranoïde complottheorieën

‘Toen ik een jaar of tien was, vond ik in onze kelder een grote doos vol negentiende-eeuwse feuilletons. Ze waren van mijn opa geweest, die na zijn pensioen boekbinder was geworden. Ik heb die boeken verzwolgen. Ik herlas ze zo vaak dat ze uit elkaar vielen.’ De vorm van Umberto Eco’s boek De begraafplaats van...

De afstandelijke versus invoelende aanpak

Ze vertegenwoordigen twee uitersten in het literatuuronderzoek rond 1900: de degelijke neerlandicus Jan te Winkel en de bevlogen letterkundige W.G..C. Byvanck. De eerste had het dorre imago van de afstandelijke, neutrale wetenschapper die vooral graag classificeerde. Hij produceerde eindeloze reeksen lijstjes, bijvoorbeeld van ‘Nederlandsche Vischnamen’ of van ‘Tooneelstukken vertoond op de Amsterdamsche Schouwburg tusschen 1815...

‘Filips zag alleen dat de mensen hier niet deugden’

Ooit was het verhaal heel helder: de Tachtigjarige Oorlog was een strijd tussen enerzijds overtuigde protestanten in de Nederlanden en anderzijds de ultraorthodoxe onderdrukker Filips II in Spanje. De afgelopen halve eeuw is dat beeld omvergegooid, en dat is voor een belangrijk deel te danken aan J.J. Woltjer (1924-2012), in de jaren tachtig hoogleraar aan de Universiteit Leiden.

‘Wij zullen geen middel schuwen’

‘Het is belangrijk om verschillende perspectieven op het verleden te laten zien,’ zegt Valentijn Byvanck, inhoudelijk directeur van het Nationaal Historisch Museum. ‘Het publiek maakt in ons museum kennis met de grote verhalen over het verleden: de Opstand, de Gouden Eeuw, de slavernij, het cultuurstelsel en de Tweede Wereldoorlog. Tegelijkertijd laten we zien dat er...

Zoveel macht voor zo’n klein landje

In 1650, het geboortejaar van stadhouder Willem III, was de Republiek der Nederlanden een trots land met de wereld aan haar voeten: welvarend en machtig. In 1795 was daar weinig van over. Stadhouder Willem V moest Holland per schip verlaten, op de vlucht voor de Fransen, die de eens zo invloedrijke Republiek hadden veroverd. Historicus...

‘Nederlanders vinden dat alles moet mogen’

‘Het Wilhelmus is een ontzettend klagerig lied,’ zegt Herman Pleij, emeritus hoogleraar historische Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. De meeste volksliederen staan bol van nationalistische trots, maar het Wilhelmus gaat vooral over alle tegenslagen die Willem van Oranje rond 1570 tegenkomt in zijn conflict met Filips II. ‘Alles zit tegen, ook al heeft...

Nederlanden dankten rijkdom aan hun ligging

‘Ik ben een ontzettende materialist,’ spot Wim Blockmans met zichzelf. In zijn nieuwste boek Metropolen aan de Noordzee legt Blockmans sterk de nadruk op de geografie van de Lage Landen. Juist daardoor maakte het gebied volgens hem in de late Middeleeuwen een indrukwekkende economische groei door. ‘De positie ten opzichte van de grote rivieren en...